ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimi, karşılıklı tarifelerin ardından havacılık sektörüne de taşındı. Kanada’nın ABD ürünlerine yönelik yeni misilleme vergilerini yürürlüğe koyduğu süreçte ABD Başkanı Donald Trump, Kanadalı uçak üreticisi Bombardier’in ABD pazarındaki faaliyetlerini hedef aldı. Trump, şirketin Amerikan pazarında satış yapmayı sürdürmek istemesi halinde üretimini ABD’ye taşıması gerektiğini savundu.
Kanada’nın Karşı Tarifeleri Yürürlüğe Girdi
İki ülke arasındaki ticaret anlaşmazlığında yeni aşama, Kanada’nın 8 Eylül itibarıyla ABD’den ithal edilen ürünlere yönelik karşı tarifeleri devreye almasıyla başladı.
Ottawa yönetimi, Washington’ın 22 Ağustos’ta yaklaşık 27,6 milyar Kanada doları değerindeki Kanada ürününe getirdiği tarifelere aynı büyüklükte karşılık verme kararı aldı. Yeni vergiler, ürün gruplarına göre yüzde 15, yüzde 25 ve yüzde 50 oranlarında uygulanıyor.
Çelik ve süt ürünlerinin yanı sıra beyaz eşya, tarım makineleri, kağıt, plastik ve elektronik ürünler de karşı tarifelerin kapsamına alındı. Kanada’nın ABD’den ithal edilen otomobillere yönelik daha önce yürürlüğe koyduğu misilleme önlemleri ise uygulanmaya devam ediyor.
Trump’ın Hedefinde Bombardier Var
Trump, ticaret geriliminin ilk döneminde Kanadalı şirketlere üretim faaliyetlerini ABD’ye taşıma çağrısında bulunmuştu. Son açıklamasında ise ülkenin önde gelen havacılık şirketlerinden Bombardier’i doğrudan hedef aldı.
Kanada merkezli özel jet üreticisinin ABD’de satış yapmaya devam etmek istemesi halinde uçaklarını Amerikan topraklarında üretmesi gerektiğini belirten Trump, aksi durumda şirketin ABD pazarına erişiminin engellenmesi gerektiğini ifade etti.
Trump ayrıca Bombardier’in Amerikan pazarından önemli ölçüde yararlandığını öne sürerek Kanada’nın ABD şirketlerine karşı adil olmayan bir ticaret politikası izlediği iddiasını yineledi.
ABD Pazarı Şirket İçin Büyük Önem Taşıyor
Trump’ın açıklaması Bombardier açısından ciddi bir ticari risk oluşturuyor. Şirketin ABD’de üretim ve bakım faaliyetlerinin yanı sıra savunma alanında da operasyonları bulunuyor. Bombardier’in Amerikan havacılık sanayisiyle kurduğu tedarik bağlantıları da oldukça geniş.
Şirketin ABD’de 3 binden fazla çalışanı bulunurken, 47 eyalete yayılan yaklaşık 2 bin 800 tedarikçiyle çalıştığı belirtiliyor. Bombardier’in ABD merkezli tedarikçilerden yaptığı yıllık satın alımların milyarlarca dolarlık büyüklüğe ulaştığı ifade ediliyor.
Bu nedenle olası bir satış kısıtlamasının yalnızca Kanada’daki üretim faaliyetlerini etkilemesi beklenmiyor. Böyle bir adımın Bombardier ile çalışan ABD’li tedarikçileri ve bakım-hizmet şirketlerini de doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor.
Satış Yasağının Hukuki Boyutu Netleşmedi
Trump’ın Bombardier’e yönelik açıklamalarına karşın şirketin uçaklarının ABD pazarında satışının hangi hukuki veya idari mekanizmayla engellenebileceği konusunda henüz ayrıntılı bir çerçeve ortaya konulmuş değil.
Bombardier uçaklarında çok sayıda Amerikan üretimi motor, elektronik sistem ve parçanın kullanılması da olası bir satış kısıtlamasını daha karmaşık hale getiriyor. Kuzey Amerika’daki havacılık tedarik zincirinin yüksek düzeyde bütünleşmiş olması, böyle bir kararın ekonomik etkilerinin yalnızca şirketle sınırlı kalmama ihtimalini artırıyor.
Bombardier’in Kansas’taki savunma faaliyetleri de devam ederken şirket, ABD’deki üretim ve bakım kapasitesini genişletmeye yönelik yatırımlarını sürdürüyor.
Ticaret Gerilimi Şirketlere Yöneliyor
Trump’ın Bombardier açıklaması, ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşında dikkat çekici yeni bir döneme işaret ediyor. Başlangıçta ürünlere uygulanan karşılıklı tarifeler üzerinden ilerleyen anlaşmazlık, giderek şirketlerin üretim merkezleri ve belirli pazarlara erişimleri üzerinden yürütülen bir mücadeleye dönüşüyor.
Kanada’nın yeni karşı tarifelerini devreye almasına rağmen iki ülke arasında yeni bir ticaret anlaşmasına yönelik görüşmelerde henüz somut bir ilerleme sağlanmış değil. Bombardier konusunda yaşanan gerilimin de önümüzdeki süreçte Washington ile Ottawa arasındaki müzakerelerde önemli başlıklardan biri haline gelmesi bekleniyor.
