Kopenhag M5 metro hattı, ulaşım kapasitesini genişletmeyi ve mevcut ve planlanan kentsel bölgelerdeki gelişmeyi desteklemeyi amaçlayan projenin ilk aşama ihale sürecine girdi. Nordhavn İstasyonu’ndaki Kopenhag Metrosu M4 treninin açıklayıcı fotoğrafı. Yaklaşık 25 yıllık faaliyet süresi boyunca Kopenhag Metrosu, başlangıçtaki ulaşım rolünün ötesine evrimleşti. Ağ artık Danimarka başkentinin kentsel planlama yaklaşımının bir parçası olup, metro uzantıları yeni mahallelerle birlikte geliştirilmekte ve şehir genelindeki bağlantıları iyileştirmek için kullanılmaktadır.
Bu model, Kopenhag’ı toplu taşımaya yatırım yapmaya devam etmeye teşvik etti. M5 Faz 1 ihalelerinin toplam tahmini değeri 1,35 milyar Euro olup, inşaat işlerini ve otomatik hattın işletilmesi için gerekli sistemleri kapsamaktadır. Avrupa başkentleri arasında toplu taşıma kullanımının Kopenhag kadar hızlı büyüdüğü çok az şehir var. Ağı geliştiren ve yöneten Metroselskabet, metronun 2025 yılında 135 milyon yolcu taşıdığını bildirdi. Bu, bir önceki yıla göre yaklaşık %8 daha fazla ve sistemin kaydettiği en yüksek yıllık yolcu sayısıydı. Bu eğilim, son yıllardaki yatırımların şehir sakinlerinin şehir içinde nasıl hareket ettiğini önemli ölçüde değiştirdiğini gösteriyor.
M4 uzantısından elde edilen sonuçlar, metro yatırımı ile kentsel büyüme arasındaki ilişkiyi de göstermektedir. Sydhavn ve Valby’ye uzanan güney uzantısı, Haziran 2024’te beş yeni istasyonla hizmete girdi ve yolcu hacimleri ilk tahminlerin %50 üzerinde gerçekleşti. Havneholmen İstasyonu, çevredeki konut ve ofis geliştirme çalışmalarının devam etmesiyle 2026 yılında yolcu sayısında yıllık %22’lik bir artış kaydetti. Kopenhag’daki metro istasyonları ayrıca gelişmekte olan mahallelere gayrimenkul yatırımı, şirket merkezleri, ticari alanlar ve hizmetlerin çekilmesine de yardımcı oldu. Kaçırmayın… ONRSR, Southern Shorthaul Railroad’un faaliyetine getirilen kısıtlamayı kısmen kaldırdı. Aynı planlama yaklaşımı M5’i de şekillendirecek. Ana hat olarak planlanan bu hat, Kopenhag’ın güneydoğusundaki Amager’in yerleşik, yoğun nüfuslu bölgelerine ve doğudaki Østhavnen ile kuzeydoğudaki Lynetteholm’deki gelecekteki bölgelere hizmet verecek. Lynetteholm, Avrupa’nın en iddialı kentsel genişleme projelerinden biri olarak tanımlanıyor.
Kopenhag M5 Metro Hattı Birinci Aşama İhaleleri Başladı
M5, mevcut hatlardan bağımsız olarak çalışacak ve dokuz istasyonla planlanmıştır. İnşaat iki aşamaya ayrılacaktır. Birinci aşama altı istasyondan oluşmaktadır: beşi yer altında, biri yer üstünde. Altyapısı, toplam 7 km uzunluğunda iki tünel, 2 km’lik bir viyadük ve bir kontrol ve bakım merkezi içerecektir. Birinci aşamada ayrıca 14 otomatik tren hizmete girecek ve otomatik çalışma için gerekli tüm teknolojik ekipman kurulacaktır. Metroselskabet, iki ana paket için ayrı ayrı ihale süreçleri başlattı. İnşaat işleri sözleşmesinin tahmini değeri 800 milyon Euro iken, ulaşım sistemleri paketinin değeri 550 milyon Euro’dur. İkinci paket ayrıca beşten fazla otomatik metro treninin satın alınmasını da içermektedir. Kopenhag Merkez İstasyonunda planlanan M5 istasyonunun ön görselleştirilmesi.
