2026 Nobel Kimya Ödülü, “asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfi” alanındaki çalışmaları nedeniyle Henri B. Kagan ve Kenso Soai’ye verildi.
Ödülün sahipleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinde düzenlenen basın toplantısıyla duyuruldu. Kagan ve Soai, organik kimyada asimetrik sentez ve otokataliz alanlarına yaptıkları katkılarla 2026 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü.
İki bilim insanının çalışmaları, özellikle ilaçların ve biyolojik açıdan etkin moleküllerin üretiminde kullanılan yöntemlerin geliştirilmesi açısından önem taşıyor.
Henri B. Kagan Ve Kenso Soai Kimdir?
1930 yılında Fransa’da dünyaya gelen Henri B. Kagan, organik ve organometalik kimyanın yanı sıra asimetrik sentez ve asimetrik kataliz alanlarındaki çalışmalarıyla tanınıyor.
Paris’teki Sorbonne Üniversitesinde eğitim gören Kagan, doktora derecesini 1960 yılında College de France’tan aldı. Bilimsel çalışmalarında özellikle asimetrik kimyasal süreçler ve kataliz üzerine yoğunlaştı.
Kenso Soai ise 1950 yılında Japonya’nın Hiroşima kentinde doğdu. Organik kimya alanında çalışmalar yürüten Soai, Tokyo Üniversitesinden mezun olduktan sonra 1979 yılında doktora derecesini aldı.
Soai’nin araştırmaları arasında asimetrik sentez ve otokatalitik kimyasal reaksiyonlar önemli bir yer tutuyor.
Çalışmaları İlaç Üretiminde Önem Taşıyor
Kagan ve Soai’nin ödüle layık görüldüğü çalışmalar, moleküllerin belirli üç boyutlu yapılara sahip olacak şekilde üretilmesine yönelik kimyasal süreçlerin anlaşılması açısından önem taşıyor.
Asimetrik sentez yöntemleri, özellikle canlı organizmalar üzerinde etkili olan moleküllerin üretiminde kritik bir rol oynuyor. Bu nedenle söz konusu çalışmaların ilaç ve biyolojik açıdan etkin bileşiklerin geliştirilmesi gibi alanlarda kullanım karşılığı bulunuyor.
Nobel Ödülleri Nasıl Veriliyor?
Nobel Ödülleri, İsveçli bilim insanı ve mucit Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda kurulan Nobel Vakfı tarafından insanlığa önemli katkı sağlayan kişi ve kuruluşlara veriliyor. Nobel Vakfı 29 Haziran 1900’da kuruldu.
Ödüller fizik, kimya, fizyoloji veya tıp, edebiyat ve barış olmak üzere beş alanda veriliyor. Fizik ve kimya ödülleri İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, fizyoloji veya tıp ödülü Karolinska Enstitüsü, edebiyat ödülü İsveç Akademisi, Nobel Barış Ödülü ise Norveç Nobel Komitesi tarafından belirleniyor.
Bunlara 1969 yılında ekonomi alanında verilen ödül de eklendi. İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel anısına ekonomi dalında ödül verilmesini kararlaştırmasının ardından ilk Ekonomi Ödülü 1969’da verildi.
Ödüller Her Yıl 10 Aralık’ta Veriliyor
Nobel Ödülleri 1901 yılından bu yana sahiplerine veriliyor. Ödüllerin dağıtılmadığı yılların önemli bir bölümü Birinci ve İkinci Dünya Savaşları dönemine denk gelirken, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında da törenler gerçekleştirilemedi.
Nobel Ödülleri, Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenlerle sahiplerine takdim ediliyor.
