ABD Donanması’nın dört kamu tersanesini modernize etmek amacıyla yürüttüğü Tersane Altyapı Optimizasyon Programı’nın (SIOP), başlangıçta öngörülenden çok daha yüksek maliyetle tamamlanabileceği bildirildi. Yeni bir Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO) raporuna göre projenin yaklaşık 20 yıl ve 21 milyar dolar olarak hesaplanan ilk tahminleri, güncel değerlendirmelerde 50 yıl ve 200 milyar dolara kadar çıkıyor.
Dört Tersane Yenilenecek
2018 yılında başlatılan SIOP, ABD Donanması’nın nükleer enerjili uçak gemileri ve denizaltılarının bakım ve onarımlarında kullanılan Virginia, Maine, Washington ve Hawaii’deki dört kamu tersanesinin altyapısını yenilemeyi amaçlıyor.
Program kapsamında özellikle kuru havuzların ve standart tersane ekipmanlarının modernize edilmesi planlanıyor. Çalışmaların tamamlanmasıyla donanmanın bakım kapasitesinin artırılması ve gemilerin daha kısa sürede yeniden göreve döndürülmesi hedefleniyor.
İlk Tahminler Büyük Ölçüde Aşıldı
Programın başlangıcında SIOP’un yaklaşık 20 yıl içerisinde ve 21 milyar dolarlık maliyetle tamamlanacağı öngörülüyordu. Ancak GAO’nun son raporu, programdaki değişiklikler ve karşılaşılan teknik sorunların maliyet ile takvim üzerinde ciddi etkiler oluşturduğuna işaret ediyor.
Raporda, mevcut planlamaların projenin yaklaşık 50 yıl sürebileceğini ve toplam maliyetin 200 milyar dolara ulaşabileceğini ortaya koyduğu belirtiliyor.
GAO değerlendirmesine göre ilk maliyet tahminlerinde bazı önemli gider kalemleri ile emtia fiyatlarındaki artışların yeterince dikkate alınmaması da mevcut tabloya katkıda bulundu.
Deprem Riski Maliyetleri Artırıyor
Programın karşı karşıya olduğu sorunlar arasında tersanelerin mevcut altyapısının yenilenmesi ve bazı bölgelerdeki özel mühendislik gereksinimleri bulunuyor.
Puget Sound Donanma Tersanesi’ndeki deprem riskine ilişkin endişeler de projeye ek inşaat ve tadilat ihtiyaçları getiriyor. Bu durumun hem maliyetlerin yükselmesine hem de çalışmaların tamamlanma süresinin uzamasına neden olduğu belirtiliyor.
GAO raporunda, dört kamu tersanesinin yeniden inşasına yönelik plan ve maliyet tahminlerinin geliştirilmesinin, programda yaşanan çok sayıda sorun ve değişiklik nedeniyle başlangıçta öngörülenden daha uzun sürdüğü ifade edildi.
Bakım Sürelerinde İyileşme Hedefleniyor
ABD Donanması yetkilileri daha önce SIOP tamamlandığında uçak gemilerinin bakım süreçlerinde yüzde 10, denizaltı bakımında ise yüzde 15 oranında iyileşme beklediklerini açıklamıştı.
Mevcut durumda bir denizaltının bakım süresinin genellikle 25 ila 36 ay arasında değiştiği, program kapsamında gerçekleştirilecek altyapı iyileştirmelerinin bu süreyi yaklaşık üç ay azaltmasının hedeflendiği belirtilmişti.
Beşinci Tersane Gündemde
Tersane altyapısının yenilenmesine yönelik çalışmalar sürerken ABD Başkanı Donald Trump’ın uçak gemileri ve denizaltıların operasyonel hazırlığını desteklemek amacıyla beşinci bir kamu tersanesinin kurulması yönünde girişimde bulunduğu aktarılıyor.
SIOP kapsamında mevcut dört tersanenin yenilenmesinin maliyet ve takvim açısından karşı karşıya olduğu sorunlar, ABD Donanması’nın uzun vadeli bakım kapasitesine yönelik planlamaların önemini artırıyor.
Türkiye açısından da konu, denizcilik ve tersane iş birliği kapsamında gündeme geliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’daki NATO Zirvesi sonrasında ABD ile Türkiye arasında gemi inşa sanayisinde iş birliği yapılabileceğine yönelik açıklamalarda bulunmuştu. Bu kapsamda ABD savaş gemilerinin Türkiye’de bakım ve onarım faaliyetlerinin yürütülmesi de değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.
