Küresel mal ticaretinin değeri, 2026’nın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,5 artarak yaklaşık 13,7 trilyon dolara yükseldi. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan Küresel Ticaret Güncellemesi raporu, hizmet ticaretinde de güçlü bir büyüme yaşandığını ortaya koydu.
Rapora göre hizmet ticareti yılın ilk yarısında yıllık bazda yüzde 10,5 büyürken, toplam küresel ticaret değerinde yaklaşık 2 trilyon dolarlık artış gerçekleşti. Küresel ticaretin yıl sonunda rekor seviyeye ulaşması bekleniyor.
Enerji Maliyetleri Ticareti Etkiledi
Küresel ticaretteki büyümeye karşın maliyet baskıları da öne çıktı. Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen taşımacılıkta yaşanan aksamalar ve bölgesel enerji arzına yönelik endişeler, enerji fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
Bu gelişmeler uluslararası tedarik zincirlerinde ulaşım, lojistik ve üretim maliyetlerini artırırken, küresel ticaret fiyatlarındaki son 12 aylık ortalama artış yüzde 3,4 olarak hesaplandı.
Ticaretteki büyümenin ülke ve sektörlere göre farklılaştığı belirtilirken, Doğu Asya ekonomileri yılın ilk çeyreğinde küresel ortalamanın üzerinde performans gösterdi. Doğu Asya’nın dahil edilmesiyle gelişmekte olan ülkelerin ticaretinde güçlü büyüme görülürken, bu bölge hariç tutulduğunda gelişmekte olan ekonomilerin mal ticaretinde daralma yaşandı.
Yapay Zeka Ve Elektrikli Araçlar Öne Çıktı
Yapay zeka ve elektrikli araçlarla bağlantılı ürünler, 2026’nın ilk çeyreğinde küresel ticarette en hızlı büyüyen ürün grupları arasında yer aldı.
Kritik minerallerin ticareti önceki çeyreğe göre yüzde 38, yarı iletken ticareti yüzde 25 arttı. Aynı dönemde batarya ticareti yüzde 15, bilgi ve iletişim teknolojileri ürünleri yüzde 14 ve elektrikli otomobil ticareti yüzde 11 büyüdü.
Yenilenebilir enerji ürünlerinde ise gerileme görüldü. Güneş enerjisiyle bağlantılı ürünlerin ticareti yüzde 7, rüzgar enerjisi ürünlerinin ticareti yüzde 8 azaldı. Fosil yakıt ticareti ise fiyat artışlarının etkisiyle büyümeyi sürdürdü.
Jeoekonomik gelişmelerin ticaret ilişkileri ve tedarik zincirleri üzerindeki etkisinin devam ettiği belirtilirken, siyasi açıdan benzer ülkeler arasındaki ticareti ifade eden “friendshoring” eğiliminin ilk çeyrekte durakladığı, üretim ve tedarikin coğrafi olarak yakın ülkelere taşınmasını ifade eden “nearshoring” eğiliminin ise yeniden güç kazandığı kaydedildi.
Türkiye’nin İhracatı 161,6 Milyar Dolara Çıktı
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, küresel ticaretteki büyümenin olumlu olduğunu ancak rakamların dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Gültepe, büyümenin önemli bölümünün gerçek ticaret hacminden ziyade enerji, ulaştırma ve lojistik maliyetlerinin etkilediği fiyat artışlarından kaynaklandığını ifade etti. Türkiye’nin ihracatının yılın ilk yarısında yüzde 3,6, ocak-temmuz döneminde ise yüzde 3,4 artarak 161,6 milyar dolara ulaştığını hatırlatan Gültepe, temmuz ayında 25,6 milyar dolarla aylık ihracat rekoru kırıldığını ve son 12 aylık ihracatın 278,6 milyar dolara yaklaştığını bildirdi.
Gültepe, küresel ticaret yüzde 12,5 büyürken Türkiye’nin yüzde 3-4 seviyesindeki ihracat artışıyla yetinmemesi gerektiğini vurgulayarak, üretim kapasitesi, ürün kalitesi, lojistik altyapı ve teslimat kabiliyetinin daha yüksek artışları mümkün kıldığını dile getirdi.
Yakın Tedarik Türkiye İçin Fırsat
Küresel şirketlerin tedarik zincirlerini yeniden yapılandırmasının Türkiye açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Gültepe, firmaların daha kısa, güvenli ve gerektiğinde hızlı müdahale edilebilen tedarik ağlarına yöneldiğine dikkati çekti.
Türkiye’nin Avrupa’ya yakınlığı, üretim altyapısı, ürün çeşitliliği, lojistik kapasitesi ve hızlı teslimat avantajıyla öne çıktığını ifade eden Gültepe, yüksek enflasyon ve finansman maliyetlerinin ise fiyat rekabetini zorlaştırdığını söyledi.
Gültepe, Türkiye’nin coğrafi avantajını kalite ve hızlı teslimatın yanı sıra fiyat rekabetçiliğiyle desteklemesi gerektiğini belirtti.
Hedef Yüksek Katma Değerli Ürünler
Dünya ticaretinin ağırlık merkezinin teknoloji yoğun ürünlere doğru kaydığını belirten Gültepe, Türkiye’nin tekstil, hazır giyim, otomotiv, makine, kimya ve mobilya gibi güçlü sektörlerde ihracatı artırırken yüksek katma değerli ürünlerin payını da yükseltmesi gerektiğini söyledi.
Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatındaki payının yılın ilk yarısında yüzde 3,5 düzeyinde kaldığına işaret eden Gültepe, Türkiye’nin küresel ticaretten aldığı payın ise son verilere göre yüzde 1’in altına gerilediğini belirtti.
Gültepe, sanayi üretimi, yatırım ve ihracatı destekleyen politikalarla Türkiye’nin dünya ticaretinden aldığı payı yeniden artırabileceğini ve üretim kapasitesinin mevcut seviyelerin çok üzerine çıkabilecek güçte olduğunu ifade etti.
