Dünyanın en büyük madencilik şirketlerinden BHP, 2027 mali yılının ilk çeyreğinde bakır üretiminin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 93 bin ton azaldığını açıkladı. Şili ve Avustralya’daki madenlerde yaşanan operasyonel sorunlar üretimi aşağı çekerken bakır satışlarında gerçekleşen ortalama fiyatın yüzde 53 yükselmesi dikkat çekti. Şirket, üretimdeki gerilemeye rağmen yıllık bakır üretim hedefini değiştirmedi.
Bakır Üretiminde 93 Bin Tonluk Gerileme
BHP’nin temmuz-eylül dönemini kapsayan 2027 mali yılının ilk çeyreğinde bakır üretimi 400 bin 700 ton olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde 493 bin 600 ton üretim gerçekleştiren şirketin üretimi yaklaşık 93 bin ton azaldı. Böylece yıllık bazda yüzde 19’luk düşüş kaydedildi.
Üretimdeki gerilemede cevher kalitesindeki düşüş, planlı bakım çalışmaları ve operasyonel aksaklıklar etkili oldu. Şili’deki olumsuz hava koşulları ile Avustralya’daki bir yer altı taşıma bandında meydana gelen arıza da üretim miktarını sınırladı.
Şirketin faaliyet raporu, üretim kaybının birden fazla tesisten kaynaklandığını ortaya koydu. Şili’deki büyük bakır madenlerinde üretim gerilerken Avustralya’nın güneyindeki operasyonlarda da düşüş yaşandı. Peru’daki Antamina madeninde kaydedilen artış ise diğer tesislerdeki kayıpları telafi etmeye yetmedi.
Dünyanın En Büyük Bakır Madeninde Üretim Düştü
BHP’nin üretim kaybında en büyük pay, Şili’de bulunan Escondida madenine ait oldu. Dünyanın en büyük bakır üretim tesislerinden biri olan madende üretim, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23 azalarak 252 bin 600 tona geriledi.
Escondida’da işlenen cevherin bakır içeriği de düşüş gösterdi. Geçen yılın aynı döneminde yüzde 0,94 olan cevherdeki bakır oranı, bu yıl yüzde 0,81’e indi. Daha düşük tenörlü cevher işlenmesi, aynı miktarda malzemeden daha az bakır elde edilmesine neden oldu. Planlı bakım çalışmaları ve temmuz-ağustos dönemindeki şiddetli hava koşulları da üretimi olumsuz etkiledi.
Madende 23 Eylül’de yaşanan ölümcül iş kazasının ardından faaliyetlere geçici olarak ara verildi. BHP, olayla ilgili incelemelerin sürdüğünü bildirdi. Şirketin Şili’deki bir diğer önemli tesisi Spence’te de bakır üretimi yüzde 15 düşerek 47 bin 400 tona indi.
Avustralya’daki Taşıma Bandı Arızası Üretimi Etkiledi
BHP’nin Avustralya’nın güneyindeki bakır operasyonlarında da üretim kaybı yaşandı. Copper South Australia kapsamında raporlanan tesislerin toplam üretimi, yıllık bazda yüzde 16 gerileyerek 60 bin 700 tona düştü. Gerilemede Carrapateena yer altı madenindeki taşıma bandında meydana gelen arıza etkili oldu.
Arızalı bandın değiştirilmesinin ardından sistem yedi hafta içinde yeniden çalışır duruma getirildi. Eylül boyunca üretim kademeli olarak artırılırken şirket, taşıma bandının yeniden tam kapasiteyle çalıştığını açıkladı. Bu gelişmenin, ilerleyen dönemlerde üretim kaybının telafi edilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Peru’daki Antamina madeninde ise olumlu bir tablo ortaya çıktı. Daha yüksek cevher kalitesi ve güçlü operasyonel performans sayesinde BHP’ye düşen bakır üretimi yüzde 18 artarak 40 bin tona ulaştı. Ancak bu artış, Şili ve Avustralya’daki üretim kayıplarını karşılayamadı.
Bakır Satış Fiyatı Yüzde 53 Yükseldi
BHP’nin bakır üretimi düşerken satışlarda gerçekleşen ortalama fiyat önemli ölçüde yükseldi. Şirketin temmuz-eylül dönemindeki ortalama bakır satış fiyatı, geçen yılın aynı dönemindeki libre başına 4,59 dolardan 7,01 dolara çıktı. Böylece yıllık artış yüzde 53 olarak kaydedildi.
