Hipofiz tümörü nedeniyle uzun süredir ciddi yorgunluk ve baş dönmesi yaşayan bir hasta, yapay zekâ destekli cerrahi uygulamanın ilk deneyimlerinden birine katıldı. Acil ameliyat gerektirmeyen tümörün hastanın yaşamını özellikle duygusal ve psikolojik açıdan olumsuz etkilediği belirtildi.
BBC’nin haberine göre hasta Hibbert, özel olarak geliştirilen yapay zekâ araçlarının kullanılacağı ameliyatta ilk denek olma seçeneğini kabul etti. Hibbert, araştırmalara gönüllü katılımın tıp biliminin ilerlemesi açısından önemli olduğunu belirterek, “Hastalar araştırmaya katılmaya hazır değilse, doktorlar nasıl öğrenebilir, tıp nasıl ilerleyebilir?” değerlendirmesinde bulundu.
Ameliyatın ardından konuşan Hibbert, uygulamanın kendisine yeniden normal bir yaşam sunduğunu belirterek, “Bana hayatımı geri verdi” ifadesini kullandı.
Ameliyathanede İkinci Bir Uzman Göz
Yapay zekâ destekli sistem, özellikle tümörün tamamının çıkarılamaması ve önemli bir damarın zarar görmesi risklerini azaltmak amacıyla kullanıldı.
Burun yoluyla kafatasının tabanına yerleştirilen kamera tarafından aktarılan görüntüler, cerrahi ekip tarafından kullanılan ana ekranın yanı sıra yapay zekâ sisteminin bulunduğu ikinci bir ekranda da canlı olarak analiz edildi.
Sistem, ameliyat sırasında kullanılan cerrahi aletleri takip ederken damar ve sinirlerin bulunma ihtimalinin yüksek olduğu bölgeleri işaretledi. Böylece cerrahın tümöre müdahale ederken daha güvenli bir güzergâh belirlemesine yardımcı oldu.
Tümörün Konumu Cerrahiyi Zorlaştırıyor
Hipofiz tümörlerinin çıkarılması, kemik ve sert zar tabakalarının arkasında yer almaları nedeniyle teknik açıdan zorlu olabiliyor. Hastaların anatomik yapılarındaki farklılıklar da cerrahi sırasında önemli yapıların belirlenmesini güçleştirebiliyor.
Araştırma ekibi bu nedenle yapay zekâ sistemini çok sayıda hipofiz tümörü ameliyatı görüntüsüyle eğitti. Eğitim sürecinde damarlar ve sinirlerin çevresi ayrıntılı biçimde işaretlenerek sistemin kritik anatomik yapıları tanıması sağlandı.
Yapay Zekâ Gerçek Zamanlı Çalışıyor
Ameliyatta görev alan Prof. Hani Marcus, geliştirilen yapay zekâ aracının çok sayıda cerrahi işlem üzerinden eğitildiğini ve bu nedenle cerrah açısından bir “ikinci bir çift uzman göz” gibi davranabildiğini belirtti.
Marcus, sistemin diğer bazı deneysel yapay zekâ araçlarından farklı olarak ameliyat sırasında gerçek zamanlı analiz yapabildiğini ifade etti. Bu özellik sayesinde cerrahın operasyon sırasında karşılaştığı anatomik yapılar hakkında anlık görsel destek sağlanması amaçlanıyor.
Cerrahların Kontrolü Devam Ediyor
Araştırma ekibi, yapay zekânın ameliyatta bağımsız bir karar verici olmadığını özellikle vurguladı. Sistem yalnızca cerrahi ekibe yardımcı olacak şekilde kullanılırken tüm tıbbi ve cerrahi kararların kontrolü uzman cerrahlarda kaldı.
Bu yaklaşım, yapay zekânın cerrahın yerini alması yerine operasyon sırasında kritik yapıların tanınmasına ve risklerin azaltılmasına destek olması üzerine kuruluyor.
Cerrahide Yeni Bir Dönemin Kapısı Aralanıyor
Gerçek zamanlı görüntü analizi yapabilen yapay zekâ araçlarının cerrahiye dahil edilmesi, özellikle anatomik yapıların birbirinden ayrılmasının zor olduğu operasyonlarda yeni imkanlar sunabilir.
Hibbert’in ameliyatı da bu teknolojilerin güvenli biçimde uygulanabilirliğini değerlendiren araştırmalar açısından önemli bir örnek oluşturuyor. Sistemlerin daha fazla operasyon ve veriyle geliştirilmesi halinde, gelecekte cerrahlara farklı ameliyat türlerinde de anlık karar desteği sağlaması hedefleniyor.
