Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete’de yayımlandı. Düzenlemeyle otomobil kiralama sektöründe faaliyet gösteren işletmelere yeni yükümlülükler getirilirken tüketicilerin haklarını güçlendirecek önemli kurallar da hayata geçiriliyor.
Bakanlık, düzenlemenin otomotiv sektöründe daha adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa oluşturulması ve tüketici memnuniyetinin artırılması amacı taşıdığını bildirdi. Yönetmelikle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerinin belirli standartlara bağlanması ve sektörün daha kurumsal bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Kiralama İşletmelerine Yetki Belgesi Zorunluluğu
Ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. İşletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin yönetmelikte belirtilen şartlara uygun kullanılması gerekecek.
İşletme sorumlularında da bazı nitelikler aranacak. Buna göre sorumluların en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekecek.
Kiralama faaliyetlerinin elektronik ortamda takip edilmesi amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Sistemin 1 Ocak 2027’ye kadar faaliyete geçirilmesi planlanıyor.
6 Yaşından Büyük Araçlar Kiralanamayacak
Yeni düzenlemeyle kiralanabilecek araçların yaş ve kilometre sınırları da belirlendi. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiraya verilmesi yasaklanacak.
Bunun yanında 180 bin kilometrenin üzerindeki araçlar ile 300 bin kilometrenin üzerinde bulunan elektrikli araçlar kiralanamayacak. Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların da kiraya verilmesine izin verilmeyecek.
İşletmelerin sahip olması gereken asgari araç sayısı da faaliyet gösterilen bölgenin nüfusuna göre belirlenecek. Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmeler en az 10 araca sahip olacak ve bunların en az 5’i işletme adına tescilli bulunacak.
Nüfusu 30 binin altında olan ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise en az 5 araç bulundurulması, bunların en az 2’sinin işletme adına kayıtlı olması gerekecek. Bu işletmelerin filolarında ayrıca en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmesi şartı aranacak.
Depozitoya Üst Sınır Getirildi
Yönetmelikle tüketicilerin kiralama sırasında karşılaşabileceği mağduriyetlerin önüne geçilmesi amacıyla depozito uygulamasına da sınır getirildi.
1 ila 6 günlük kiralamalarda depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar alınabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise üst sınır 7 günlük kira bedeli olacak.
Araç iade edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içerisinde tüketiciye geri ödenmesi gerekecek.
Ön ödemeli rezervasyonlarda da tüketici lehine yeni bir hak tanınacak. Araç teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketici, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan değişiklik veya iptal yapabilecek.
Olağan Yıpranmaya Ücret Alınamayacak
Normal kullanım sonucunda meydana gelen aşınma ve yıpranmalar nedeniyle tüketiciden ücret talep edilemeyecek. Bu tür gerekçelerle depozitodan kesinti yapılması da mümkün olmayacak.
Mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda işletmelerin kış lastiği sağlaması zorunlu olacak. Sigorta güvenceleri de kiralama bedeline dahil edilecek ve tüketicinin sigortadan yararlanması ek ücret veya başka bir şarta bağlanamayacak.
Ayrıca işletme ile kiracı arasında farklı bir anlaşma bulunmadığı durumlarda, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ücret talep edilemeyecek.
İnternet İlanlarına Da Denetim Geliyor
Yeni düzenleme, araç kiralama ilanlarının yayımlandığı aracı ve ilan platformlarını da kapsayacak. Platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmasına izin verilmeyecek.
Kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığının platformlar tarafından kontrol edilmesi zorunlu hale gelecek. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek.
Böylece internet üzerinden gerçekleştirilen araç kiralama işlemlerinde tüketicilerin kayıt dışı ve yetkisiz işletmelere karşı daha iyi korunması amaçlanıyor.
Yönetmelik 2027’de Yürürlüğe Girecek
Sektörün yeni kurallara uyum sağlayabilmesi amacıyla yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi.
Mevcut işletmelere yetki belgesi almak için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre tanınırken, asgari araç sayısı ve taşıtların niteliklerine ilişkin şartların yerine getirilmesi için son tarih 1 Ocak 2028 olacak.
Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce kiralama işletmeleri ile ilan platformları arasında imzalanan sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.
Düzenlemeyle sözleşme koşullarının daha açık hale getirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi, araçların teknik yeterliliklerinin artırılması ve kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi hedefleniyor.
