Çin, ilk kez fırlatılan Long March 10B taşıyıcı roketini başarıyla fırlatarak roketin ilk kademesini (booster) kontrollü bir şekilde indirdi. Bu başarının ardından yeniden kullanılabilir roket teknolojileri alanında önemli bir kilometre taşına ulaşan Çin, ABD’nin ardından (SpaceX ve Blue Origin) bu kabiliyete ulaşan 2. ülke oldu.
Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Kurumu (China Aerospace Science and Technology Corporation/CASC) öncülüğünde gerçekleştirilen testte; ilk kademe, fırlatmadan yaklaşık 11 dk sonra geleneksel açılır iniş ayakları yerine 4 adet yakalama kancası kullanarak deniz üzerinde konuşlandırılmış Linghang Zhe (Navigator) kurtarma platformundaki ağ yakalama sistemine (catch-by-net) kontrollü şekilde tutuldu ve başarıyla geri kazanıldı. Space News tarafından yapılan habere göre, adı açıklanmayan bir uydu da yörüngeye yerleştirildi.
Dikey İniş Yerine Tercih Edilen Ağ Yakalama Sisteminin Avantajları
Dikey iniş yerine tercih edilen ağ yakalama sisteminin 2 temel avantajı bulunmaktadır:
Önemli ölçüde kütle tasarrufu: Açılır iniş ayakları, roketin ilk kademesine ciddi miktarda yapısal ağırlık eklemektedir. İniş altyapısının tamamen deniz üzerindeki kurtarma platformuna taşınması sayesinde roketin kuru kütlesi önemli ölçüde azaltılabilmektedir. İniş sisteminden tasarruf edilen her kg, alçak Dünya yörüngesine (LEO) taşınabilecek faydalı yük kapasitesinin artırılmasına katkı sağlamaktadır.
Daha geniş yakalama toleransı: Geleneksel motorlu inişlerde roketin sabit bir platform üzerine son derece yüksek hassasiyetle inmesi gerekmektedir. Buna karşılık dinamik ağ yakalama sistemi, kabul edilebilir iniş sapma sınırlarını genişleterek geri kazanım operasyonlarını daha güvenli hale getirmekte ve değişken deniz koşullarına karşı daha yüksek operasyonel esneklik sağlamaktadır.
Yapılan paylaşımda, ilk kademenin kontrollü motorlu inişin ardından üst bölümünden yoğun siyah duman çıkararak Linghang Zhe (Navigator) kurtarma gemisindeki gerilimli ağ sistemi tarafından başarıyla yakalandığı görüldü. CASC tarafından paylaşılan bilgilere göre Long March 10B; LEO IoT takım uydularının konuşlandırılması ve büyük ticari uydu fırlatmaları gibi çeşitli görevleri daha düşük maliyetle gerçekleştirebilecek şekilde tasarlandı. 2 kademeli Long March 10B; 5 m çapında, 63 m uzunluğunda, yaklaşık 760 ton fırlatma kütlesine sahip olup yeniden kullanılabilir konfigürasyonda LEO’ya 16 ton faydalı yük taşıyabilmektedir. Long March 10B taşıyıcı roketin ilk uçuşu (Görsel: Fan Wei/GT).
Yeni Geliştirilen Teknolojinin Çin’in İnsanlı Ay Programı’na Katkısı
Long March 10B’nin başarılı ilk uçuşu, Çin’in insanlı uzay uçuşu ve Ay araştırma programı kapsamında kritik bir teknoloji gösterimi niteliği taşımaktadır. Görev, yeni nesil Long March 10A roketinde de kullanılacak ortak ilk kademe sisteminin tam görev profili altında doğrulanmasını sağlamıştır.
Long March 10A taşıyıcı roketinin mevcut Shenzhou’nun yerini alacak Mengzhou insanlı uzay aracını LEO’ya taşıması planlanırken 3 kademeli Long March 10 roketi ise astronotları ve Ay iniş aracını Ay yörüngesine ulaştırarak Çin’in 2030 yılı öncesinde İnsanlı Ay inişi hedefini destekleyecektir.
Aynı zamanda Long March 10B, ortak ilk kademe mimarisi ve yeni geliştirilen YF-219 ikinci kademe motorunun ilk uçuşta başarıyla doğrulanmasıyla birlikte Long March 10 roket ailesinin geliştirme sürecinde katkı sağlamıştır. Bu başarı, önümüzdeki Long March 10A–Mengzhou yörünge görevlerinin önünü açarken Çin’in yeni nesil insanlı fırlatma sistemleri ve Ay programına yönelik teknik hazırlıklarını da önemli ölçüde ilerletmiştir.
