Rize’de ÇAYKUR Çay Araştırma Enstitüsü ile üniversite akademisyenlerinin ortak çalışması sonucu, çay atık liflerinden geliştirilen yerli altyapı materyali “çaykopit” topraksız tarımda dikkat çekici bir alternatif olarak ortaya çıktı. Özel seralarda yapılan denemeler; kabak, fasulye, domates ve süs bitkileri başta olmak üzere çeşitli bitkilerde olumlu verim ve sağlıklı gelişim gösterdi.
Proje kapsamında Hindistan cevizi kabuğundan elde edilen ve kokopit adıyla bilinen ithal ürüne benzer şekilde su tutma kapasitesi yüksek bir yapıya sahip yerli ürün elde edildi. ÇAYKUR, RTEÜ, KTÜ ve Ankara Üniversitesi’nden uzmanların katkısıyla yürütülen çalışmalarda çay atıkları işlenip sıkıştırılarak bahçe ve seracılık uygulamalarına uygun bir altlık haline getirildi.
Çalışma Süreci ve İlk Bulgular
Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü’nde kurulan özel serada gerçekleştirilen uygulamalarda; tohum ekimlerinden hasada kadar olan aşamalarda çaykopit kullanımı test edildi. İlk sonuçlar, çaykopit’in bazı ithal altlıklara kıyasla eşdeğer veya daha yüksek verim verdiğini gösterdi. Serada elde edilen ilk domates ve süs bitkisi mahsulleri, ürünlerin sağlıklı ve olması gereken şekilde geliştiğini ortaya koydu.
Ekonomik ve Sektörel Kazanımlar
Yerli üretim hedefiyle yola çıkan proje, döviz çıkışını azaltmayı ve ithal kokopit ihtiyacını azaltmayı amaçlıyor. ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, çalışmaların hem ülke içindeki üretimi artıracağı hem de zamanla ihracat potansiyeli doğuracağı yönünde beklentilerini paylaştı. Ayrıca çaykopit’in seracılık, çiçekçilik ve dikey tarım uygulamalarında kullanım alanı bulacağı öngörülüyor.
Çaykopit; su tutma kapasitesi yüksek liflerden üretildiği için özellikle topraksız tarım, az topraklı alanlar ve dikey tarım uygulamalarında avantaj sağlayabilir.
Yetkililerin Değerlendirmeleri
Yusuf Ziya Alim, denemeler sırasında gözlemlenen sağlıklı ürün gelişimini vurgulayarak çalışmaların hızla sürdüğünü belirtti. Alim, sahada yapılan ilk uygulamalardan sonra proje ekibinin tasarruf ve verimlilik açısından olumlu geri dönüşler aldığını, bunu Türkiye içi üretim hedefleriyle birleştirerek döviz tasarrufu sağlamayı amaçladıklarını ifade etti.
‘Güzel sonuçlar aldık’ ifadelerini kullanan Alim, çaykopit ile sadece domates değil; biber, salatalık, kabak ve çeşitli çiçek türlerinin de başarılı şekilde yetiştirilebildiğini belirtti. Çalışmaların yaygınlaşması halinde sektör için yeni bir dönem başlayabileceğini ekledi.
