Türkiye’nin Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile ekonomik ilişkileri son yıllarda ivme kazandı. 2021-2025 döneminde dört ülkeyle gerçekleştirilen toplam ticaret 72,2 milyar dolara ulaşırken, Türkiye bu ticaretten 10,9 milyar dolarlık dış ticaret fazlası elde etti.
TDT bünyesindeki ekonomik ilişkiler yalnızca mal ticaretiyle sınırlı kalmazken, ulaştırmadan enerjiye, yapay zekadan madenciliğe ve serbest bölgelerden dijital ticarete kadar farklı alanlarda ortaklıklar geliştiriliyor.
TDT’nin Hedefleri Genişliyor
Türk dünyasındaki ülkeler arasındaki ortak bağları siyasi, ekonomik ve güvenlik alanlarında işbirliğine dönüştürmek amacıyla 3 Ekim 2009’da Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi adıyla kurulan teşkilat, 2021 yılında Türk Devletleri Teşkilatı adını aldı.
TDT’nin Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi kapsamında üye ülkelerin siyasi, ekonomik, kültürel ve toplumsal açıdan daha fazla bütünleşerek güçlü bir bölgesel yapıya dönüşmesi hedefleniyor.
Bu doğrultuda emtia, sermaye, hizmet, teknoloji ve insan kaynaklarının üye ülkeler arasında daha serbest şekilde dolaşmasının sağlanması amaçlanıyor. Orta Koridor’un dünyanın hızlı, güvenli ve ekonomik lojistik güzergahlarından biri haline getirilmesi de teşkilatın uzun vadeli öncelikleri arasında bulunuyor.
Türkiye 10,9 Milyar Dolar Fazla Verdi
TÜİK verilerine göre Türkiye’nin 2021-2025 yılları arasında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’a yaptığı toplam ihracat 41,6 milyar dolar oldu. Aynı dönemde bu ülkelerden gerçekleştirilen ithalat ise 30,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Böylece Türkiye’nin söz konusu dört ülkeyle beş yıllık ticaret hacmi 72,2 milyar dolara ulaştı. İhracatın ithalatı aşması sonucunda Türkiye’nin bu ülkelerle ticaretinde 10,9 milyar dolarlık fazla oluştu.
TİM verileri de ticaret ilişkilerindeki hareketliliğin sürdüğünü gösteriyor. Buna göre Türkiye’nin ilgili ülkelere bu yılın ilk 9 ayında gerçekleştirdiği ihracat 4,8 milyar dolar olarak kaydedildi.
Azerbaycan İhracatta İlk Sırada
Türkiye’nin son beş yılda TDT üyesi ülkeler arasındaki en yüksek ihracat rakamına ulaştığı ülke Azerbaycan oldu. Bu dönemde Azerbaycan’a 13,7 milyar dolarlık dış satım gerçekleştirildi.
Azerbaycan’ı 12,4 milyar dolarla Kazakistan, 9,9 milyar dolarla Özbekistan ve 5,6 milyar dolarla Kırgızistan izledi.
İthalat tarafında ise Kazakistan öne çıktı. Türkiye’nin bu ülkeden 2021-2025 dönemindeki ithalatı 16,7 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde Özbekistan’dan 6,9 milyar dolar, Azerbaycan’dan 6,2 milyar dolar ve Kırgızistan’dan 951,9 milyon dolarlık ürün ithal edildi.
Orta Koridor İşbirliğini Güçlendiriyor
Türkiye ile TDT üyesi ülkeler arasındaki ticari ilişkilerin gelişmesinde ulaştırma bağlantıları önemli rol oynuyor. Özellikle Orta Koridor, Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin geliştirilmesi açısından stratejik bir güzergah olarak öne çıkıyor.
Türkiye ile Azerbaycan arasında savunma, enerji, ulaştırma, medya ve teknoloji başta olmak üzere farklı alanlarda ortak çalışmalar yürütülüyor. Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı ise iki ülke arasındaki ulaştırma bağlantısının önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Kazakistan İle İşbirliği Çeşitleniyor
Türkiye ile Kazakistan arasındaki ekonomik ilişkiler de son dönemde yalnızca ticaretle sınırlı kalmayacak şekilde genişliyor. Orta Koridor’un sunduğu ulaştırma imkanlarının yanı sıra yapay zeka, inovasyon, uzay teknolojileri ve madencilik gibi alanlarda yeni işbirliği fırsatları geliştiriliyor.
Kırgızistan ve Özbekistan ile ilişkilerde de ulaştırma koridorları önemli bir yer tutuyor. Enerji ve madenciliğin yanı sıra serbest bölgeler, dijital ticaret ve karşılıklı yatırımlar üzerinden ekonomik bağların güçlendirilmesi hedefleniyor.
Yenilenebilir Enerji Ve Teknoloji Öncelikli
TDT’nin ekonomik entegrasyon hedefleri kapsamında yenilenebilir enerji ve akıllı şebeke teknolojileri de öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor. Üye ülkelerin ortak yatırımlarla enerji altyapılarını geliştirmesi ve bölgesel enerji işbirliğini artırması hedefleniyor.
Teknoloji alanında ise yapay zeka ve dijital ticaret gibi yeni nesil sektörlerin ekonomik ilişkilerde daha fazla yer edinmesi bekleniyor. Bu gelişmeler, Türk devletleri arasındaki ticari ilişkilerin geleneksel mal ticaretinin ötesine taşınarak teknoloji, lojistik, enerji ve yatırım ekseninde daha kapsamlı bir ekonomik ortaklığa dönüşmesine zemin hazırlıyor.
