KGM sorumluluğundaki üç otoyol ve bağlantı yolları ile bu güzergâhlarda bulunan bakım, işletme ve hizmet tesisleri; ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri gibi birimlerin, mülkiyet devlette kalmak kaydıyla işletme hakkının belirli süreyle devredilmesine ilişkin hazırlıklar resmî karar ile gündeme alınmıştır. ÖİB tarafından yapılan açıklamada, teknik, hukuki ve mali çalışmaların ilgili kurumlarla koordinasyon içinde sürdürüldüğü ifade edilmiştir.
Açıklamada, söz konusu modelin önceliğinin gelir elde etmek olmadığı; aksine otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ile işletme verimliliğini artırmak olduğu vurgulanmıştır. Sürecin sahiplenilmesinin amacı, sürdürülebilir altyapı yönetimi tesis ederek kamu hizmetlerinde iyileşme sağlamaktır.
Modelin Amacı ve Kamuoyuna Yönelik Açıklamalar
Açıklamada, önerilen yaklaşımın mülkiyetin devlette kalacağı, yalnızca işletme hakkının devredileceği bir model üzerine kurulu olduğuna dikkat çekilmiştir. Bu yaklaşımda öncelik gelir sağlamak değil, hizmet kalitesini yükseltmek ve gerekli bakım-yenileme yatırımlarını hızlandırmaktır. Ayrıca, kamuoyunda yer alan bazı değerlendirmelerin eksik veya yanıltıcı olduğu belirtilmiştir.
Özellikle otoyolların yıllık 600 milyon dolar “kâr” elde ettiği ve 30 yılda bunun 18 milyar dolara ulaşacağı yönündeki hesaplamalar doğrulanmamıştır. Metinde açıklandığı üzere, söz konusu 600 milyon dolar tutarının yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmakta; bunun dışında önemli düzeyde yatırım, yenileme, personel ve işletme giderleri bulunmaktadır. Bu maliyetler dikkate alınmadan yapılan basit çarpım işlemleri, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmayacaktır.
Değerlendirme Kriterleri ve Şeffaflık
Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme planları, işletme-personel giderleri, finansman maliyetleri ve alınacak risklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu nedenle, mevcut gelirin doğrudan yıllarla çarpılarak uzun dönemli “kâr” veya “kamu zararı” hesabı yapmak teknik ve mali açıdan geçerli değildir.
Yapılan açıklama, süreç kapsamında ücretsiz olan otoyolların ücretli hale getirilmesi ya da geçiş ücretlerinde örneğin ani bir artış kararı alınmayacağını; çalışanların mevcut haklarını kaybedeceği yönünde herhangi bir düzenleme öngörülmediğini açıkça belirtmiştir. Ayrıca, Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı’nın doğrudan özelleştirme ihalesine çıkılmasını değil, ÖİB’yi işlemler konusunda yetkilendirdiği, sürecin ise Başkanlık gözetiminde ilgili mevzuata uygun şekilde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda yürütüleceği ifade edilmiştir.
