Akdeniz havzasındaki tektonik hareketleri araştıran uluslararası bilim ekibi, İspanya ve Portekiz’in yer aldığı İber Yarımadası’nın günümüzde saat yönünde yavaşça döndüğünü ortaya koydu. Uydu tabanlı jeodezik ölçümler ile sismik verilerin birlikte değerlendirildiği araştırma, yarımadanın jeolojik geçmişinde gözlenen hareket yönünün tersine döndüğünü gösterdi.
Tetis Okyanusu’nun Kapanması İber Bloğunun Hareketini Belirledi
Araştırmanın bulgularına göre, yaklaşık 90 milyon yıl önce Kretase döneminin sonlarına doğru başlayan Alpin dağ oluşum süreci, Tetis Okyanusu’nun kapanmasına ve Afrika ile Avrasya levhalarının birbirine yaklaşmasına zemin hazırladı.
Bu dönemde Fransa’nın batı kıyılarından ayrılan İber mikro levhası, Biskay Körfezi’nin açılmasına neden olan tektonik hareketlerle saat yönünün tersine döndü. Güneybatı yönünde ilerleyen blok, daha sonra Avrupa kıtasıyla birleşerek Pirene Dağları’nın oluşum sürecinde etkili oldu.
İber Yarımadası Günümüzde Saat Yönünde Dönüyor
Bask Ülkesi Üniversitesi araştırmacılarından Asier Madarieta ve ekibinin yürüttüğü çalışmada, Afrika ve Avrasya levhalarının yılda 4 ila 6 milimetre hızla birbirine yaklaşmayı sürdürdüğü belirlendi.
Bununla birlikte Cebelitarık Yayı ve çevresindeki karmaşık tektonik yapı incelendiğinde, İber Yarımadası’nın özellikle batı ve güneybatı kesimlerinde günümüzde saat yönünde bir dönüş hareketi gerçekleştirdiği tespit edildi.
Uydu ölçümleri ve bölgedeki sismik hareketlerin birlikte değerlendirilmesiyle ortaya konan bu bulgular, yarımadanın geçmişteki hareket yönüyle günümüzdeki tektonik davranışı arasındaki farklılığı gözler önüne serdi.
Tektonik Hareketler Deprem Riskinin Belirlenmesinde Önem Taşıyor
Araştırmacılar, İber Yarımadası’nın farklı bölgelerinde gözlenen hareketlerin tek bir kuvvetle açıklanamayacağına dikkat çekiyor. Afrika levhasının Cebelitarık’ın batısında oluşturduğu sıkışma kuvvetleri ile Alboran bölgesindeki yer kabuğu deformasyonu, yarımadanın çeşitli kesimlerindeki hareket farklılıklarında belirleyici rol oynuyor.
Uzmanlara göre bu tektonik dinamiklerin ayrıntılı biçimde incelenmesi, Akdeniz’in batısındaki yer kabuğu hareketlerinin anlaşılması ve bölgesel deprem tehlikesinin daha doğru haritalandırılması açısından önem taşıyor. Çalışmadan elde edilen verilerin, bölgedeki deformasyon süreçlerinin ve sismik risklerin değerlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.