Küresel buğday piyasasında yükseliş ivmesi yeniden hız kazandı. Karadeniz’deki jeopolitik gerilim, önemli üretici ülkelerde yaşanan kuraklık ve küresel tedarik endişeleri, buğday fiyatlarını son iki yılın en yüksek seviyelerine taşıdı. Chicago Ticaret Borsası’nda buğdayın kile fiyatı 7,0850 dolara kadar yükselirken, piyasalarda arz güvenliği konusundaki kaygılar fiyatları desteklemeyi sürdürüyor.
Karadeniz’deki Gerilim Arz Endişesini Artırdı
Rusya ile Ukrayna arasında yeniden yükselen tansiyon, dünyanın en büyük tahıl ihracat merkezlerinden biri olan Karadeniz bölgesindeki ticaret akışını olumsuz etkiliyor.
Rusya’nın Azak Denizi ve Kavkaz limanlarındaki ihracat kapasitesini sınırlandırması ile Ukrayna’nın liman altyapısına yönelik saldırılar, küresel tahıl sevkiyatında aksama riskini artırdı. Bu gelişmeler, uluslararası piyasalarda arz sıkıntısı beklentilerini güçlendirerek fiyatların yükselmesine neden oldu.
Kuraklık Üretim Beklentilerini Zayıflatıyor
Fiyat artışını destekleyen bir diğer unsur ise önemli üretici ülkelerde yaşanan olumsuz hava koşulları oldu.
ABD’nin başlıca tarım bölgelerinde etkisini sürdüren kuraklık nedeniyle buğday ekim alanları tarihi düşük seviyelere gerilerken, üretim miktarına ilişkin endişeler arttı. Aynı zamanda Fransa’da etkili olan sıcak hava dalgalarının yumuşak buğday rekoltesini düşürebileceği değerlendiriliyor.
Avustralya’da ise El Nino hava olayının daha kurak ve yağışın az olduğu bir iklim oluşturması nedeniyle buğday üretimine ilişkin riskler güçleniyor.
Hürmüz Boğazı ve Gübre Maliyetleri Baskıyı Artırıyor
Jeopolitik gelişmeler yalnızca tahıl ticaretini değil, tarımsal üretim maliyetlerini de etkiliyor.
ABD/İsrail-İran Savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası aksaklıklara yönelik endişeler gübre tedariki üzerinde baskı oluştururken, artan gübre maliyetleri de buğday fiyatlarının yükselişini hızlandıran faktörler arasında yer alıyor.
Fiyatlar İki Yılın En Yüksek Seviyesinde
Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğdayın kile fiyatı gün içinde 7,0850 dolara kadar çıkarak Mayıs 2024’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Daha sonra fiyatlar 7,03 dolar civarında dengelendi.
Buğday fiyatları Mayıs 2024’te 7,20 dolar seviyesini test etmişti. Mevcut fiyatlar ise 2025 yılı sonuna göre yüzde 38’in üzerinde artışa işaret ediyor.
Uzmanlar Arz Risklerine Dikkat Çekiyor
Avustralya merkezli Commonwealth Bank’ın Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, Karadeniz’deki ihracat kapasitesinde yaşanan aksaklıkların küresel buğday fiyatlarını yukarı taşıyan en önemli etkenlerden biri olduğunu belirtti.
Voznesenski, Rusya’nın Azak Denizi’ndeki ihracat kısıtlamaları ile Ukrayna limanlarında meydana gelen hasarın küresel arz üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti. Buna ek olarak Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası kesintilerin gübre tedarikine ilişkin endişeleri artırdığını vurguladı.
Uzman değerlendirmelerine göre, iklim değişikliğinin uzun vadede buğdayın protein kalitesi, verimliliği ve ekim alanları üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkiler de küresel tahıl piyasalarında fiyat baskısının devam edebileceğine işaret ediyor.
