Asgari ücret ve ara zam Türkiye’de milyonlarca çalışanın yakından takip ettiği konular arasında yerini korurken kulislerde asgari ücret düzenlemesinde yeni model tartışmaları başladı. Mevcut tek tip asgari ücret yerine özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerin yaşam maliyetleri ve sektörlerin ekonomik koşullarını esas alan bölgesel ve sektörel ücret sisteminin gündeme gelebileceği konuşulmaya başlandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından daha önce “Yılın Ekonomi Yorumcusu” ödüllünü alan ekonomist Muhammet Bayram, kulislerde konuşulan yeni modele ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bayram, mevcut ekonomik koşullarda tek tip asgari ücret uygulamasının bazı sorunları beraberinde getirdiğini söyledi.
ASGARİ ÜCRETE YENİ FORMÜL ORTAYA ÇIKTI
Bayram, özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde kira ve yaşam maliyetlerinin Anadolu’nun birçok iline göre çok daha yüksek olduğuna dikkat çekerek, aynı maaşı alan çalışanların satın alma gücünün şehirden şehre önemli ölçüde farklılaştığını ifade etti.
Ücret farklılıklarının yalnızca şehirler arasında değil, sektörler arasında da belirgin hale geldiğini belirten Bayram, Ankara Şaşmaz Oto Sanayi Sitesi’nde çalışan bir otomotiv boyacısının yaklaşık 80 bin lira maaş alabildiğini örnek gösterdi.
Buna karşın bazı çalışanların resmi kayıtlarda asgari ücretli gösterildiğini, ücretin kalan kısmının farklı yöntemlerle ödendiğini söyleyen Bayram, yeni modelin kayıt dışılığı azaltabileceğini ve ücretlerin piyasa koşullarına daha uygun hale gelmesine katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
ERDOĞAN’DAN ÖDÜLLÜ İSİM AÇIKLADI: BÜYÜKŞEHİRLERE EK DESTEK
Yeni sistemin yalnızca asgari ücretlileri değil kamu çalışanlarını da dolaylı olarak etkileyebileceğini belirten Bayram, büyükşehirlerde görev yapan memurlar için kira yardımı, sosyal destek ödemeleri, giyim ve yakacak yardımı gibi ek uygulamaların ilerleyen dönemde değerlendirilebileceğini söyledi. Bu desteklerin şehirler arasındaki yaşam maliyeti farkını dengelemeye katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Bayram, yeni model kapsamında uzaktan çalışma, hibrit çalışma ve kısmi süreli istihdamın yanı sıra saatlik ücret sisteminin de yeniden değerlendirildiğini belirtti.
Dünyanın birçok ülkesinde uygulanan bu modelin Türkiye’de de daha etkin kullanılabileceğini ifade eden Bayram, saatlik ücret sisteminin hem işverenlere esneklik sağlayabileceğini hem de çalışanların çalışma sürelerine göre daha adil ücretlendirilmesine imkan tanıyabileceğini söyledi.
Farklı bölgeler ve sektörler için belirlenecek ücretlerin iş gücü piyasasında daha dengeli bir yapı oluşturabileceğini kaydeden Bayram, özellikle eleman bulmakta zorlanan sektörlerde ücretlerin piyasa koşullarına göre şekillenmesinin istihdamı artırabileceğini belirtti. Çalışanların da yaşam maliyetlerine göre şehir ve sektör tercihlerini daha rahat yapabileceğini dile getirdi.
RESMİ KARAR BULUNMUYOR
Kulislerde sektörel ve bölgesel asgari ücret modeline ilişkin çalışmaların henüz hazırlık aşamasında olduğu belirtilirken, modelin hayata geçirilmesi halinde ayrıntıların Asgari Ücret Tespit Komisyonu ve ilgili kurumların değerlendirmeleri sonrasında netleşmesi bekleniyor.
2027 yılında belirlenecek asgari ücret sürecinde bölgesel ve sektörel ücret modelinin masadaki önemli başlıklardan biri olabileceği ifade ediliyor. Ancak şu ana kadar konuya ilişkin alınmış resmi bir karar veya yürürlüğe giren herhangi bir düzenleme bulunmuyor.
