Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi kapsamında Iğdır’ın Tuzluca ilçesinde planlanan üç ariyet ocağı, sahaların toplam büyüklüğü nedeniyle Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecine ilişkin soru işaretlerine neden oldu.
Aşağı Mahallesi’nde planlanan ve Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’ne ait olan 76/2026-01, 76/2026-02 ve 76/2026-03 izin numaralı üç sahanın alanları sırasıyla 9,80, 9,92 ve 9,94 hektar olarak belirlendi. Üç alanın toplam büyüklüğü ise 29,66 hektara ulaşıyor.
Üç Proje İçin PTD Hazırlandı
Her üç saha için ÇED raporu yerine Proje Tanıtım Dosyası (PTD) hazırlandı. Projeler, ÇED Yönetmeliği’nin Ek-2 listesinde yer alan “Ek-1 listesinde yer almayan madenlerin çıkarılması” kapsamında değerlendirildi.
Ancak yönetmelikte 25 hektar ve üzerindeki açık işletmeler Ek-1 kapsamında değerlendiriliyor ve bu projeler için ÇED raporu hazırlanması gerekiyor.
Üç sahanın ayrı ayrı 25 hektarlık sınırın altında kalmasına karşın toplam alanlarının 29,66 hektara ulaşması, projelerin ÇED sürecinin nasıl değerlendirildiği konusunda soru işaretlerini beraberinde getirdi.
Dosyalarda Kümülatif Etki Değerlendirmesi Yer Aldı
Proje dosyalarında yer alan kümülatif etki değerlendirmeleri ise üç sahanın birbirinden bağımsız olmadığını gösteren unsurlar arasında yer aldı.
76/2026-01 numaralı ilk ocağa ilişkin hava kalitesi modellemesinde diğer iki ocak “komşu” projeler olarak gösterildi. Aynı modellemede demiryolu projesi kapsamında planlanan kırma, eleme ve yıkama tesisi de değerlendirmeye dahil edildi.
Projelerin koordinatlarının da sahaların birbirine bitişik olduğunu gösterdiği belirtildi.
Üç Ocak Aynı Demiryolu Projesine Malzeme Sağlayacak
Üç projenin aynı yatırımcıya ait olduğu ve tamamının Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Yüksek Standartlı Demiryolu Projesi için malzeme temin etmesinin planlandığı ifade edildi.
Iğdır İl Özel İdaresi tarafından üç saha için de 5 Şubat 2026 tarihinde ayrı hammadde üretim izinleri düzenlendi. Proje Tanıtım Dosyalarının ise Eylül 2026’da sunulduğu belirtildi.
Her bir ocakta yıllık 800 bin ton malzeme çıkarılması planlanıyor. Buna göre üç ocaktan yılda toplam 2,4 milyon ton, beş yıllık işletme döneminde ise toplam 12 milyon ton malzeme üretilmesi öngörülüyor.
Toplam 29,66 Hektarlık Alan Dikkat Çekiyor
Proje dosyalarında çıkarılacak malzemenin tamamının aynı demiryolu projesinde kullanılacağı belirtiliyor. Sahaların birbirine komşu olması, aynı yatırımcı tarafından planlanması ve aynı altyapı projesine malzeme sağlaması, üç ocağın çevresel etkilerinin birlikte değerlendirilip değerlendirilmediği sorusunu gündeme getiriyor.
Her bir sahanın 25 hektarlık ÇED sınırının altında kalmasına karşın toplam alanın 29,66 hektara ulaşması nedeniyle, projelerin ayrı ayrı PTD kapsamında değerlendirilmesinin çevresel etkiler açısından nasıl ele alındığı tartışma konusu oldu.
Projelerdeki kümülatif etki değerlendirmeleri ve ortak kullanım amacı dikkate alındığında, üç sahanın tek bir proje kapsamında ÇED sürecine tabi tutulup tutulmaması konusundaki değerlendirme de gündeme geldi.
