Suriye ile Rusya, Moskova’nın ülkedeki askeri varlığının geleceğini yeniden şekillendiren bir mutabakat zaptına imza attı. Suriye Dışişleri Bakanlığı, 18 aylık müzakerelerin ardından Tartus ve Hımeymim’deki Rus askeri tesislerinin statüsüne ilişkin anlaşmaya varıldığını açıkladı.
Mutabakat kapsamında Suriye devletinin Hımeymim Havalimanı ile Tartus Limanı’ndaki ticari tesislerin yönetimini devralacağı, askeri nitelikteki tesislerin ise iki ülkenin ortak çıkarlarını gözeten yeni bir düzenlemeyle ortak eğitim ve yeterlilik merkezlerine dönüştürüleceği bildirildi. Geçiş sürecinin üç ay içinde tamamlanması planlanıyor.
Sivil Tesislerin Yönetimi Suriye’ye Geçecek
Anlaşmanın en önemli unsurlarından biri, Rusya’nın kontrolündeki bazı sivil nitelikli altyapıların Suriye devletinin yönetimine bırakılması oldu. Hımeymim Havalimanı ile Tartus Limanı’ndaki 4 numaralı ticari rıhtım bu kapsamda bulunuyor.
Suriye Limanlar ve Gümrükler Genel Müdürlüğü de Tartus Limanı’ndaki 4 numaralı rıhtım ile buna bağlı sahaların ve tesislerin yönetimini devralacağını duyurdu. Suriye resmi haber ajansı SANA, rıhtımın devralınmasının limanın işletme kapasitesinin artırılması açısından önem taşıdığını bildirdi.
Yeni düzenlemeyle söz konusu sivil tesislerin aşamalı olarak Suriye’nin sivil idari yapısına entegre edilmesi hedefleniyor. Böylece Rusya’nın bölgede bulunan askeri ve sivil nitelikli faaliyetleri birbirinden daha net şekilde ayrılmış olacak.
Rus Üsleri Ortak Eğitim Merkezlerine Dönüşecek
Tartus ve Hımeymim’deki askeri tesislerin statüsünde de önemli bir değişikliğe gidilecek. Suriye Dışişleri Bakanlığı, mevcut askeri tesislerin yeni düzenlemeler kapsamında ortak eğitim ve yeterlilik merkezleri olarak yeniden yapılandırılacağını açıkladı.
Bu düzenleme, Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığının tamamen sona erdirilmesinden ziyade farklı bir modele geçirilmesi anlamına geliyor. İki ülkenin askeri iş birliğinin yeni merkezler üzerinden sürdürülmesi planlanırken, tesislerin kullanımına ilişkin ayrıntıların mutabakat kapsamında şekilleneceği belirtiliyor.
Tartus, Rusya’nın Akdeniz’deki başlıca deniz lojistik noktalarından biri olurken, Hımeymim de Moskova’nın Suriye’deki hava operasyonları açısından stratejik önem taşıyordu. Bu nedenle iki tesisin geleceği, Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından Şam ile Moskova arasındaki görüşmelerin en kritik başlıklarından biri olmuştu.
Şeybani Tesislerde İncelemelerde Bulundu
Suriye Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Esad Hasan el-Şeybani, anlaşmanın ardından Lazkiye ve Tartus’ta incelemelerde bulundu. SANA’nın aktardığına göre Şeybani ve beraberindeki heyet, mutabakat zaptı kapsamında değerlendirilen tesisleri yerinde inceledi.
Ziyaret, iki ülke arasındaki yeni düzenlemenin sahadaki uygulamasına ilişkin ilk adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. Suriye makamları, sivil tesislerin yönetiminin devralınması ve askeri tesislerin yeni statüsüne geçirilmesiyle ilgili sürecin üç ay içerisinde tamamlanmasını öngörüyor.
Tartus Limanı’nda Yeni Dönem Başlıyor
Tartus Limanı’ndaki 4 numaralı ticari rıhtımın Suriye yönetimine geçmesi, anlaşmanın ekonomik boyutunu da öne çıkarıyor. Rıhtım ve bağlantılı tesislerin limanın ticari faaliyetleri açısından kullanılması planlanırken, operasyonların Suriye makamlarının yetkisi altında yürütülmesi öngörülüyor.
Suriye ile Rusya arasındaki yeni mutabakat, Moskova’nın ülkedeki uzun süreli askeri varlığını tamamen sona erdirmek yerine yeniden düzenleyen bir çerçeve oluşturuyor. Üç aylık geçiş döneminin ardından Tartus ve Hımeymim’deki yeni yapılanmanın nasıl uygulanacağı, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin geleceği açısından belirleyici olacak.
