Yapay zeka teknolojilerine yönelik yatırımlarda küresel iyimserlik sürerken, sektörün uzun vadeli kârlılığına ilişkin soru işaretleri de gündemdeki yerini koruyor. BCA Research Baş Ekonomisti Peter Berezin, yapay zeka altyapısına aktarılan trilyonlarca dolarlık kaynağın şirketler tarafından yeterli gelire dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğine dikkat çekti.
Berezin, yatırım dalgasının şirketlerin yapay zekadan gelir elde etmesinin önündeki zorlukları ikinci plana ittiğini belirtirken, ABD şirketlerinin mevcut kâr marjlarının da olduğundan daha güçlü görünebileceğini savundu.
S&P 500’de Kâr Marjı Riski
S&P 500 endeksi, şirketlerin gelecek döneme ilişkin kâr beklentilerinin yaklaşık 19 katı seviyesinde işlem görüyor. Bu oran son 10 yılın ortalamasına yakın olsa da BCA Research, değerlemelerin arkasındaki kâr marjı varsayımlarının önemli bir risk oluşturduğuna işaret ediyor.
Endekste yer alan şirketlerin ileriye dönük kâr marjı beklentisi yüzde 16,7 ile rekor seviyeye ulaşmış durumda. Berezin’in hesaplamasına göre marjların 2019’daki seviyelere gerilemesi halinde S&P 500’ün ileriye dönük fiyat/kazanç oranı 19’dan 26,7’ye çıkabilir.
Bu senaryo, şirket değerlemelerinin mevcut görünümden daha yüksek seviyelere ulaşabileceğine işaret ediyor.
Teknoloji Şirketlerinde Amortisman Maliyeti Artıyor
BCA Research’e göre mevcut kâr marjlarını destekleyen unsurlardan biri de büyük teknoloji şirketlerinin yüksek sermaye harcamalarının muhasebeleştirilme biçimi.
Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta ve Oracle gibi şirketler, donanım ve altyapı yatırımlarının tamamını doğrudan faaliyet gideri olarak kaydetmek yerine bunları sermaye harcaması kapsamında bilançolarına alıyor ve zaman içinde amortismana tabi tutuyor.
Bu nedenle yapay zeka altyapısına yönelik bugünkü yüksek harcamaların kârlar üzerindeki etkisinin tamamı aynı dönemde ortaya çıkmıyor. BCA, büyük teknoloji şirketlerinin yıllık amortisman giderlerinin 2026’da 255 milyar dolardan 2029’da 581 milyar dolara yükselmesini bekliyor.
Aynı dönemde toplam sermaye harcamalarının 1,16 trilyon dolara ulaşacağı tahmin edilirken, bilanço dışındaki yatırımların da hesaba katılmasıyla yıllık harcamanın 1,4 trilyon dolara yaklaşabileceği öngörülüyor.
Yapay Zekanın Önünde 10 Trilyon Dolarlık Gelir Hedefi
BCA’nın değerlendirmesinde öne çıkan temel soru ise söz konusu yatırımların gelecekte ne ölçüde gelire ve kâra dönüşeceği. Yüzde 15 vergi öncesi yatırım getirisi ve yüzde 30 FAVÖK marjı varsayımıyla yapılan hesaplamaya göre büyük teknoloji şirketlerinin yatırımlarını ekonomik olarak karşılayabilmesi için yıllık 7,4 trilyon dolarlık gelir oluşturması gerekiyor.
Çin dışındaki diğer yapay zeka yatırımları, “neocloud” hizmet sağlayıcıları ve SpaceX gibi özel şirketlerin de hesaba katılması halinde, küresel yapay zeka sektörünün ihtiyaç duyacağı yıllık gelirin yaklaşık 10 trilyon dolara çıkabileceği hesaplanıyor.
Berezin, bu rakamın küresel ölçekte bir yılda sağlık veya gıda alanında yapılan harcamalara yakın bir büyüklüğü temsil ettiğine dikkat çekiyor.
BCA Research’ün değerlendirmesine göre yapay zeka yatırımlarındaki büyümenin devam edip etmeyeceğinden ziyade, trilyonlarca dolarlık altyapı harcamasının ilerleyen yıllarda yeterli gelir ve kâra dönüştürülüp dönüştürülemeyeceği sektörün uzun vadeli görünümünde belirleyici olacak.
