17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin ardından Türkiye’de deprem kaynaklı maddi kayıplara karşı güvence sağlamak amacıyla kurulan Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK), 25 yılı aşkın süredir çalışmalarını sürdürüyor. Ancak 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler başta olmak üzere yaşanan büyük afetlere rağmen Zorunlu Deprem Sigortası’nda (ZDS) tüm konutları kapsama hedefinden henüz uzak bulunuluyor.
DASK verilerine göre Türkiye genelinde Zorunlu Deprem Sigortası bulunan konut sayısı 11 milyon 700 bin 223 oldu. Sigortalılık oranı ise yüzde 58 olarak kaydedildi. Buna göre konutların yaklaşık yüzde 42’sinin halen Zorunlu Deprem Sigortası bulunmuyor.
En Yüksek Oran Marmara’da
Bölgeler arasında Zorunlu Deprem Sigortası yaptırma oranlarında farklılıklar bulunuyor. En yüksek sigortalılık oranı yüzde 65 ile Marmara Bölgesi’nde ölçüldü.
Marmara’yı yüzde 64 ile Doğu Anadolu, yüzde 63 ile Güneydoğu Anadolu takip etti. Ege ve Akdeniz bölgelerinde sigortalılık oranı yüzde 59 olurken İç Anadolu’da yüzde 51’e geriledi.
Zorunlu Deprem Sigortası’nın en düşük olduğu bölge ise yüzde 45 ile Karadeniz oldu.
DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, deprem riskinin daha yüksek olduğu bölgelerde sigorta yaptırma eğiliminin arttığını, depremlerin daha seyrek yaşandığı bölgelerde ise poliçe yaptırma ve yenileme oranlarının daha düşük kaldığını belirtti.
25 Yılda 867 Bin Hasar İhbarı Geldi
DASK’ın 2000 yılında faaliyete geçmesinden bu yana Türkiye genelinde 1397 hasar yapıcı deprem meydana geldi. Bu depremler sonrasında kuruma toplam 867 bin 275 hasar ihbarı ulaştı.
En fazla hasar yapıcı deprem 175 olayla 2020’de kaydedildi. 2021’de ise 123 hasar yapıcı deprem meydana geldi.
Hasar ihbarlarının en yoğun olduğu yıl ise 6 Şubat 2023 depremlerinin yaşandığı 2023 oldu. O yıl DASK’a 653 bin 81 ihbar yapıldı.
Kahramanmaraş Depremlerinde 39 Milyar Lira Ödendi
DASK’ın en kapsamlı operasyonlarından biri Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından gerçekleştirildi. Balkır Demirkan, depremlerin ardından 9 ay içerisinde 540 bin hasar dosyasının sonuçlandırıldığını ve toplam 39 milyar liralık hasar ödemesi yapıldığını açıkladı.
6 Şubat depremlerinin yol açtığı toplam finansal zararın yaklaşık 104 milyar dolar olduğunu belirten Demirkan, sigorta sektörünün bunun yaklaşık 5,5 milyar dolarlık bölümünü karşıladığını, DASK’ın payının ise yaklaşık 1,6 milyar dolar olduğunu ifade etti.
Hedef Yüzde 100 Sigortalılık
Türkiye genelindeki yüzde 58’lik sigortalılık oranının yeterli olmadığını vurgulayan Demirkan, DASK’ın hedefinin tüm konutları sigorta kapsamına almak olduğunu söyledi.
Demirkan, yüzde 100 sigortalılık oranını hedeflediklerini belirterek sigorta havuzunun büyütülmesinin olası büyük depremlerde vatandaşların finansal kayıplarının daha güçlü şekilde karşılanmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
DASK’ta Yapay Zeka Dönemi
DASK, önümüzdeki 5 yıllık döneme ilişkin çalışmalarında yapay zeka teknolojilerinden de yararlanmayı planlıyor. Kurum, olası bir deprem sonrasında hasarların daha hızlı ve doğru biçimde değerlendirilmesi amacıyla yapay zeka destekli sistemler üzerinde çalışıyor.
Bu kapsamda birkaç pilot projenin sürdüğü belirtilirken, teknolojinin hasar tespit ve değerlendirme süreçlerinde kullanılması hedefleniyor.
Zorunlu Afet Sigortası Gündemde
Sigorta sisteminin gelecekte yalnızca deprem riskine odaklanmaması da planlanıyor. Sel, dolu ve yangın gibi farklı afetleri de kapsaması öngörülen Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) düzenlemesiyle mevcut koruma kapsamının genişletilmesi hedefleniyor.
Yeni modelin hayata geçirilmesi halinde vatandaşların birden fazla doğal afet riskine karşı daha kapsamlı finansal güvenceye sahip olması amaçlanıyor.
DASK’tan Marmara Depremi Mesajı
Balkır Demirkan, olası Marmara depreminde DASK’ın mali kapasitesine ilişkin de değerlendirmede bulundu. Mevcut kaynakların olası büyük bir depremi karşılayabilecek seviyede olduğunu belirten Demirkan, sigortalılara güvence mesajı verdi.
Demirkan, poliçelerdeki teminat tutarlarının enflasyona paralel olarak her ay güncellendiğini hatırlatarak vatandaşlara Zorunlu Deprem Sigortası yaptırmaları ve poliçe süreleri dolduğunda sigortalarını kesintisiz şekilde yenilemeleri çağrısında bulundu.
