Petrol piyasasında yeni hafta satış baskısıyla başlarken, Orta Doğu’dan sevkiyatların yeniden artması ve G7 ülkelerinin acil rezervlerden 100 milyon varillik petrol ve yakıtı piyasaya sunma hazırlığı fiyatları aşağı çekiyor. Ancak Kuzey Denizi’nde yaşanan yeni gelişme, Brent petrol fiyatlaması açısından arz riskini yeniden gündeme taşıdı. ABD merkezli enerji şirketi Apache’nin bölgedeki operasyonlarında görev yapan 160’tan fazla çalışanın grev yönünde oy kullanması, Forties sahası ve bölgenin kritik petrol taşıma altyapılarından Forties Pipeline System üzerindeki olası etkileriyle yakından izleniyor.
Brent 101 Doların Üzerinde Tutunuyor
Petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde aşağı yönlü hareket etti. Brent petrolün varili sabah saatlerinde 101,5-101,6 dolar seviyelerinde işlem görürken, ABD tipi WTI petrol yaklaşık 90 dolara kadar geriledi.
Son 24 saatlik fiyat hareketine bakıldığında Brent petroldeki düşüş yüzde 1’i, WTI’daki kayıp ise yüzde 1,2’yi aştı. Geçen haftanın son işlem gününü 102 doların üzerinde tamamlayan Brent, yeni haftadaki gerilemeye karşın 100 dolar eşiğinin üzerinde kalmayı sürdürüyor.
Fiyatlardaki düşüşte, Orta Doğu’dan ham petrol ihracatının yeniden toparlanması önemli rol oynuyor. Buna ek olarak G7 ülkelerinin acil rezervlerinden toplam 100 milyon varillik petrol ve yakıtı piyasaya sürme planı da arz endişelerini hafifleterek satış baskısını artırıyor.
160’tan Fazla Çalışan Grev İçin Oy Kullandı
Kuzey Denizi’nde Apache bünyesinde çalışan elektrik, mekanik, üretim, telekomünikasyon ve diğer teknik personeli kapsayan ücret anlaşmazlığında grev oylaması tamamlandı.
Unite sendikası, Apache’nin yedi tesisinde görev yapan 160’tan fazla çalışanın şirketin ücret teklifini reddederek iş bırakma yönünde güçlü destek verdiğini açıkladı. Uyuşmazlığın temelinde ücret artışları ve geçmiş dönem ödemeleri bulunuyor.
Sendika, şirketin teklifinin bazı çalışanlar açısından reel ücret kaybına yol açacağını savunuyor. Grevin hayata geçirilmesi durumunda özellikle Forties Charlie platformundaki faaliyetlerin etkilenebileceği belirtiliyor.
Forties Pipeline System Kritik Rol Üstleniyor
Kuzey Denizi’ndeki Forties Pipeline System, bölgenin en önemli petrol ve gaz altyapılarından biri olarak öne çıkıyor. INEOS tarafından işletilen sistem, 80’den fazla açık deniz sahasından elde edilen petrol ve gaz sıvılarını İskoçya’ya taşıyor. Boru hattının nominal kapasitesi günlük 600 bin varilin üzerinde bulunuyor.
Deniz altındaki ana hat, Forties Charlie platformundan başlayarak yaklaşık 169 kilometrelik güzergâhın ardından İskoçya’nın kuzeydoğu kıyısındaki Cruden Bay’e ulaşıyor. Buradan taşınan petrol Kinneil tesislerine gönderiliyor ve burada işlenerek Forties Blend adıyla piyasaya sunuluyor.
Unite sendikasının verilerine göre sistem, İngiltere’nin petrol üretiminin yaklaşık yüzde 29’unu, doğal gaz üretiminin ise yüzde 30’unu taşıyor. Bu nedenle Forties hattında yaşanabilecek bir aksama, yalnızca bölgesel üretim açısından değil, petrol piyasasının referans fiyatlaması bakımından da önem taşıyor.
