Türkiye’nin 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Konferansı öncesinde İstanbul’daki bir atık depolama sahasına ilişkin dikkat çekici metan verisi ortaya çıktı. UCLA Hukuk Fakültesi bünyesinde yürütülen STOP Methane Project kapsamında yapılan çalışmada, Silivri-Seymen’deki düzenli depolama sahasında saatte 8,4 ton metan salımı ölçüldü.
Araştırmada Carbon Mapper’ın uydu verileri kullanılırken, söz konusu değer 2025 yılı için belirlenen dünyanın en yüksek 25 atık kaynaklı metan emisyonu arasında yer alan tesislerin tamamından daha yüksek bir seviyeye işaret etti.
Silivri’de Saatlik Metan Salımı 8,4 Ton Ölçüldü
UCLA araştırmacıları, 2025 boyunca uydular tarafından tespit edilen atık kaynaklı metan bulutlarını karşılaştırarak dünyanın en yüksek emisyon kaynaklarını sıraladı. İlk 25’te yer alan tesislerdeki ölçümlerin saatlik yaklaşık 3,6 ile 7,5 ton arasında değiştiği belirtildi.
Silivri-Seymen’de tespit edilen 8,4 tonluk emisyon ise araştırmanın veri toplama döneminin 7 Nisan 2026’ya kadar uzatılması sırasında belirlendi. Bu nedenle tesis, 2025 yılına ait ana sıralamaya dahil edilmedi ancak UCLA’nın ayrıca dikkat çektiği kaynaklar arasında yer aldı.
Ölçülen saatlik emisyon miktarı, 2025 sıralamasındaki 25 tesisin tamamında belirlenen seviyelerin üzerinde gerçekleşti.
Uydu Verileri Kaynağı Seymen Tesisiyle Eşleştirdi
Çalışmada NASA’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bulunan EMIT cihazı ile Planet Labs tarafından geliştirilen Tanager-1 uydusundan elde edilen veriler kullanıldı.
Carbon Mapper tarafından analiz edilen verilerde metan bulutlarının koordinatları ve tahmini emisyon hızları kamuya açık veri sistemine aktarıldı. UCLA araştırmacıları da uydu koordinatlarını saha ve harita bilgileriyle karşılaştırarak İstanbul’daki kaynağın Silivri-Seymen Entegre Atık Yönetim Tesisi olduğunu belirledi.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki İSTAÇ tarafından işletilen tesis, kentin önemli atık depolama alanlarından biri olarak faaliyet gösteriyor.
Tesiste Günde Yaklaşık 7 Bin Ton Atık Depolanıyor
İSTAÇ verilerine göre İstanbul’da her gün toplanan evsel atıkların yaklaşık 7 bin tonu Silivri-Seymen tesisinde düzenli depolama yöntemiyle bertaraf ediliyor.
Tesiste 1. sınıf düzenli depolama alanının yanı sıra çöp sızıntı suyu arıtma ve enerji üretim tesisleri de bulunuyor. İSTAÇ, düzenli depolama alanlarında oluşan çöp gazının toplama sistemleri aracılığıyla kontrol altına alındığını ve bu gazın elektrik üretiminde değerlendirildiğini belirtiyor.
Şirketin 2023 sürdürülebilirlik raporunda yer alan verilere göre Seymen sahasında çöp gazından 240 bin 471 megavatsaat elektrik üretildi.
Metan Kaçağına Karşı Membran Uygulaması
İSTAÇ, Seymen sahasında gaz toplama sistemlerinin verimliliğini artırmak amacıyla 2023 yılında 45 bin metrekarelik alanda membran kaplama çalışması gerçekleştirdi.
Şirketin açıklamasına göre membran uygulaması, atıklardan oluşan gazın yüzeye kaçmasını azaltarak yer altındaki boru sistemleriyle daha etkin biçimde toplanmasına yardımcı oluyor. Uygulamayla yılda yaklaşık 7 bin ton karbon salımının önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtiliyor.
Bununla birlikte uydu ölçümlerinde ortaya çıkan yüksek metan yoğunluğu, düzenli depolama tesislerindeki gaz toplama sistemlerinin etkinliğini COP31 öncesinde yeniden gündeme taşıdı.
Metan Kısa Vadede Karbondioksitten Çok Daha Etkili
Metan atmosferde karbondioksite kıyasla daha kısa süre kalmasına rağmen küresel ısınma üzerindeki etkisi kısa vadede çok daha yüksek olan bir sera gazı olarak öne çıkıyor.
Global Methane Pledge verilerine göre metanın 20 yıllık süreçteki ısı tutma etkisi, aynı miktardaki karbondioksitin yaklaşık 80 katına ulaşabiliyor. Metanın, sanayi devriminden bu yana gerçekleşen küresel ısınmanın yaklaşık yüzde 30’unda etkili olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle enerji, tarım ve atık sektörlerinden kaynaklanan yüksek metan emisyonlarının azaltılması, küresel iklim politikalarının öncelikli başlıkları arasında bulunuyor.
Türkiye Global Methane Pledge Listesinde Yer Almıyor
Global Methane Pledge kapsamında yer alan ülkeler, insan kaynaklı küresel metan emisyonlarını 2030’a kadar 2020 seviyesine göre en az yüzde 30 azaltma hedefini destekliyor.
Güncel listede 159 ülke ile Avrupa Birliği bulunurken Türkiye bu girişimin katılımcıları arasında yer almıyor.
Türkiye ise COP31 başkanlığı çerçevesinde atık miktarındaki küresel artışın 2035’e kadar yarıya indirilmesini hedefleyen yeni bir gündem ortaya koydu. Sıfır Atık yaklaşımı da Türkiye’nin konferans sürecinde öne çıkarmayı planladığı başlıklardan biri olarak dikkat çekiyor.
COP31 Öncesi Metan Gündemi Öne Çıkıyor
COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya EXPO Center’da düzenlenecek. Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı konferansta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP31 Başkanı olarak görev yapacak.
Konferans öncesinde atık yönetimi, metan emisyonlarının azaltılması ve küresel sıfır atık politikaları Türkiye’nin gündemindeki başlıklar arasında yer alıyor.
Silivri-Seymen’de uydu verileriyle belirlenen yüksek metan seviyesi ise COP31’e haftalar kala Türkiye’nin atık yönetiminde metan emisyonlarının kontrolüne ilişkin tartışmaları da gündeme taşıyor.