İhale dokümanı, sektör katılımcılarıyla üç yıllık bir görüşme sürecinin ardından hazırlanmıştır. Bu diyalog sayesinde, ihale makamı teknik şartnameleri ve sözleşme şablonlarını Avrupa pazarındaki koşullara daha uygun hale getirmek için revize etmiştir. Mevcut 1. Aşama tedarik süreci, planlanan güzergahın güney kısmını, yani Kopenhag Merkez İstasyonu’ndan (København H) Prags Bulvarı’nın kuzeyindeki bir bölgeye kadar olan kısmı kapsamaktadır. Ön yeterlilik başvurularının 25 Ağustos 2026 tarihine kadar yapılması gerekmektedir. Sözleşme ihale sürecinin 16 Eylül ile 27 Aralık 2026 tarihleri arasında tamamlanması planlanmaktadır.
Otomatik Trenler Altyapı Ve Bakım Hizmetleri Entegrasyonu
Ulaşım sistemleri sözleşmesi, M5’in işletilmesi için gerekli olan temel bileşenlerin tasarımını, teslimatını ve entegrasyonunu bir araya getiriyor. Kapsamı, GoA4 CBTC sinyalizasyon sistemi de dahil olmak üzere demiryolu araçları ve demiryolu altyapısını, ayrıca kontrol ve bakım merkezini (CMC) içeriyor. Devreye alma sonrasında uzun vadeli bakım da aynı pakete dahildir. Seçilen yüklenici, bakım faaliyetlerinden, bakım planlarının hazırlanmasından ve personelin eğitiminden sorumlu olacaktır. Ulaşım sistemi ve ilgili bakım hizmetleri, tek bir entegre sözleşme kapsamında ihale edilecek ve her iki unsuru da sağlayacak tek bir yüklenici seçilecektir.
Ayrıca üç isteğe bağlı kapsam genişletme seçeneği de bulunmaktadır. Bunlar, beş adede kadar ek tren hattının satın alınmasını, Prags Bulvarı’ndan Refshaleøen’e bir uzantıyı ve Refshaleøen’i Lynetteholm’a bağlayan başka bir bölümü kapsamaktadır. Sözleşme, planlama, tasarım, üretim, test, devreye alma ve nihai teslimatı kapsamaktadır. Trenler, Kopenhag projesinin özel gereksinimlerine göre geliştirilecek ve nispeten küçük partiler halinde tedarik edilecektir. Bu, herhangi bir garantili takip siparişi olmaksızın, tek bir sözleşme kapsamında 10-30 araçlık ilk teslimatları ifade etmektedir. M5’in ilk bölümünün 2036 yılında yolcu taşımaya başlaması planlanıyor.
Tasarım Ve Yapım Sözleşmeleri Ve Paylaşılan Risk Modelleri
Her iki büyük sözleşme de tasarım ve yapım modelini takip edecek olsa da, Metroselskabet farklı ihale prosedürleri uygulayacak. Ulaşım sistemlerinin tedariki rekabetçi diyalog yoluyla, inşaat işleri paketi ise müzakere usulüyle gerçekleştirilecek. Sözleşme yapısı, proje risklerinin dağıtılması için mekanizmalar da getirir. Bunlardan biri, yararlanıcının jeolojik koşullarla ilişkili riskin bir kısmını kabul ettiği jeoteknik bir temeldir.
Bir diğeri ise “acı/kazanç” düzenlemesidir. Bu modelde, Metroselskabet ve yüklenici, taraflarca kararlaştırılan bir dağıtım formülüne göre hem “acı” olarak tanımlanan maliyet aşımlarını hem de “kazanç” olarak tanımlanan elde edilen tasarrufları paylaşırlar. Bu yaklaşım, Avrupa’daki büyük altyapı projelerinde görülen daha geniş bir eğilimi yansıtıyor; bu eğilimde, yararlanıcı ile sektör arasındaki işbirliği, yalnızca sunulan fiyata odaklanmak yerine, en erken tasarım aşamalarından itibaren başlıyor.
