İngiltere’de düzenlenen Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı, 20 Temmuz Pazartesi günü ziyaretçilerini ağırlamaya başladı. Rekor bir katılımla 1.600 firmaya ev sahipliği yapan fuarda, katılımcıların yarısını savunma şirketleri oluşturdu. Ukrayna’daki savaşın devam etmesi ve Orta Doğu’da tırmanan gerilim nedeniyle artan savunma bütçeleri, fuardaki dengeyi değiştirdi. İnsansız hava araçları, füze savunma sistemleri ve yapay zekâ destekli teknolojiler ön plana çıkarken, ticari uçak siparişleri fuarın merkezindeki geleneksel ağırlığını kaybetmeye başladı.
Savunma Şirketlerinin Payı İlk Kez Yüzde 50’ye Ulaştı
Geçmiş yıllarda yüzde 40 civarında kalan savunma şirketlerinin fuardaki payı bu yıl yüzde 50’ye yükseldi. Böylece 1948’den bu yana düzenlenen etkinlikte savunma sektörü, ticari havacılıkla ilk kez eşit ağırlığa ulaştı. Avrupa’da Soğuk Savaş sonrası dönemin en yüksek savunma harcamaları görülürken, ülkeler kaynaklarını yalnızca savaş uçaklarına değil; hava savunma sistemlerine, mühimmata, otonom platformlara ve karar destek yazılımlarına aktarıyor. F-35 ve Eurofighter gibi platformlar gösteri uçuşlarını sürdürse de yeni yatırımların odağında maliyeti düşük ve hızlı üretilebilen insansız sistemler yer alıyor.
Üretim Kapasitesi Nedeniyle Ticari Sipariş Beklentisi Düştü
Fuar boyunca Airbus ve Boeing’in toplam 300 civarında uçak siparişi alması bekleniyor. Tahminlerin düşmesindeki temel neden talep eksikliği değil, üreticilerin dolu olan teslimat takvimleri ve kapasite sınırları oldu. Şirketler mevcut sipariş birikimini gelire dönüştürmek için üretim hızını artırmaya çalışıyor. Airbus, tek koridorlu uçak üretimini 2027’de aylık 75 adede çıkarmayı hedeflerken parça ve ekipman tedarikindeki gecikmelerle mücadele ediyor. Boeing ise net borcunu azaltmak ve pazar payını korumak adına 737 MAX üretimini ayda 52 uçağa yükseltmeyi planlıyor.
Dronlar Ve Yapay Zekâ Sahnesi Yeni Nesil Şirketlere Bıraktı
Küresel çatışmalar, düşük maliyetli dronların gelişmiş sistemler üzerindeki etkisini kanıtlarken savunma sektörü daha hızlı üretilebilen otonom çözümlere yöneldi. Alman Helsing ve ABD merkezli Anduril gibi şirketler, yapay zekâ destekli insansız hava araçları ve otonom yazılımlarıyla dikkat çekti. Geleneksel üreticiler bütçelerden büyük pay almaya devam etse de yatırımcı ilgisi, teknolojiyi sahaya daha hızlı uyarlayan yeni nesil firmalara kayıyor.
THY Ve CFM Arasındaki Motor Pazarlığı Takvimi Belirleyecek
Fuarın Türkiye açısından en kritik gündemini, Türk Hava Yollarının (THY) planladığı 150 adet Boeing 737 MAX alımı oluşturuyor. Alımın gerçekleşmesi, motor üreticisi CFM International ile yapılacak uzun vadeli bakım ve maliyet anlaşmasına bağlı durumda. THY, CFM’in bakım ağında üst gruba girerek geniş teknik erişim elde etmeyi hedeflerken, anlaşmanın sağlanamaması durumunda 150 uçaklık takvimin yeniden değerlendirilebileceği belirtiliyor. CFM ise bakım sürelerini azaltmak ve dayanıklılığı artırmak amacıyla önümüzdeki 5 yıl içinde 2 milyar dolarlık yatırım yapacağını açıkladı.
Türkiye Ulusal Pavyonuyla Fuar Ziyaretçilerini Ağırıyor
Türkiye, organizasyona Savunma ve Havacılık Sanayi İhracatçıları Birliği koordinasyonunda kurulan ülke pavyonuyla katılım sağlıyor. Savunma sektörünün fuardaki artan ağırlığı, Türk üreticiler için mühimmat, insansız sistemler, elektronik donanım ve parça tedarikinde yeni iş birliği fırsatları sunuyor. Ayrıca Airbus ve Boeing’in üretim artırma hedefleri, sivil havacılık tedarik zincirinde yer alan yerli firma ve bakım merkezleri için yeni kapasite talebi oluşturma potansiyeli taşıyor. Fuar, 24 Temmuz Cuma gününe kadar sürecek.
