Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı artış, Asya ekonomilerinin ihracat ve yatırım performansına önemli katkı sağlıyor. Ancak bölgenin küresel yapay zekâ yatırım döngüsüne giderek daha fazla bağlanması, olası bir yavaşlamayı da önemli bir ekonomik risk haline getiriyor.
ASEAN+3 Makroekonomik Araştırma Ofisi’nin (AMRO) 5 Ekim’de yayımladığı ekonomik görünüm raporuna göre, küresel yapay zekâ yatırımlarında yaşanacak belirgin bir yavaşlama, bölgenin 2027 büyümesini 1,5 puan aşağı çekebilir.
AMRO’nun temel senaryosunda ASEAN+3 ekonomisinin gelecek yıl yüzde 4,1 büyümesi öngörülüyor. Küresel teknoloji yatırımlarının 2024’teki daha düşük büyüme hızına dönmesi durumunda ise büyümenin yüzde 2,6’ya kadar gerileyebileceği hesaplanıyor.
Üstelik söz konusu senaryo yapay zekâ yatırımlarının gerilemesini değil, yalnızca büyüme hızının yavaşlamasını öngörüyor.
İhracat Artışının Üçte İkisi Yapay Zekâ Ürünlerinden
Asya ekonomilerinin yapay zekâ yatırımlarına olan bağımlılığı ihracat verilerinde de belirginleşiyor. ASEAN+3 bölgesinin mal ihracatı 2026’nın ilk yarısında yıllık bazda yüzde 23,4 yükseldi.
AMRO’ya göre bu artışın yaklaşık üçte ikisi yapay zekâ teknolojilerinin geliştirilmesinde kullanılan ürünlerden kaynaklandı. Yarı iletkenler, bellek çipleri, sunucu ekipmanları ve çeşitli elektronik bileşenler ihracat artışının temel unsurları arasında yer aldı.
Söz konusu ürünlerdeki güçlü talep, enerji fiyatlarının bölge ekonomileri üzerinde oluşturduğu baskının önemli bölümünü de dengeledi.
Ancak ihracatın giderek daha dar bir ürün grubuna yoğunlaşması, küresel yapay zekâ yatırım döngüsünün tersine dönmesi halinde bölge ekonomilerinin daha hızlı etkilenmesi riskini beraberinde getiriyor.
Teknoloji Devlerinin Harcamaları 1 Trilyon Doları Aşabilir
Küresel yapay zekâ talebinin arkasındaki en önemli unsurlardan biri, büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezi yatırımları olarak öne çıkıyor.
AMRO’nun verilerine göre dünyanın en büyük beş teknoloji şirketinin toplam sermaye harcamalarının 2025’te yaklaşık 400 milyar dolar seviyesinde bulunan seviyeden 2027’de 1 trilyon doların üzerine çıkması bekleniyor.
Bu dev yatırım dalgasının etkileri ABD ile sınırlı kalmıyor. Veri merkezlerinde kullanılan gelişmiş işlemciler, yüksek bant genişlikli bellekler, depolama ürünleri ve optik bağlantı ekipmanları gibi çok sayıda ürün Asya’daki üretim zincirlerinden tedarik ediliyor.
Dolayısıyla ABD’de alınan bir veri merkezi yatırım kararı, Güney Kore, Japonya, Çin ve Güneydoğu Asya’daki üretim tesislerine kadar uzanan geniş bir ekonomik etki oluşturuyor.
Büyüme Yüzde 4,1’den Yüzde 2,6’ya Gerileyebilir
AMRO, yapay zekâ yatırım döngüsündeki olası değişimin bölge ekonomilerine etkisini ayrı bir senaryo üzerinden değerlendirdi.
Temel tahmine göre ASEAN+3 ekonomisinin 2027’de yüzde 4,1 büyümesi bekleniyor. Ancak ABD’deki teknoloji yatırımlarının büyüme hızının 2024 seviyesine gerilemesi halinde bölgesel büyümenin yüzde 2,6’ya kadar düşebileceği öngörülüyor.
Bu iki tahmin arasındaki fark 1,5 puana ulaşıyor.
