Türkiye ile Rusya arasındaki ticarette ağustos ayında dikkat çekici bir düşüş yaşandı. TÜİK verilerine göre Türkiye’nin Rusya’dan yaptığı mal ithalatı temmuz ayındaki 3 milyar 232 milyon dolardan ağustosta 1 milyar 935 milyon dolara geriledi. Böylece aylık bazda ithalattaki düşüş yüzde 40,1’e ulaştı.
Rusya’dan yapılan ithalatın azalması, Türkiye’nin toplam ithalatının aynı dönemde artış göstermesine karşın gerçekleşti. Ağustosta Türkiye’nin toplam ithalatı yıllık bazda yüzde 10,5 yükselerek 28 milyar 706 milyon dolara çıktı.
Rusya İthalatta Üçüncü Sıraya Geriledi
Rusya’dan yapılan ithalattaki sert düşüş, ülkenin Türkiye’nin başlıca ithalat ortakları arasındaki sıralamasını da değiştirdi.
Temmuz ayında Çin’in ardından ikinci sırada bulunan Rusya, ağustosta Almanya’nın gerisine düşerek üçüncü sıraya geriledi. Ağustosta Çin’den 4 milyar 706 milyon dolar, Almanya’dan 2 milyar 68 milyon dolar ve Rusya’dan 1 milyar 935 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildi.
Rusya’dan yapılan ithalat geçen yılın ağustos ayında ise 3 milyar 286 milyon dolar seviyesindeydi. Buna göre yıllık bazda gerileme yüzde 41,1 oldu.
Yılın ilk sekiz ayında Rusya’dan gerçekleştirilen toplam ithalat 26 milyar 108 milyon dolar olarak kaydedildi. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 28 milyar 554 milyon dolar seviyesindeydi. Böylece ocak-ağustos döneminde Rusya’dan ithalat yaklaşık yüzde 8,6 azaldı.
Karadeniz’de Lojistik Baskısı Arttı
Rusya’dan yapılan ithalattaki düşüş, Karadeniz’de deniz taşımacılığının güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde gerçekleşti.
Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmalar kapsamında yaz aylarında limanlar ve deniz taşımacılığı altyapısına yönelik saldırıların yoğunlaşması, bölgedeki ticaret rotalarında aksamalara yol açtı.
Novorossiysk, Taman ve Azak Denizi çevresindeki tesislerde yaşanan kesintiler, özellikle tahıl, enerji ürünleri ve dökme yük taşımacılığında lojistik baskıyı artırdı.
Türkiye’ye ait ve Türk sahipli gemiler de bölgedeki güvenlik risklerinden etkilendi. Dışişleri Bakanlığı, Yaşar ve Nadezhda isimli Türk sahipli sivil gemilerin 3 Ağustos akşamı Novorossiysk Limanı’ndan ayrılmalarının ardından insansız hava araçlarının saldırısına uğradığını açıklamıştı.
Saldırıda bazı mürettebat üyeleri yaralanırken, Ankara Karadeniz’deki çatışmaların sivil deniz taşımacılığına yayılmasından duyduğu endişeyi dile getirdi.
Tahıl Ve Dökme Yük Sevkiyatları Etkilendi
Karadeniz’deki güvenlik sorunları, Rusya’nın güney limanlarından gerçekleştirilen tahıl ve diğer dökme yük sevkiyatlarını da olumsuz etkiledi.
Ağustos ayında Novorossiysk çevresindeki bazı önemli tahıl terminallerinin saldırılar nedeniyle faaliyetlerini durdurması, ihracat koridorundaki baskıyı artırdı. Rusya’dan Türkiye’ye tahıl sevkiyatında da ağustos ayında belirgin bir düşüş görüldü.
Bölgedeki sorunlar yalnızca limanların operasyon kapasitesini etkilemedi. Gemilerin riskli bölgelere uğrama konusundaki çekinceleri, sigorta ve navlun maliyetlerindeki artış ile sevkiyat sürelerinin uzaması da ticaret üzerinde baskı oluşturdu.
Bununla birlikte, ağustosta Rusya’dan yapılan toplam 1 milyar 935 milyon dolarlık ithalat düşüşünün tamamını belirli bir ürün grubuna veya yalnızca limanlardaki aksamalara bağlamak mümkün değil. Yaptırım süreçleri, ödeme mekanizmaları, enerji tedarikindeki değişimler ve alternatif ticaret rotaları da iki ülke arasındaki ticaretin seyrini etkileyen unsurlar arasında bulunuyor.
Alternatif Ticaret Rotaları Gündemde
Karadeniz’deki gelişmeler Türkiye açısından Rusya ile ticaretin yanı sıra bölgesel lojistik açısından da önem taşıyor. Deniz taşımacılığındaki risklerin artması, bazı sevkiyatların farklı güzergahlara yönelmesine neden oluyor.
Rus lojistik sektöründen gelen bilgilere göre eylül ayında bazı Türkiye sevkiyatlarının Kafkasya üzerinden kara yollarına veya Rusya’nın kuzeybatısındaki limanlara kaydırılmaya başlandığı belirtiliyor.
Alternatif güzergahların kullanılması ise Karadeniz üzerinden doğrudan deniz taşımacılığına kıyasla daha uzun ve maliyetli bir süreç anlamına geliyor.
Bu nedenle Rusya’dan Türkiye’ye ithalattaki düşüşün geçici bir hareket mi yoksa daha kalıcı bir lojistik değişimin göstergesi mi olduğu, önümüzdeki aylarda açıklanacak dış ticaret verileriyle daha net görülecek.
Eylül ayına ilişkin ülke bazlı dış ticaret verileri, ağustosta yaşanan yüzde 40,1’lik aylık düşüşün tek seferlik bir kesinti olup olmadığının yanı sıra Karadeniz’deki lojistik sorunların ticaret akışları üzerindeki etkisinin sürüp sürmediğine ilişkin önemli bir gösterge olacak.
