Şubat ayının sonunda patlak veren İsrail-İran savaşı, derin insani trajedilerin yanı sıra küresel ticaret ağlarını da büyük bir çıkmaza sürükledi. Bölgedeki askeri hamlelere karşılık olarak İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişleri engellemesi, dünya genelinde büyük bir şok dalgası yarattı.
Savaş, Tarihteki En Büyük Enerji Krizine Yol Açtı
Deniz trafiğinin kesilmesiyle dünya genelindeki petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yüzde 20’si, gübre arzının yüzde 30’u, ürenin yüzde 40’ı, kükürdün yarısı ve fosfat tedarikinin yüzde 30’u durma noktasına geldi. Savaşın 100’üncü gününde Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), tarihin en büyük enerji krizinin yaşandığını ilan etti.
Petrol Üreticileri Günlük 14,4 Milyon Varil Kaybetti
Güncel verilere göre, küresel petrol talebi nisanda günlük 104 milyon varil iken, arz 95,1 milyon varilde takılı kaldı. Boğazdaki tıkanıklık sebebiyle Körfez ülkelerinin günlük üretim kaybı 14,4 milyon varili buldu.
Brent Petrolün Varil Fiyatı Yüksek Seyrediyor
Arz kıtlığı, Brent petrol fiyatlarını savaş öncesine göre yüzde 30, Avrupa gazını ise yüzde 50 yukarı taşıdı. Armatörlerin yakıt giderleri yüzde 59 fırlarken, tedarik zincirleri ağır hasar aldı.
Yüksek Enflasyon Beklentisi De Güçlendi
Boğazda mahsur kalan gemiler yüzünden taşımacılık filosu daralırken, ithalat-ihracat dengesinin altüst olması küresel enflasyon beklentilerini tetikledi. Maliyet artışları ve düşen tüketim eğilimi, dünya büyüme tahminlerini radikal biçimde aşağı çekti.
Büyümede En Az 700 Milyar Dolarlık Potansiyel Kayıp
OECD raporlarına göre, 118 trilyon dolarlık dünya ekonomisinde büyümenin bu yıl yüzde 3,4’ten yüzde 2,8’e gerilemesi, en az 700 milyar dolarlık kayıp anlamına geliyor. Krizin uzaması halinde büyüme oranları yüzde 1,8’lere kadar çakılabilir.
Petrol Stokları Gelecek 2 Ayda Daha Fazla Azalabilir
Fitch Ratings, küresel büyüme tahminini yüzde 2,4’e indirirken; yapay zeka ve teknoloji yatırımlarının Asya ihracatını ayakta tuttuğunu belirtti. Kuruluş, boğazın temmuza kadar açılmayacağını ve stokların önümüzdeki 2 ayda daha da eriyeceğini öngörüyor.
Ticaret Büyümesinde Yavaşlama
OECD ve DTÖ verileri, küresel ticaret büyümesinin bu yıl yüzde 2’nin altına sarkabileceğine işaret ediyor. Körfez bölgesindeki sert düşüş ve lojistik maliyetler, yılın ikinci ve üçüncü çeyreğinde ticari durgunluğu derinleştirecek. UNCTAD da dünya ekonomisinin kırılgan bir döneme girdiğini doğruladı.
Gelişmekte Olan Petrol İthalatçısı Ülkelere 20 Milyar Dolar Ek Fatura
Zor durumdaki 75 kırılgan ülkenin 65’i net petrol ithalatçısı konumunda bulunuyor ve bu bölgelerde yaşayan 1 milyar insanın büyük kısmı yoksulluk sınırında hayat mücadelesi veriyor. Artan enerji fiyatlarının, bu kırılgan ekonomilerin yıllık ithalat faturalarına 20 milyar dolardan fazla ek yük getireceği hesaplanıyor.
