Küresel enerji depolama sektöründe yeni bir rekabet alanı oluşturan sodyum-iyon batarya teknolojisinde ABD’li şirketler üretim aşamasına geçmeye hazırlanıyor. Lityum gibi kritik ham maddeler yerine daha bol bulunan sodyumdan yararlanan teknoloji, özellikle elektrik şebekeleri ve hızla büyüyen veri merkezlerinin enerji ihtiyacına yönelik önemli bir alternatif olarak değerlendiriliyor.
Yıllardır geliştirilen sodyum-iyon bataryalar, elektriğin daha ucuz ve bol olduğu dönemlerde enerjiyi depolayarak talebin yükseldiği saatlerde yeniden şebekeye aktarabiliyor. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte enerji depolama sistemlerinin daha düşük maliyetli, uzun ömürlü ve güvenli hale gelmesi bekleniyor.
Çin Üretimde Lider Konumda
Sodyum-iyon bataryaların küresel batarya pazarındaki payı henüz oldukça sınırlı. Bu yıl teslim edilen bataryaların yüzde 1’inden azını oluşturan teknolojinin mevcut üretiminde ise Çin öne çıkıyor.
ABD’de bazı girişimler küçük ölçekli üretime başlarken, şirketler önümüzdeki dönemde kapasite artışına hazırlanıyor. Otomotiv sektörünün önemli şirketlerinden General Motors da farklı kullanım alanlarına yönelik sodyum-iyon batarya teknolojileri üzerinde çalışmalar yürütüyor.
Eski Tesla Mühendisleri Yeni Teknolojiye Odaklandı
Sodyum-iyon batarya alanında öne çıkan ABD’li şirketlerden biri Peak Energy oldu. Eski Tesla mühendisi Landon Mossburg tarafından yönetilen şirket, batarya paketlerinin üretimini büyütmek amacıyla on milyonlarca dolarlık yatırım aldı.
General Motors’un da Peak Energy’ye stratejik yatırım yaptığı ve iki şirketin sodyum-iyon teknolojisinin geliştirilmesi konusunda işbirliği yürüttüğü belirtildi.
Peak Energy, temmuz ayında Sacramento’da bulunan 183 bin fit karelik bir tesisin yeni batarya paketleri için “gigafabrika” olarak kullanılacağını açıkladı. Tesiste üretimin 2027’nin başında başlaması planlanıyor.
Yeni fabrikanın yıllık üretim kapasitesinin 4 gigavatsaat olması hedefleniyor. Bu kapasite, şirketin Burlingame’deki pilot tesisinin 100 megavatsaatlik yıllık kapasitesinin yaklaşık 40 katına karşılık geliyor.
Peak Energy’nin açıkladığı müşteri anlaşmalarının toplam değerinin ise 1,1 milyar doları geçtiği bildirildi. Şirketin müşterileri arasında Jupiter Power, Energy Vault ve RWE Americas bulunuyor.
Tesla Megapack’e Rakip Olmayı Hedefliyor
ABD’de büyük ölçekli enerji depolama pazarının önemli oyuncularından biri Tesla’nın enerji birimi olarak öne çıkıyor. Şirket, lityum-iyon teknolojisine dayalı Megapack sistemleriyle elektrik şebekelerine yönelik yüksek kapasiteli depolama çözümleri sunuyor.
Peak Energy CEO’su Landon Mossburg ise şirketin Tesla Megapack’in faaliyet gösterdiği pazardan önemli bir pay almayı hedeflediğini belirtiyor. Şirket, daha düşük maliyet, yüksek güvenilirlik ve daha düşük yangın riski sunabileceğini savunduğu sodyum-iyon sistemlerle rekabet etmeyi amaçlıyor.
Lityum-iyon bataryalarda meydana gelebilen “termal kaçak” adı verilen süreç, bazı durumlarda yangına yol açabiliyor. Riskin düşük olduğu belirtilse de elektrikli araçlardan büyük enerji depolama tesislerine kadar farklı alanlarda bu tür olayların yaşandığı biliniyor.
