Petrol piyasasında son haftalarda fiyatları yukarı taşıyan jeopolitik risklerin bir bölümünde gevşeme yaşanıyor. Suudi Arabistan’ın doğusundaki üretim bölgelerini Kızıldeniz’e bağlayan stratejik petrol hattının yeniden devreye alınması ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin toparlanması, fiyatların 100 dolar seviyesinin altında kalmasını destekliyor.
Brent petrol yeni güne 99 dolar civarında başlarken, ABD tipi ham petrol yaklaşık 90 dolardan işlem görüyor. Geçen hafta 108 doların üzerine çıkan Brent, birkaç gün içinde yaklaşık 10 dolarlık gerileme kaydetti. Fiyatlamada Suudi Arabistan’daki petrol hattının yeniden çalışmaya başlaması, Hürmüz’deki tanker hareketliliğinin artması ve bölgedeki diplomatik temas beklentileri etkili oluyor.
Hürmüz’e Alternatif Petrol Hattı Yeniden Çalışıyor
Suudi Arabistan’ın doğusundan Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya uzanan yaklaşık 1.200 kilometrelik Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, düşük kapasiteyle yeniden faaliyete geçti.
Savaş öncesinde bu hat üzerinden günlük yaklaşık 4 milyon varil petrol taşınıyordu. Sistemin maksimum taşıma kapasitesi ise yaklaşık 7 milyon varil seviyesinde bulunuyor.
Hattın yeniden devreye alınması petrol ticareti açısından önem taşıyor. Çünkü sistem, Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı’ndan geçirilmeden Kızıldeniz üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasına imkan sağlıyor.
Yanbu’dan Çin’e İlk Sevkiyat Hazırlığı
Boru hattının yeniden çalışmaya başlamasıyla Yanbu terminalindeki ticari yüklemeler de kademeli olarak yeniden başlıyor.
İlk kargolardan birinin Çin’e gönderilmek üzere hazırlanması, hattın yeniden faaliyete geçmesinin yalnızca teknik bir deneme olmadığını gösteriyor. Sevkiyatların başlaması, alternatif ihracat rotasının yeniden kullanılmaya başladığına işaret ediyor.
Gelişme, özellikle Asya’daki rafineriler açısından önem taşıyor. Körfez bölgesindeki risklerin arttığı son haftalarda tanker rotalarının uzaması ve navlun maliyetlerinin yükselmesi, petrol taşımacılığındaki baskıyı artırmıştı.
Hattın Tam Kapasiteye Ulaşması Zaman Alacak
Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın yeniden devreye alınması şu aşamada sınırlı kapasiteyle gerçekleşiyor. Saldırılar sırasında üç pompa istasyonunun zarar gördüğü ve sistemin tamamen eski kapasitesine dönmesinin 6 ila 8 hafta sürebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle Yanbu üzerinden yapılacak petrol sevkiyatlarının kısa vadede saldırılar öncesindeki seviyelere ulaşması beklenmiyor. Onarım çalışmalarının hangi hızda ilerleyeceği ve hattın kapasitesinin ne zaman artırılabileceği, petrol piyasasının önümüzdeki dönemde yakından izleyeceği başlıklar arasında bulunuyor.
Brent İçin 100 Dolar Seviyesi Kritik
Petrol fiyatlarının 100 doların altında kalıp kalmayacağı Türkiye açısından da önem taşıyor. Brent’teki geri çekilmenin kalıcı hale gelmesi, diğer koşulların değişmemesi durumunda akaryakıt maliyetleri ve enerji ithalat faturası üzerindeki dış baskının azalmasına katkı sağlayabilir.
Ancak Hürmüz Boğazı’nda yeni bir gerilim yaşanması, Suudi petrol hattındaki onarım sürecinin uzaması veya tanker taşımacılığındaki maliyetlerin yeniden yükselmesi halinde Brent fiyatının tekrar 100 doların üzerine çıkması mümkün.
Piyasada bundan sonraki süreçte özellikle Suudi Arabistan’ın Yanbu üzerinden petrol sevkiyatını ne kadar hızlı artırabileceği ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin normal seviyelere ne ölçüde yaklaşacağı takip edilecek.
