Brent petrolün varil fiyatı, ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırı hazırlığında olduğuna ilişkin haberler ve Hürmüz Boğazı’ndaki alternatif geçiş güzergahlarının kapatılabileceği yönündeki açıklamaların küresel arz endişelerini artırmasıyla yüzde 4’ün üzerinde yükseldi.
Dün 102,59 dolara kadar çıkan Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, günü 100,20 dolardan tamamladı. Fiyat, bugün saat 13.03 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 4,2 artışla 104,43 dolara yükseldi. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün kasım vadeli kontratı da 91,95 dolar seviyesinde işlem gördü.
İran’a Yönelik Yeni Saldırı İddiası Fiyatları Destekledi
Petrol piyasasında yükselişin temel nedenlerinden biri, ABD ordusuna İran’a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlıklarını tamamlaması yönünde talimat verildiğine ilişkin haberler oldu.
Axios’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına (CENTCOM) İran’a yönelik saldırıların devam ettirilmesi ihtimaline karşı hazırlıklarını tamamlama talimatı verdi.
Söz konusu talimat kapsamında herhangi bir saldırı tarihi belirlenmediği, ABD Başkanı Donald Trump’ın ise operasyonların zamanlamasına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdüğü öne sürüldü. ABD’li ve İsrailli kaynaklar, olası saldırıların ABD’de 3 Kasım’da, İsrail’de ise 27 Ekim’de yapılacak seçimlerden önce gerçekleşebileceğini belirtti.
Kaynaklar, saldırıların yeniden başlaması halinde İran’ın enerji altyapısı ile nükleer tesislerinin geniş çaplı operasyonların hedefi olabileceğine işaret etti. İran ise daha önce ABD’nin müzakerelerde sunduğu önerilere ilişkin yanıtını arabulucular aracılığıyla ileteceğini açıklamıştı.
Hürmüz Boğazı’ndaki Gerilim Arz Kaygılarını Artırdı
Petrol fiyatlarını yukarı taşıyan bir diğer gelişme ise İran’dan Hürmüz Boğazı’ndaki alternatif geçiş güzergahlarına ilişkin gelen açıklamalar oldu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutan Danışmanı Muhammed Rıza Nakdi, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü tamamen ele geçirdiklerini öne sürerek, “yasa dışı” olarak nitelendirdiği alternatif geçiş güzergahlarının kısa süre içinde kapatılacağını söyledi.
Boğazın kapalı olduğunu savunan Nakdi, İran Silahlı Kuvvetlerinin bölgedeki kontrolünün ülkesinin “meşru talepleri” karşılanana kadar devam edeceğini belirtti. Nakdi ayrıca bazı kişilerin küçük gemiler aracılığıyla petrol kaçakçılığı yaptığını ve sınırlı miktardaki petrolün daha sonra tankerlere aktarıldığını iddia etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki alternatif geçişlere de değinen Nakdi, bu güzergahların kayalıkların patlatılması ve yıkım yoluyla oluşturulduğunu savunarak söz konusu yolların kapatılacağını ifade etti.
ABD’deki Kasırga Petrol Üretimini De Etkiliyor
ABD’nin Meksika Körfezi’ne yaklaşan Isaias Kasırgası nedeniyle bölgede petrol ve doğal gaz üretiminde yaşanan kesintiler de petrol fiyatlarındaki yükselişi destekliyor.
Shell, Mars, Olympus, Ursa, Vito ve Appomattox tesislerindeki üretimi durdururken Chevron da bölgedeki dört tesisinde üretimin durdurulmasına yönelik prosedürleri başlattı.
ABD Deniz Mineralleri İdaresi (MMA) verilerine göre kasırga nedeniyle Meksika Körfezi’ndeki günlük petrol üretiminin yaklaşık yüzde 25’ine denk gelen 511 bin 619 varillik üretim devre dışı kaldı. Bölgedeki doğal gaz üretiminin de yaklaşık yüzde 16,4’ünün kesintiye uğradığı bildirildi.
Chevron, bp, Eni, Murphy Oil ve Shell, kasırgadan üretimleri en fazla etkilenme riski bulunan şirketler arasında yer aldı.
ABD Petrol Stokları Beklentilerin Aksine Geriledi
Petrol fiyatlarını destekleyen bir diğer gelişme ise dünyanın en fazla petrol tüketen ülkesi ABD’de ticari ham petrol stoklarının piyasa beklentilerinin aksine azalması oldu.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, ticari ham petrol stokları geçen hafta yaklaşık 3 milyon 200 bin varil azalarak 424 milyon 100 bin varile geriledi. Piyasa beklentisi ise stokların yaklaşık 1 milyon 900 bin varil artması yönündeydi.
Ticari ham petrol stoklarına dahil edilmeyen stratejik petrol rezervleri de yaklaşık 800 bin varil düşerek 283 milyon varile indi. İran kaynaklı jeopolitik riskler, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, ABD’deki üretim kesintileri ve azalan stokların bir araya gelmesi, küresel petrol arzına yönelik endişeleri güçlendirerek fiyatların yükselişinde etkili oldu.