Gelecekteki M5 Açılış Planları Ve Ağ Bağlantıları
M5, metro sisteminin kapasitesini artırmak ve coğrafi kapsamını genişletmek amacıyla tasarlanmıştır. Mevcut liman geçişi şu anda ağın en yoğun noktalarından biridir ve yetkililer, Kopenhag’ın sürekli gelişiminin altyapı üzerinde ek talepler yaratacağını öngörmektedir. Otomatikleştirilmiş bir hat olarak M5, planlanan kapasite artışını destekleyecektir. Daha uzun vadeli program ayrıca, son bölümünün 2045 yılında hizmete girmesi beklenen bir kuzey kesimini de içermektedir. Bu sonraki çalışmalar, ulaşım sistemleri tedarikinde sözleşme seçenekleri olarak yer almaktadır.
Ayrıca, güzergahın daha da uzatılması ve dairesel bir hat haline getirilmesi de değerlendirilmektedir. Bu, Kopenhag’ın kentsel ulaşım konusundaki uzun vadeli yaklaşımının bir parçası olmaya devam etmektedir. Mevcut dört metro hattının (M1, M2, M3 ve M4) tümüyle aktarma bağlantıları planlanmaktadır. Yolcular ayrıca bölgesel ve uzun mesafeli demiryolu hizmetlerine ve S-tren ağına da aktarma yapabileceklerdir. Bu bağlantılar, Kopenhag Merkez İstasyonu’nun çok modlu bir merkez olarak işlevini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Çevre Dostu İstasyon Tasarımı Ve Karbon Azaltım Hedefleri
Yolcu deneyimi de proje kapsamının bir parçasıdır. Planlar, istasyonların içine daha fazla gün ışığı girmesini, yolcuların yönlendirilmesi için daha net alanlar oluşturulmasını ve seçilen noktalarda cadde seviyesi ile platformlar arasında doğrudan güzergahlar oluşturulmasını öngörmektedir. Her istasyonun mimarisi, çevresindeki bölgenin karakterini yansıtacak şekilde tasarlanmıştır. Daha kompakt yapılar ve sınırlı sayıda inşaat malzemesi kullanımı, Metroselskabet’in hattın karbon ayak izini daha önce inşa edilen metro hatlarına kıyasla %50 oranında azaltma hedefini de destekleyecektir.
Bu modelde M5, yalnızca ulaşım altyapısı olarak değil, aynı zamanda Kopenhag’ın iklim ve kentsel gelişim stratejisinin bir parçası olarak da ele alınıyor. Metroselskabet CEO’su Mikkel Kjær Jensen şunları söyledi: “Yeni hat, şehrin farklı bölgeleri arasındaki bağları daha da güçlendirecek ve hem mevcut mahalleler hem de yeni kentsel gelişim alanları arasında daha sağlam bağlantılar oluşturacaktır.” Karbondioksit emisyonlarının azaltılması, M5 projesi için öncelikli bir hedef olarak belirtilmiştir. İnşaat altyapısı sözleşmesi, zorunlu karbon ayak izi azaltma hedefleri belirlemektedir. Benzer ilkeler, yüksek enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik standartlarına uyması gereken yeni kontrol ve bakım merkezinin tasarımı da dahil olmak üzere ulaşım sistemleri paketi için de geçerlidir. İhale sürecine giren 1,35 milyar Euro, M5 1. Faz için iki ana sözleşmeyi kapsıyor, hattın tam maliyetini değil. Metroselskabet’in 2025 yıllık raporu, M5’in toplam inşaat bütçesini, olası beklenmedik durumlar için ayrılan rezervler de dahil olmak üzere, 2025 fiyatlarıyla 23,4 milyar Danimarka kronu olarak belirtiyor. Bu tahmin, Mart 2025’te kararlaştırılan proje ekonomisine dayanıyor ve daha geniş iki aşamalı programı kapsıyor; mevcut ihaleler ise 2036’da açılması planlanan ilk bölümün altyapı çalışmaları ve ulaşım sistemleriyle ilgili.