Açıklanan fiyat, BHP’nin ilgili dönemde gerçekleştirdiği bakır satışlarından elde ettiği ağırlıklı ortalama fiyatı ifade ediyor. Bu nedenle belirli bir gündeki küresel piyasa fiyatıyla aynı anlamı taşımıyor. Veriler, şirketin daha düşük üretim gerçekleştirdiği dönemde bakırını daha yüksek ortalama fiyatla satabildiğini gösteriyor.
Şirketin bir diğer önemli ürünü olan demir cevherinde ise farklı bir görünüm oluştu. Demir cevheri üretimi yüzde 4 artarak 66,5 milyon tona yükselirken ortalama satış fiyatı yüzde 9 düşüşle ton başına 76,27 dolara geriledi. Böylece BHP’nin iki temel ürününde üretim ve fiyat hareketleri farklı yönlerde gerçekleşti.
BHP Yıllık Bakır Üretim Hedefini Korudu
BHP, ilk çeyrekteki üretim düşüşüne rağmen 2027 mali yılına ilişkin bakır üretim beklentisini değiştirmedi. Haziran 2027’de sona erecek mali yıl için 1 milyon 650 bin ile 1 milyon 800 bin ton arasında üretim hedefleniyor.
Escondida madeninde yıllık üretimin 1 milyon ile 1 milyon 100 bin ton arasında gerçekleşmesi beklenirken Spence için 210 bin ile 230 bin tonluk tahmin korundu. Avustralya’nın güneyindeki bakır operasyonlarında ise 290 bin ile 320 bin ton arasında üretim öngörülüyor.
Yıllık hedeflerin değiştirilmemesi, şirketin ilk çeyrekteki kayıpları ilerleyen dönemlerde yönetebileceğini öngördüğüne işaret ediyor. Ancak hedeflerin gerçekleşmesi, madenlerdeki operasyonel sorunların giderilmesine, cevher kalitesine ve üretimin planlanan hızda toparlanmasına bağlı olacak.
BHP, uzun vadeli bakır üretimini artırmak için yeni yatırımlarını da sürdürüyor. Şirket, Escondida’da kurulması planlanan yeni cevher işleme tesisi için 800 milyon dolarlık ön hazırlık finansmanını onayladı. Kaynağın mühendislik, izin ve uygulama hazırlıklarında kullanılması planlanıyor. Bu onay, projenin toplam yatırımının tamamının kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Avustralya’daki bakır faaliyetleri için de uzun vadeli büyüme hedefleri bulunuyor. BHP, bölgedeki yıllık üretimi 2035’e kadar yaklaşık 500 bin tona, 2040’a kadar ise 650 bin tona çıkarmayı amaçlıyor.
Yapay Zekâ Yatırımları Bakır Talebini Destekliyor
BHP’nin üretimindeki gerileme, bakıra yönelik uzun vadeli talebin önemini koruduğu bir dönemde yaşandı. Elektrik şebekeleri, yenilenebilir enerji tesisleri, elektrikli araçlar ve veri merkezleri, küresel bakır tüketimini destekleyen başlıca alanlar arasında yer alıyor. Yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımların büyümesi de yüksek kapasiteli elektrik sistemlerine duyulan ihtiyacı artırıyor.
BHP Üst Yöneticisi Brandon Craig, Çin ve Hindistan’daki sanayileşme ve kentleşmenin yanı sıra veri merkezi ve altyapı yatırımlarının da bakır talebinin uzun vadeli görünümünü desteklediğini belirtti. Craig, jeopolitik gerilimlerin, ticaret belirsizliğinin ve yüksek enerji maliyetlerinin sektör üzerinde baskı oluşturduğunu, buna karşın temel emtialara yönelik talebin dirençli kaldığını ifade etti.
Büyük üreticilerde yaşanan aksaklıklar, gelecekteki bakır arzına ilişkin beklentiler açısından önem taşıyor. Bununla birlikte BHP’nin tek bir çeyrekte yaşadığı üretim kaybı, küresel bakır arzının aynı oranda daraldığı anlamına gelmiyor. Fiyatların seyrinde diğer üreticilerin faaliyetleri, stok seviyeleri ve özellikle Çin’in sanayi talebi de belirleyici olacak.
Türkiye’de ise bakır fiyatları elektrik kabloları, elektronik ekipmanlar, enerji altyapısı ve çeşitli sanayi ürünlerinin maliyetlerini etkiliyor. Küresel fiyatlarda kalıcı bir yükseliş yaşanması, bu alanlarda faaliyet gösteren üreticilerin ham madde giderlerini artırabilir. Bu nedenle BHP’nin gelecek çeyreklerde üretimini ne ölçüde toparlayacağı, madencilik sektörünün yanı sıra sanayi üreticileri açısından da önem taşıyor.
