Emtia piyasalarında geride kalan haftada, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikasına ilişkin beklentiler, tahvil faizlerindeki geri çekilme ve Orta Doğu’daki gelişmeler fiyatlamalarda belirleyici oldu. Altın ve gümüş, düşük seviyelerden gelen alımlar ve faizlerin gerilemesiyle haftayı yükselişle tamamlarken, enerji piyasalarında Orta Doğu kaynaklı arz endişeleri ve kasırganın üretime etkileri öne çıktı. Tarım emtialarında ise ABD Tarım Bakanlığının (USDA) tahminleri ürünlere göre farklı fiyat hareketlerine yol açtı.
ABD’de iş gücü piyasasının soğuduğuna ilişkin işaretler, Fed’in yeni bir faiz artırımına gideceği beklentisinin aralık ayına ötelenmesine neden oldu. Para piyasalarında bankanın ekim toplantısında politika faizini sabit tutabileceği görüşü ağırlık kazandı.
Fed’in 15-16 Eylül toplantısına ilişkin yayımlanan tutanaklarda, yetkililerin çoğunun yıl sonuna kadar ilave faiz artırımını uygun gördüğü belirtildi. Tutanaklarda enerji fiyatlarındaki yükselişin ve güçlü talebin enflasyon üzerindeki etkilerine dikkat çekilirken, sonraki kararların açıklanacak ekonomik verilere bağlı olacağı vurgulandı.
İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuşan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller da enflasyonu yüzde 2 hedefine indirmek için ilave faiz artışlarının gerekebileceğini söyledi. Waller, artışların zamanlamasında esneklik bulunduğunu ve her toplantıda faiz artırılmasının zorunlu olmadığını ifade etti.
ABD Hazinesinin 6 milyar dolarlık tahvil geri alımının izlendiği haftada, tahvil piyasasındaki satış baskısı bir miktar hafifledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, 7 Ekim’de yüzde 5,36’yı gördükten sonra haftayı yüzde 5,25 seviyesinde tamamladı. Dolar endeksi ise haftalık bazda yüzde 0,3 yükselerek 102,2’ye çıktı.
Doların güçlenmesi metalleri baskılasa da tahvil faizlerinin zirve seviyelerinden gerilemesi, değerli metallerdeki toparlanmayı destekledi.
Altın Ve Gümüş Düşük Seviyelerden Gelen Alımlarla Yükseldi
Değerli metallerde hafta boyunca Fed’in faiz politikasına ilişkin beklentilere bağlı dalgalı bir seyir izlendi. Yüksek tahvil getirileri, faiz getirisi sağlamayan altın ve gümüşü elde tutmanın alternatif maliyetini artırırken güçlü dolar da diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından alımları pahalı hale getirdi.
Altının ons fiyatı çarşamba günü 5 Ağustos’tan bu yana en düşük seviyesini gördü. Çin’den gelen veriler ise ülkenin merkez bankasının eylülde altın alımlarını artırdığını ve alım serisini üst üste 23. aya taşıdığını ortaya koydu.
Haftanın son iki işlem gününde düşük seviyelerden gelen alımların güçlenmesiyle altın fiyatları toparlandı. Böylece altın, iki haftalık düşüş serisini sonlandırarak haftayı artıda kapattı.
Analistler, yüksek tahvil faizlerinin borçluluğa ilişkin kaygıları yansıtabildiğini ve bu endişelerin altına talebi destekleyebileceğini belirtti. Para politikasına ilişkin kesinleşmiş bir yol haritasının bulunmamasının da altın piyasasındaki oynaklığı artırdığı değerlendirildi.
Gümüşte de hafta ortasında yüksek faizlerin baskısı hissedildi. GCM Yatırımın değerlendirmesinde, tahvil getirileri ve enerji kaynaklı enflasyon endişelerinin gümüş üzerinde baskı oluşturduğu, Fed’in kısa vadede faizleri sabit tutabileceği beklentisinin ise kayıpları sınırlayabileceği ifade edildi.
9 Ekim’de değerli metallere yayılan alımlarla gümüş de toparlanarak haftayı yükselişle tamamladı. Haftalık bazda ons fiyatı altın yüzde 1,3, gümüş yüzde 0,7 arttı. Buna karşılık paladyum yüzde 1,6, platin ise yüzde 0,5 değer kaybetti.
Bakırda Çin Talebi Ve Madenlerdeki Arz Riskleri Etkili Oldu
Baz metallerde Çinli alıcıların tatil sonrasında piyasaya dönmesi ve bakır madenlerindeki üretime ilişkin endişeler fiyatları destekledi. Buna karşın doların güçlenmesi ve yüksek enerji maliyetleri yükselişleri sınırladı.
Çin’in ithal bakıra yönelik talebini gösteren Yangshan primi, 8 Ekim’de ton başına 125 dolara çıkarak Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Şili’deki Centinela madeninde devam eden grev de arz risklerini artıran gelişmeler arasında yer aldı.