Forties Blend Brent Fiyatlamasında Kullanılıyor
Forties sisteminin küresel petrol piyasası açısından kritik olmasının bir diğer nedeni, buradan çıkan Forties Blend’in Dated Brent fiyatlamasında kullanılan ham petrol türlerinden biri olması.
Dated Brent sepetinde Brent/Ninian Blend, Forties, Oseberg, Ekofisk, Troll ve ABD’den WTI Midland bulunuyor. Dolayısıyla Forties Blend arzında meydana gelebilecek ciddi bir kesinti, dünya genelindeki toplam petrol üretimini tek başına büyük ölçüde değiştirmese de fiziksel Brent piyasasındaki arz dengesini ve fiyat farklarını etkileyebilir.
Bu nedenle piyasalar, Apache çalışanlarının grev kararını yalnızca şirketin üretimini etkileyebilecek bir iş uyuşmazlığı olarak değil, Brent fiyatlamasına yansıyabilecek potansiyel bir arz riski olarak değerlendiriyor.
Apache Grevin Sistemi Tamamen Durduracağını Düşünmüyor
Apache ise olası grevin Forties Pipeline System’ın tamamının faaliyetlerini durduracağı değerlendirmesine katılmıyor.
Şirket, hazırladığı acil durum planları kapsamında Forties Charlie platformunda deneyimli personelin görev yapmaya devam edeceğini belirtiyor. Apache ayrıca kendi beş Forties platformundaki üretimin durması durumunda dahi diğer üreticilerin Forties Pipeline System üzerinden petrol taşımayı sürdürebileceğini ifade ediyor.
Şirketin değerlendirmesine göre Apache üretiminin kesilmesi halinde boru hattında ortaya çıkabilecek basınç düşüşü, rutin bakım dönemlerinde görülen seviyelere yakın olabilir.
Bu nedenle piyasanın önündeki temel soru, grevin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin yanı sıra, iş bırakma eyleminin Apache’nin üretiminden daha geniş bir alana yayılarak Forties sistemindeki toplam petrol akışını ne ölçüde etkileyebileceği olacak.
Petrol Piyasasında Arz Ve Talep Dengesi İzleniyor
Petrol piyasasında haftanın başlangıcında fiyatları farklı yönlere iten iki temel gelişme bulunuyor. Orta Doğu’dan petrol sevkiyatının toparlanması ve G7 ülkelerinin stratejik rezervlerini piyasaya sunma hazırlığı fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.
Buna karşılık Kuzey Denizi’ndeki grev ihtimali, Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi ve enerji altyapısına yönelik saldırı riskleri arz tarafındaki kırılganlığın tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Forties sisteminde fiili ve kapsamlı bir kesinti yaşanması durumunda Brent üzerindeki arz riskinin yeniden fiyatlara yansıması beklenebilir. Grevin yalnızca Apache’nin kendi üretimiyle sınırlı kalması halinde ise küresel petrol piyasasındaki etkinin daha sınırlı olması öngörülüyor.
Türkiye’de Brent Ve Ürün Fiyatları Takip Edilecek
Kuzey Denizi’ndeki gelişme Türkiye açısından doğrudan bir grev etkisinden çok Brent petrol fiyatları üzerinden önem taşıyor.
Petrol ve petrol ürünlerinde ithalata önemli ölçüde bağımlı olan Türkiye’de uluslararası ham petrol fiyatlarının kalıcı biçimde yükselmesi, enerji ithalat maliyetleri ve rafineri ürünlerinin fiyatlaması üzerinde etkili olabiliyor.
Bununla birlikte Forties bölgesindeki olası grevin Türkiye’de benzin veya motorine doğrudan zam anlamına gelmediği belirtiliyor. Akaryakıt fiyatları uluslararası petrol ve ürün fiyatları, Brent petrolün seyri, döviz kuru, rafineri marjları ve vergiler gibi birden fazla unsurun etkisiyle belirleniyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde piyasalar yalnızca grevin ne zaman başlayacağına değil, olası iş bırakmanın Forties sahasındaki üretim ve petrol sevkiyatını gerçekte ne ölçüde etkileyeceğine odaklanacak.
