Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, dünya genelinde üretilen gıdanın 3’te birinin daha sofralara ulaşmadan yok olduğunu belirterek, “Gıda kaybı ve israfı ile ilgili yapılan hesaplamalara göre, küresel ekonomiye verdiği zarar (yıllık) 1 trilyon dolardır.” dedi. İstanbul Valiliği’nin himayesinde ve Sıfır Atık Vakfı’nın koordinasyonunda Atatürk Havalimanı’nda düzenlenen “Sıfır Atık Forumu 2026” kapsamında “Hasat Sonrası Kayıpların Azaltılması-Gıda Tedarik Zincirinde Verimliliğin Artırılması” temasıyla Yüksek Düzeyli Tarım Bakanları Paneli gerçekleştirildi. Panelin açılışında konuşan Bakan Yumaklı, bugün insanlığın ortak geleceğini ilgilendiren temel bir mesele etrafında buluştuklarını kaydederek, artan nüfus, azalan doğal kaynaklar ve derinleşen iklim riskleri karşısında üretilen gıdanın nasıl daha iyi korunabileceği sorusunu katılımcılara yöneltti. Yumaklı, bu soruya verecekleri cevabın gıda güvenliğinin, çevresel sürdürülebilirliğin ve küresel dayanışmanın geleceğini de şekillendireceğini söyledi.
Toplumsal Sahiplenme ve COP31 Vurgusu
Yumaklı, bu süreçte özel sektör, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların aynı hedef doğrultusunda ortak sorumluluk üstlendiğini kaydederek, hiçbir vizyonun toplumsal sahiplenme olmadan sürdürülebilir olamayacağını bildirdi. Bakan Yumaklı, Birleşmiş Milletler’in 31. İklim Zirvesi olan COP31’in bu yıl kasımda Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirileceğini belirterek, “Sıfır Atık Forumu’nda düzenleyeceğimiz yüksek düzeyli ve eylem odaklı toplantılar, COP31 hedefleriyle uyumlu şekilde, döngüsel ekonomi ve sıfır atık kültürünü, toplumun her kesiminde yaygınlaştırma kararlılığımızın somut göstergesidir.” diye konuştu.
“Çocukların Temel Gıdaya Ulaşamadığı Bir Düzen Kabul Edilemez”
Bugünkü panelde gündemlerini acil kılan çok yalın ama son derece çarpıcı bir gerçeğin bulunduğunu vurgulayan Yumaklı, sözlerini şöyle sürdürdü: “2050 yılına kadar dünya nüfusunun 10 milyara yaklaşması öngörülmektedir. Bu durum, daha fazla gıdaya, daha güçlü üretim sistemlerine ve kaynaklarımızı daha dikkatli kullanmaya ihtiyaç duyacağımız anlamına gelir. Ancak burada kendimize daha temel bir soru sormamız gerekiyor: Dünyada her yıl milyarlarca ton gıda üretilirken, neden hala milyonlarca insan açlıkla karşı karşıya? Bu soru yalnızca rakamlarla ve istatistiklerle açıklanabilecek, cevabı verilebilecek bir soru değildir. Çünkü açlık, bir istatistikten ibaret değildir. Bir annenin kaygısıdır, bir çocuğun eksik kalan öğünüdür ve bir ailenin yarına dair endişesidir. Dünyanın farklı bölgelerinde çatışmalara ve yıkıma büyük kaynaklar ayrılırken, çocukların temel gıdaya ulaşamadığı bir düzenin kabul edilmesi mümkün değildir.”
Üretilen Gıdanın 3’te Biri Sofraya Ulaşmadan Yok Oluyor
Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, Gazze başta olmak üzere kriz bölgelerinde yaşananların, gıdaya erişimin ne kadar hayati bir mesele olduğunu herkese bir kez daha gösterdiğinin altını çizerek, şu açıklamalarda bulundu: “Bu nedenle diyoruz ki, ‘Gıdayı üretmek kadar, gıdayı korumak da önemlidir’. Küresel ölçekte üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 13’ü hasat sonrası süreçlerde yok olmaktadır. Yine üretilen gıdanın yüzde 19’u ise evlerde, marketlerde, restoranlarda ve toplu tüketim alanlarında israf edilmektedir. Sonuç olarak, üretilen gıdanın 3’te biri daha sofralarımıza ulaşmadan yok olmaktadır. Gıda kaybı ve israfı ile ilgili yapılan hesaplamalara göre, küresel ekonomiye verdiği zarar (yıllık) 1 trilyon dolardır. Aynı zamanda küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 8 ila 10’unu oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu mesele, yalnızca ekonomik konu değil aynı zamanda çevresel, sosyal ve ahlaki unsurlar taşımaktadır.”
Hasat Sonrası Kayıplar ve Gelecek Vizyonu
Bakan Yumaklı, bir yanda milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken, diğer yanda her gün tonlarca gıdanın zayi olmasının kabul edilemeyeceğinin altını çizdi. Gıda güvenliğini güçlendirmek için sadece daha fazla üretmek zorunda olmadıklarını vurgulayan Yumaklı, şu değerlendirmelerde bulundu: “Mevcut üretimi korumamız, uygun koşullarda depolamamız, güvenli şekilde taşımamız ve etkin biçimde pazarlara ve nihai olarak da tüketecek insanlara bunu ulaştırmamız gerekir. Hasat sonrasında kaybedilen her ürün sofraya ulaşabilecek gıdanın yok olması, enerji ve doğal kaynaklar başta olmak üzere suyun, toprağın ve enerjinin kaybedilmesi anlamına gelmektedir.” Yumaklı, kasımda İstanbul’da düzenledikleri Gıda ve Su İsrafının Önlenmesine Yönelik Yüksek Düzeyli Bakanlar Toplantısı’nın bu konuda güçlü bir farkındalık ve ortak irade oluşturduğunu kaydederek, bugün bu ortak iradeyi, hasat sonrası kayıpların azaltılması alanında somut çözümlere dönüştürmek amacıyla bir araya geldiklerini söyledi.
“Gıdayı Korumak, İnsan Onurunu Korumaktır”
Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, amaçlarının, “hasat sonrası süreçlerde uygulanabilir çözümleri ortaya koymak, iyi niyet beyanlarını somut yatırımlara ve kalıcı iş birliklerine dönüştürmek” olduğunu ifade ederek, sözlerini şöyle tamamladı: “Bugün İstanbul’dan vereceğimiz güçlü mesajlar şunlardır: Gıdayı korumak, emeği, suyu ve toprağı korumaktır. Gıdayı korumak, iklimi ve en önemlisi, insan onurunu ve gelecek nesilleri korumaktır. Hasat sonrası kayıpların azaltılması konusunda atılacak her adım, paylaşılacak her tecrübe, daha dirençli gıda sistemlerini, daha güçlü kırsal kalkınmayı ve daha sürdürülebilir bir dünya için atılmış adımı ifade edecektir. Bugün burada ortaya koyacağımız iradenin ülkelerimiz arasında yeni işbirliklerine, bilgi paylaşımına, teknoloji transferine ve somut uygulamalara zemin hazırlayacağını ifade etmek istiyorum. Toplantının kaynakların verimli kullanıldığı, emeğin korunduğu, gıdanın israf edilmediği ve hiçbir insanın açlıkla sınanmadığı daha adil, sürdürülebilir ve müreffeh bir geleceğe katkı sunmasını temenni ediyorum.”