Bu nedenle şebeke ölçeğindeki lityum-iyon batarya sistemlerinde sıvı soğutma çözümlerine ihtiyaç duyulabiliyor. Peak Energy ise geliştirdiği bataryaların çevresindeki hava akışıyla pasif biçimde soğutulabildiğini belirtiyor.
Mossburg’a göre geleneksel şebeke depolama bataryalarında kullanılan soğutma sistemleri, işletme maliyetlerinin önemli bölümünü oluşturabiliyor.
Demir, Çelik Ve Sofra Tuzu Kullanılıyor
Sodyum-iyon teknolojisine yatırım yapan bir diğer ABD’li şirket ise California merkezli Inlyte Energy oldu. Şirket, geliştirdiği bataryalarda demir tozu, çelik, alüminyum oksit ve gıda sınıfı sofra tuzu olmak üzere dört temel malzemeden yararlanıyor.
Inlyte Energy CEO’su Antonio Baclig, geliştirdikleri batarya hücrelerinin alev almadığını ifade ediyor. Şirketin açıklamasına göre hücrelerden birinin aşırı ısınması halinde oluşan sıcaklık, komşu hücrelerin tutuşmasına neden olacak seviyeye ulaşmıyor.
Bu özellik, hücrelerin birbirine daha yakın konumlandırılmasına imkan sağlayarak sodyum bazlı sistemlerin metrekare başına enerji depolama kapasitesinde lityum-iyon teknolojisiyle rekabet etmesini kolaylaştırabilir.
Inlyte Energy’nin ilk batarya paketini Southern Company’nin Alabama’da bulunan enerji depolama tesisine teslim etmeye hazırlandığı bildirildi.
Elektrikli Otomobillerde Lityum Üstünlüğü Sürüyor
Sodyum-iyon bataryaların önemli avantajlarına karşın lityum-iyon teknolojisinin güçlü olduğu alanlar bulunuyor. Lityum-iyon bataryalar ağırlık başına daha yüksek miktarda enerji depolayabiliyor.
Bu nedenle ağırlığın kritik önem taşıdığı elektrikli otomobillerde lityum-iyon bataryaların hakimiyetini sürdürmesi bekleniyor. Sodyum-iyon teknolojisinin ise elektrik şebekeleri, veri merkezleri ve diğer sabit enerji depolama uygulamalarında daha güçlü bir alternatif haline gelebileceği değerlendiriliyor.
ABD Ve Çin Arasında Yeni Batarya Yarışı
Sodyum-iyon teknolojisinin gelişmesi, ABD ile Çin arasındaki batarya rekabetinin yeni bir boyut kazanmasına da yol açıyor. Çin, lityum-iyon bataryalarda kullanılan kritik ham maddelerin işlenmesi ve batarya üretim zincirinin birçok aşamasında güçlü bir konuma sahip.
ABD’li şirketler ise sodyum teknolojisini, kritik ham maddelerdeki dışa bağımlılığı azaltabilecek seçeneklerden biri olarak görüyor. Ancak Çinli batarya üreticileri BYD ve CATL de sodyum-iyon teknolojisinde endüstriyel ölçekte üretim planlarını duyurdu.
Bu durum, rekabetin yalnızca teknolojiyi geliştirmekten ibaret olmadığını, hangi ülkenin daha hızlı şekilde yüksek kapasiteli üretim altyapısı kurabileceğinin de belirleyici olacağını gösteriyor.
Alsym Energy CEO’su Mukesh Chatter, ABD’nin teknoloji geliştirme konusunda geride olmadığını ancak üretimin ölçeklendirilmesi konusunda aynı başarının gösterilmesi gerektiğini belirterek, inovasyonda geri kalmadıklarını ancak üretim ölçeğinde yeniden geriye düşmenin ülke açısından olumsuz olacağını ifade etti.
