Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), İstanbul’un kuzeyinden geçecek İstanbul Kuzey Demiryolu Geçiş Projesi (INRAIL) için planlanan 1,5 milyar dolarlık finansman paketinin ilk aşamasını imzaladı. Avrupa ile Asya arasında ikinci bir demiryolu koridoru oluşturmayı hedefleyen proje, hem yolcu hem de yük taşımacılığında İstanbul’un ulaşım kapasitesini önemli ölçüde artırmayı amaçlıyor.
AIIB ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan anlaşma, 21 Temmuz 2026 tarihinde duyuruldu. Finansman paketi, her biri 750 milyon dolar tutarında iki ayrı krediden oluşuyor. İkinci kredi diliminin ise projenin ilerleme düzeyi ve finansman ihtiyacına bağlı olarak devreye alınacağı belirtildi.
INRAIL Projesi, Asya yakasında Çayırova’dan başlayarak Avrupa yakasında Çatalca’ya kadar uzanacak yaklaşık 127 kilometrelik yeni bir demiryolu hattını kapsıyor. Elektrikli ve tam sinyalizasyonlu çift hat olarak inşa edilecek güzergâh, Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinde demiryolu için ayrılan koridoru kullanarak Boğaz geçişini sağlayacak.
Marmaray’a Alternatif Bir Demiryolu Koridoru Oluşacak
Yeni demiryolu hattı, İstanbul’un yoğun şehir içi demiryolu trafiğini rahatlatırken mevcut Marmaray Tüneli’ni tamamlayıcı bir görev üstlenecek. Projede yolcu trenlerinin saatte 160 kilometreye kadar, yük trenlerinin ise saatte 80 ila 120 kilometre hızla işletilmesi planlanıyor.
Hat, İstanbul Havalimanı ile Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı’nı birbirine bağlayacak ve aynı zamanda Türkiye’nin yüksek hızlı tren ağıyla entegre olacak. Böylece iki havalimanı arasındaki toplu taşıma yolculuk süresinin yaklaşık 120 dakikadan 65 dakikaya düşmesi hedefleniyor.
Proje, yük taşımacılığı açısından da önemli avantajlar sağlayacak. Günümüzde Çayırova ile Çatalca arasındaki yük trenleri, mevcut altyapı kısıtlamaları nedeniyle yaklaşık 13 saatte sefer yapabiliyor. Yeni hattın devreye girmesiyle bu sürenin 3,6 saate kadar düşmesi ve Marmaray üzerindeki yük trafiğinin önemli ölçüde azaltılması bekleniyor.
Dev Altyapı Yatırımı Hayata Geçirilecek
Türkiye Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre proje, 122,3 kilometre uzunluğunda çift hatlı ana demiryolu ile 4,7 kilometrelik tek hat bağlantısından oluşacak. Hattın yıllık yük taşıma kapasitesinin ise 50 milyon tona ulaşması öngörülüyor.
İnşaat kapsamında toplam 36,2 kilometre uzunluğunda beş çift tüplü tünel açma makinesi (TBM) tüneli, 23,3 kilometre uzunluğunda 22 geleneksel tünel, 17 açık kazı tüneli ve toplam 22,1 kilometre uzunluğunda 40 köprü inşa edilecek.
Ana inşaat ve elektrifikasyon çalışmaları dört ayrı ihale paketi halinde gerçekleştirilecek. Sinyalizasyon ve telekomünikasyon sistemleri ise ayrı bir ihale kapsamında hayata geçirilecek.
Uluslararası Finans Kuruluşlarından Güçlü Destek
Yaklaşık 8,27 milyar dolara mal olması beklenen proje, uluslararası kalkınma finansman kuruluşlarının desteğiyle yürütülüyor. Dünya Bankası, Mart 2026’da proje için 2 milyar dolarlık kredi onaylarken, toplam 6,75 milyar dolarlık finansman paketi altı uluslararası kalkınma bankasının koordinasyonuyla sağlanıyor.
Finansman grubunda AIIB’nin yanı sıra Asya Kalkınma Bankası, İslam Kalkınma Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile OPEC Uluslararası Kalkınma Fonu da yer alıyor.
Çevresel Etkiler Ve Karbon Emisyonunda Azalma Hedefleniyor
Proje kapsamında gerçekleştirilen çevresel ve sosyal etki değerlendirmelerinde İstanbul ve Kocaeli’nde bulunan 53 yerleşim biriminde arazi edinimi, yeniden yerleşim, biyolojik çeşitlilik, gürültü, titreşim ve inşaat faaliyetlerinden kaynaklanabilecek etkiler analiz edildi.
Bu kapsamda inşaat öncesinde ve uygulama sürecinde kamulaştırma, tazminat, geçim kaynaklarının yeniden oluşturulması ve çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik kapsamlı planların uygulanacağı bildirildi.
Kredi sağlayan kuruluşların değerlendirmelerine göre, İstanbul Kuzey Demiryolu Geçiş Projesi’nin işletmeye alınmasıyla birlikte kullanım süresi boyunca yaklaşık 16 milyon ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonunun önüne geçilmesi bekleniyor. Böylece proje, Türkiye’nin sürdürülebilir ulaşım ve düşük karbonlu taşımacılık hedeflerine de önemli katkı sağlayacak.