Analistler, Çinli alıcıların tatil sonrasında stoklarını yenileyeceği beklentisinin bakır fiyatlarına destek verdiğini belirtti. Düşük stok seviyeleri ve madenlerde yaşanan üretim sorunlarının da fiyatlamalarda etkili olduğu kaydedildi.
Öte yandan doların hafta içindeki yükselişi baz metallerde satış baskısı yarattı. Londra Metal Borsası’nda alüminyum fiyatı perşembe günü son üç ayın en düşük seviyesini gördü.
Tezgah üstü piyasada haftalık bazda libre fiyatı bakırda yüzde 2,1, çinkoda yüzde 1,2 ve kurşunda yüzde 0,7 yükseldi. Alüminyum yüzde 2,1 gerilerken nikel fiyatı yatay kaldı.
Orta Doğu Ve Kasırga Petrol Fiyatlarını Destekledi
Enerji piyasalarında Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin yavaşlaması, arz güvenliğine yönelik endişeleri artırdı. ABD’nin Meksika Körfezi’nde etkili olan Isaias Kasırgası’nın petrol ve doğal gaz üretimine etkileri de fiyatlamalarda belirleyici oldu.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) cuma günü yayımladığı değerlendirmeye göre, kasırga öncesinde platformların tahliye edilmesi ve faaliyetlerin durdurulması nedeniyle perşembe itibarıyla günlük yaklaşık 1,3 milyon varil petrol üretimi devre dışı kaldı. Doğal gaz üretimindeki kesintiler de arz endişelerini güçlendirdi.
Bununla birlikte ABD Başkanı Donald Trump’ın cuma günü İran ile görüşmelerin verimli geçtiğini açıklaması ve Çin’in rafine petrol ürünü ihracatına yeniden başlayacağına ilişkin haberler, petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırladı.
Trump ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile dizel tedariki konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Açıklamaya göre Rusya’nın ilk aşamada ABD ve küresel piyasalara 300 bin tonun üzerinde dizel sağlaması, kasım ayında buna 500 bin ton daha eklemesi ve sonraki aşamada 1 milyon tonluk ilave tedarik gerçekleştirmesi planlanıyor. Açıklamanın ardından ABD’de dizel vadeli işlem fiyatları geriledi.
Doğal gaz piyasasında ise üretim kesintilerine rağmen stoklardaki artış fiyatların daha fazla yükselmesini engelledi. EIA verilerine göre, 2 Ekim’de sona eren haftada doğal gaz stokları 85 milyar fit küp artarak 3 trilyon 500 milyar fit küpe ulaştı. Stokların beş yıllık ortalamanın yüzde 2 üzerinde bulunması, arz tarafındaki baskıyı hafifleten unsurlardan biri oldu.
Haftalık bazda aralık vadeli doğal gazın İngiliz termal birimi başına fiyatı yüzde 5 yükselirken, aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,12 artışla haftayı tamamladı.
USDA Tahminleri Tarım Emtialarında Farklı Seyir Oluşturdu
Tarım emtialarında haftanın son işlem gününde yayımlanan USDA Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri Raporu ile kasırganın hasat faaliyetlerine olası etkileri öne çıktı. Bakanlığın bazı ürünlere ilişkin üretim ve stok tahminlerini değiştirmesi, fiyatların farklı yönlerde hareket etmesine neden oldu.
USDA’nın mısır üretimi ve verimine ilişkin tahminlerini yükseltmesi satış baskısını artırdı. Bakanlık, sezon sonu mısır stok tahminini 282 milyon kile artırdı.
Buğdayda ABD’nin ihracat tahmininin düşürülmesi ve sezon sonu stok beklentisinin 740 milyon kileye yükseltilmesi fiyatları baskıladı. Pirinçte ise ABD’nin üretim ve sezon sonu stok tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesi fiyatları destekledi.
Soya fasulyesinde üretim tahmininin artırılması cuma günkü ilk işlemlerde satışlara neden oldu. Ancak güçlü talebin etkisiyle fiyatlar daha sonra toparlandı.
Bu gelişmeler sonucunda Chicago Ticaret Borsası’nda pirincin yüz libre başına fiyatı haftalık bazda yüzde 3,8 yükseldi. Kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1,1 artarken mısırda yüzde 3,5, buğdayda ise yüzde 1,8 geriledi.
Şeker Ve Pamuk Yükseldi, Kahve Geriledi
Yumuşak emtia piyasasında Brezilya’daki hava koşulları ve küresel üretim beklentileri etkili oldu. Şeker fiyatlarında Brezilya’da yağışların hasat ve işleme faaliyetlerini aksatması ile El Niño’nun Asya’daki üretimi azaltabileceğine ilişkin beklentiler öne çıktı.
Kahvede ise Brezilya’nın artan ihracatının arzın güçlendiğine işaret etmesi fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu. ABD’de Intercontinental Exchange’te haftalık bazda libre fiyatı pamukta yüzde 1,9, şekerde yüzde 1,7 yükselirken kahvede yüzde 1,3 düştü. Kakaonun ton başına fiyatı ise haftayı yatay seyirle tamamladı.v