Senaryonun dikkat çekici tarafı ise teknoloji yatırımlarında mutlak bir daralma öngörülmemesi. Yatırımların devam etmesine rağmen mevcut yüksek büyüme temposunun kaybolması bile bölge ekonomilerinde ciddi bir yavaşlamaya yol açabiliyor.
Bu tablo, Asya ekonomilerinin küresel yapay zekâ yatırım döngüsüne karşı ne kadar hassas hale geldiğini ortaya koyuyor.
Risk Çip Üreticileriyle Sınırlı Kalmayacak
Yapay zekâ yatırımlarında yaşanabilecek yavaşlamanın etkisinin yalnızca yarı iletken üreticileriyle sınırlı kalması beklenmiyor.
Yeni veri merkezi yatırımlarının azalması halinde elektronik ihracatının yanı sıra fabrika yatırımları, enerji altyapısı, lojistik faaliyetleri ve şirketlerin sermaye harcamaları da baskı altında kalabilir.
AMRO ayrıca yapay zekâ odaklı varlıklarda yoğunlaşmanın finansal piyasalar açısından yeni bir kırılganlık oluşturduğuna dikkat çekiyor. Yapay zekâ bağlantılı şirketlerin değerlemelerinde sert bir düzeltme yaşanması, hisse piyasalarındaki kayıpların yanı sıra yatırımcıların risk iştahını ve bölgeye yönelik sermaye akımlarını da etkileyebilir.
Bu nedenle yapay zekâ yatırım döngüsü, artık yalnızca teknoloji sektörünün değil, bölgenin genel büyüme ve finansal istikrar görünümünün de önemli belirleyicilerinden biri haline geliyor.
Asya’nın Avantajı Aynı Zamanda Riski Oluyor
ASEAN+3 bölgesi, küresel yapay zekâ tedarik zincirinin en önemli merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Bölge; ASEAN ülkelerinin yanı sıra Çin, Hong Kong, Japonya ve Güney Kore’yi kapsıyor.
Yarı iletken üretimi, bellek, elektronik montaj, gelişmiş paketleme ve teknoloji ekipmanlarında güçlü üretim kapasitesine sahip olan bölge, mevcut yapay zekâ yatırım dalgasından önemli ölçüde faydalanıyor.
Ancak ihracat ve yatırımların giderek aynı teknoloji ekosistemine bağlanması, küresel teknoloji harcamalarında yaşanabilecek yavaşlamanın etkisini de büyütüyor.
AMRO, yapay zekâ yatırımlarından sağlanan kazanımların ekonominin daha geniş kesimlerine yayılması gerektiğine işaret ediyor. Yerel tedarikçilerin küresel teknoloji şirketleriyle bağlantılarının güçlendirilmesi, nitelikli iş gücünün geliştirilmesi ve güvenilir elektrik ile dijital altyapının oluşturulması öncelikli alanlar arasında gösteriliyor.
Türkiye İçin Küresel Ticaret Ve Piyasa Riski
AMRO’nun değerlendirmesi doğrudan ASEAN+3 ekonomilerini kapsasa da yapay zekâ yatırımlarındaki olası yavaşlamanın etkileri Asya ile sınırlı kalmayabilir.
Asya’nın küresel elektronik ve yarı iletken tedarik zincirindeki merkezi konumu nedeniyle bölgedeki üretim ve ihracat temposunda yaşanacak değişiklikler dünya ticaretine de yansıyabilir.
Teknoloji yatırımlarının sert biçimde yavaşlaması; küresel büyüme beklentileri, şirket yatırımları ve finansal piyasalardaki risk iştahı üzerinde baskı oluşturabilir.
Türkiye açısından ise küresel sermaye hareketleri, teknoloji ürünlerinin fiyatları, elektronik tedarik zincirleri ve ihracat pazarlarındaki büyüme yakından takip edilmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor.
Asya’nın büyümesinde 1,5 puanlık kayıp yaratabilecek bir yapay zekâ yatırım yavaşlaması, yalnızca teknoloji şirketleri için değil, küresel ticaret ve yatırım görünümü açısından da önemli bir risk oluşturuyor.
