Eskişehir’de raylı sistem araçlarının test ve sertifikasyon süreçlerinin Türkiye’de gerçekleştirilmesi amacıyla 2010 yılında başlatılan Ulusal Raylı Sistemler Test ve Araştırma Merkezi (URAYSİM) Projesi’nde uzun süren sessizliğin ardından çalışmalar yeniden hız kazandı. Alpu’daki yerleşkede bakım ve onarım işleri için ihale süreci başlatılırken, merkezin faaliyete geçirilmesi amacıyla teknik personel alımlarına da geçildi. Planlamaların tamamlanması halinde ekipman testlerinin Şubat 2027’de başlaması öngörülüyor.
16 Yıllık Projede Yeni Dönem
Türkiye’nin raylı sistem teknolojilerinde dışa bağımlılığını azaltmak ve Eskişehir’in bu alandaki bilgi birikimini uluslararası düzeye taşımak amacıyla geliştirilen URAYSİM’de yeni bir aşamaya geçiliyor.
Yaklaşık 16 yıllık süreçte mali sorunlar, kamulaştırma tartışmaları ve hukuki süreçler nedeniyle ilerlemekte zorlanan proje için çalışmaların etaplar halinde yürütülmesi planlanıyor. Alpu’daki yerleşkenin yeniden faaliyete hazırlanması kapsamında yeni ihaleler gerçekleştirilirken, gerekli insan kaynağının oluşturulması için teknik kadrolara yönelik alımlar da başladı.
Ekipman Testleri Şubat 2027’de Başlayacak
URAYSİM’in yüksek hızlı tren, lokomotif, vagon, metro ve tramvay gibi farklı raylı sistem araçlarının uluslararası standartlarda test edilip belgelendirilebildiği bir merkez olması hedefleniyor.
Altyapının aşamalı biçimde devreye alınmasının planlandığı projede, çalışmaların belirlenen takvim doğrultusunda ilerlemesi halinde ekipman testlerinin Şubat 2027’de başlatılması bekleniyor.
Merkezin tam kapasiteyle çalışmaya başlamasıyla Türkiye’de geliştirilen ve üretilen raylı sistem araçlarının test ve sertifikasyon işlemlerinin önemli bir bölümünün yurt içinde gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.
Alpu Yerleşkesinde Bakım Ve Onarım İhalesi
URAYSİM’in Alpu’daki yerleşkesinde bulunan tesislerin test faaliyetlerine hazırlanması için mekanik, elektrik ve inşaat alanlarında bakım ve onarım çalışmaları yapılacak.
Bu kapsamda açık ihale usulüyle gerçekleştirilecek ihale için süreç başlatıldı. İhalenin 10 Eylül’de Alpu’daki URAYSİM yerleşkesinde yapılması planlanıyor. Çalışmalarla tesislerin mevcut altyapısındaki ihtiyaçların giderilmesi ve test faaliyetlerine uygun hale getirilmesi hedefleniyor.
Projenin Temeli 2010’da Atıldı
URAYSİM Projesi’nin geçmişi 2010 yılına uzanıyor. Türkiye’de raylı sistem araçlarının test ve sertifikasyon işlemlerinin yapılabilmesi amacıyla Anadolu Üniversitesi tarafından hazırlanan proje, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla Devlet Planlama Teşkilatına sunuldu.
Proje 2012 yılında yatırım programına alınırken, Alpu Belediyesi tarafından merkezin kurulması amacıyla yaklaşık 700 dönümlük arazi tahsis edildi.
Ancak 2014 yılında Anadolu Üniversitesi tarafından proje için ayrılan kaynağın Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansına aktarılması nedeniyle mali sorun yaşandı ve çalışmaların ilerleyişi durma noktasına geldi.
İdari Binalar Tamamlandı Ancak Test Altyapısı Bekledi
Kalkınma Bakanlığının 2016 yılında URAYSİM’i yatırım programına almasının ardından merkezin idari binaları için ihale gerçekleştirildi ve inşaat süreci başlatıldı.
Yerleşkedeki idari yapıların tamamlanmasına rağmen projenin test altyapısı aynı dönemde hayata geçirilemedi. Uzun süre kullanılmayan binaların zaman içinde yıpranması ve yatırımın işlevsel hale getirilememesi de projenin kamuoyunda tartışılmasına neden oldu.
Test hatlarının oluşturulmasına yönelik planlamalar ise sonraki dönemde yeni hukuki ve kamulaştırma süreçlerini beraberinde getirdi.
100 Kilometrelik Test Hattı Yargıya Taşındı
URAYSİM kapsamında Alpu’da yaklaşık 100 kilometrelik test hattının kurulması planlandı. Test hattı için alınan kamulaştırma kararına, tarım arazilerine zarar vereceği gerekçesiyle Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile Alpu Belediyesi tarafından dava açıldı.
2022 yılında mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı vermesiyle kamulaştırma süreci durdu. Böylece projenin önemli unsurlarından biri olan test hatlarının oluşturulmasına ilişkin çalışmalar da hukuki sürecin konusu haline geldi.
2023’te Kurumsal Yapı Güçlendirildi
URAYSİM’in kurumsal yapısında 2023 yılında önemli bir değişikliğe gidildi. Projeye tüzel kişilik kazandırılırken yönetim kurulu oluşturuldu.
Yönetim kurulunda TÜBİTAK, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, TCDD, Anadolu Raylı Ulaşım Sistemleri Kümelenmesi, Bozankaya A.Ş. ve Kardemir Çelik Sanayi A.Ş. temsil edildi.
Kurumsal yapılanmanın oluşturulmasına rağmen merkezin faaliyete geçirilmesine ilişkin süreç beklenen hızda ilerlemedi ve proje bir süre daha çalışmaların sınırlı kaldığı bir dönem geçirdi.
URAYSİM Testlere Hazırlanıyor
2010’da başlayan yatırım sürecinde kaynak sorunları, inşaat çalışmaları, kamulaştırma itirazları ve yargı süreçleriyle karşı karşıya kalan URAYSİM’de yeniden saha hareketliliği yaşanıyor.
Alpu’daki tesisler için bakım ve onarım ihalesine çıkılması, teknik personel alımlarının başlaması ve ekipman testleri için tarih belirlenmesi, merkezin faaliyete geçirilmesine yönelik yeni dönemin önemli adımları arasında yer alıyor.
Çalışmaların planlanan takvim doğrultusunda tamamlanması halinde Şubat 2027’de başlayacak ekipman testleri, URAYSİM’in 16 yıllık proje geçmişinde fiili test faaliyetlerine geçiş açısından önemli bir dönüm noktası olacak.
