Japon yeni, ABD doları karşısında 163,23 seviyesine gerileyerek yaklaşık 40 yılın en düşük düzeyini gördü. Aralık 1986’dan bu yana ilk kez bu seviyeye inen yen, küresel ölçekte güçlenen dolar, yükselen enerji fiyatları ve Japonya ekonomisine yönelik belirsizliklerin etkisiyle baskı altında kaldı. Uzmanlar, Japonya Merkez Bankası’nın gelecek haftaki faiz kararının ve olası döviz müdahalelerinin piyasalarda yakından takip edileceğini belirtiyor.
Doların Gücü Yeni Baskıladı
Dolar/yen paritesi 163,23 seviyesine ulaşarak son 40 yılın zirvesine çıktı. Bu gelişme, bir ABD doları satın almak için daha fazla Japon yeni ödenmesi anlamına geliyor.
Japonya Maliye Bakanlığı, döviz piyasasında görülen tek yönlü ve hızlı hareketleri dikkatle izlediğini açıklarken, müdahale mesajları piyasada kısa süreli rahatlama sağladı. Ancak uzmanlara göre bu açıklamalar, yen üzerindeki temel baskıyı ortadan kaldırmaya yetmedi.
Daha önce doğrudan döviz piyasasına müdahale eden Tokyo yönetiminin, kurun 164 seviyesini aşması halinde yeniden benzer bir adım atıp atmayacağı merak konusu oldu.
Enerji İthalatı Baskıyı Derinleştiriyor
Enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalat yoluyla karşılayan Japonya, yükselen petrol fiyatlarından doğrudan etkileniyor. Petrol ve doğal gaz ithalatı için artan dolar talebi, dış ticaret dengesi üzerinde ilave yük oluşturuyor.
Zayıflayan yen nedeniyle enerji ithalatı yerel para cinsinden daha pahalı hale gelirken, bu durum elektrikten ulaşıma ve sanayi üretimine kadar birçok alanda maliyet artışlarını beraberinde getiriyor.
Kur ile enerji fiyatlarının aynı anda yükselmesi, Japonya Merkez Bankası’nın enflasyon görünümüne ilişkin değerlendirmelerini daha da kritik hale getiriyor.
Faiz Kararı Beklentilerin Odağında
Japonya Merkez Bankası, haziran ayında politika faizini yüzde 1’e yükselterek son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkarmıştı. Buna rağmen gelecek haftaki toplantıda faiz oranının sabit tutulması bekleniyor.
Piyasa oyuncuları, bankanın açıklayacağı yeni ekonomik tahminlerin gelecek döneme ilişkin faiz patikasına ışık tutacağını değerlendiriyor. Çok sayıda ekonomist, yıl sonuna kadar politika faizinin yüzde 1,25 seviyesine çıkarılabileceğini öngörüyor.
Merkez Bankası’nın zayıf yen ve ithal enflasyona daha güçlü vurgu yapması halinde yeni faiz artışının ekim ya da aralık ayındaki toplantılarda gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
Büyüme Endişeleri Faiz Artışını Sınırlıyor
Japon ekonomisindeki kırılgan büyüme görünümü, para politikasında daha agresif adımlar atılmasını zorlaştırıyor. Faiz oranlarının hızlı yükselmesi, hem şirketlerin finansman maliyetlerini hem de hane halkının kredi yükünü artırabilecek riskler taşıyor.
Bunun yanında kamu borcunun milli gelire oranının yüzde 200’ün üzerinde bulunması, faiz artışlarının devlet bütçesi üzerindeki etkisini de büyütüyor. Tahvil faizlerindeki yükseliş, kamu borçlanma maliyetlerini artırarak mali dengeleri zorlayabiliyor.
Bu nedenle Japonya Merkez Bankası, döviz kurunu istikrara kavuşturma hedefi ile ekonomik büyümeyi destekleme amacı arasında hassas bir denge kurmaya çalışıyor.
Enflasyon Riski Gündemdeki Yerini Koruyor
Faiz artışlarının gecikmesi halinde yen üzerindeki baskının devam edebileceği değerlendiriliyor. Zayıf kur, ithal ürünlerin maliyetini yükselterek tüketici enflasyonunu yeniden hızlandırma riski taşıyor.
Uzun yıllar düşük enflasyon ve deflasyonla mücadele eden Japonya’da son dönemde enerji, gıda ve hizmet fiyatlarındaki yükseliş para politikasının en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.
Merkez Bankası’nın enflasyon hedefinin kalıcı şekilde aşılabileceğine yönelik sinyaller vermesi durumunda faiz artırımlarının hız kazanabileceği belirtiliyor.
ABD Tahvil Faizleri Doları Destekliyor
ABD ekonomisinin güçlü görünümünü koruması ve faiz indirimlerine yönelik beklentilerin zayıflaması, doların küresel ölçekte değer kazanmasına katkı sağlıyor.
Yüksek ABD tahvil getirileri ile Japonya’daki düşük faiz ortamı arasındaki farkın sürmesi, yatırımcıların düşük maliyetli yenle borçlanıp daha yüksek getirili varlıklara yönelmesini teşvik ediyor. Bu durum, yen üzerindeki değer kaybı baskısını artıran önemli unsurlar arasında yer alıyor.
Uzmanlar, ABD Merkez Bankası’nın para politikasına ilişkin her yeni mesajın dolar/yen kurunda sert dalgalanmalara neden olabileceğini belirtiyor.
Müdahale Tek Başına Yeterli Görülmüyor
Analistler, Japonya’nın doğrudan döviz piyasasına müdahale etmesinin kısa vadede kuru aşağı çekebileceğini ancak kalıcı sonuç için faiz farkının daralması ve enerji maliyetlerinin gerilemesi gerektiğini vurguluyor.
Sadece döviz satışıyla küresel faiz farkının ortadan kaldırılamayacağına dikkat çeken uzmanlar, sık tekrarlanan müdahalelerin döviz rezervleri üzerinde maliyet oluşturabileceğini ifade ediyor.
Piyasalarda ayrıca Maliye Bakanlığı, Japonya Merkez Bankası ve büyük kamu fonlarının olası koordineli adımları da yakından izleniyor.
Piyasaların Gözü Merkez Bankası Toplantısında
Gelecek hafta yapılacak Japonya Merkez Bankası toplantısı, finans piyasalarının en önemli gündem maddesi olarak öne çıkıyor. Politika faizinin yüzde 1 seviyesinde bırakılması beklenirken, karar metninde kur hareketleri, enerji fiyatları ve enflasyona ilişkin yapılacak değerlendirmelerin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.
Merkez Bankası’nın büyüme ve enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize etmesi, yıl sonundan önce yeni bir faiz artışı ihtimalini güçlendirebilir. Daha temkinli mesajlar verilmesi halinde ise yen üzerindeki baskının sürmesi ve dolar/yen paritesinde yeni zirvelerin test edilmesi olasılığı gündemde kalmayı sürdürecek.
