İşlenmiş Gıdaların Zihin Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Uzman diyetisyen Çisem Gündüz, son yıllarda artan işlenmiş gıdaların tüketiminin zihin sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri hakkında önemli uyarılarda bulundu. Çoğu insanın yoğun iş hayatının ardından evde hızlı ve pratik gıdalar tercih ettiğini belirten Gündüz, bu tür yiyeceklerin beyin sağlığını ciddi tehditler oluşturduğunu ifade etti. Cips, çikolata, kraker, bisküvi, şekerli kahvaltılık gevrekler, şekerlemeler, dondurmalar, işlenmiş et ürünleri (salam-sosis gibi), hazır köfte, nugget, pizzalar, hazır erişteler ve çorbalar ile asitli içecekler, en sık tüketilen işlenmiş gıdalar arasında yer almakta.
Bu yıl yayımlanan bir klinik araştırmanın sonuçlarına atıfta bulunan Diyetisyen Gündüz, “Yüksek oranda işlenmiş yiyeceklerin tüketiminin sadece %10 artması, zihinsel fonksiyon bozukluklarının artışına sebep olabilmektedir. Sağlıklı beslenme alışkanlıklarına sahip olan ve asgari düzeyde işlenmiş gıdaları tüketen bireylerin, bu riskten daha az etkilenerek zihinsel fonksiyonlarının daha iyi olduğu gözlemlenmiştir” dedi.
“Aşırı Şeker Tüketimiyle Eşdeğer”
İşlenmiş gıdaların genellikle glisemik indeksi yüksek karbonhidratlardan oluştuğunu vurgulayan Gündüz, “Bu durum, aşırı şeker tüketimiyle eşdeğer bir etki yaratmaktadır. Şekerin vücutta oluşturduğu yük, insülin seviyesinin yükselmesine yol açar. Ayrıca, bu tür gıdalar yüksek tansiyon, anormal kan lipit seviyeleri ve tip 2 diyabet gibi sağlık sorunlarına neden olarak bireylerde metabolik sendrom ve obezite riskini artırmaktadır” şeklinde konuştu.
Yüksek oranda işlenmiş gıdalarda bulunan katkı maddelerinin bağırsak mikrobiyomunu olumsuz etkilediğine de dikkat çeken Gündüz, “Bu katkı maddeleri, bağırsak iltihabına yol açabilir ve beyin fonksiyonunu etkileyen metabolitlerin üretimini teşvik edebilir. Aynı zamanda, sızdıran bağırsak sendromu ile toksinlerin ve inflamatuar moleküllerin vücuda girmesine neden olabilir. Bu durum, serotonin ve kortizol seviyelerinde değişikliklere yol açarak, kişilerin ruh hali ve bilişsel fonksiyonları üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir” dedi.
Aşırı işlenmiş gıdaların besin değerinin düşük olduğunu belirten Gündüz, bu tür gıdaları tüketen kişilerin kısa sürede tekrar acıkacaklarını ve bunun da aşırı yeme ve olumsuz sağlık sonuçlarına yol açabileceğini vurguladı.
“Bol Sebze ve Meyve Tüketin”
Diyetisyen Gündüz, zihinsel sağlığı korumak için işlenmiş gıdalardan uzak durulması gerektiğine dikkat çekti. Özellikle cipsler, endüstriyel ekmekler, hamur işleri, paketlenmiş tatlılar, şekerli içecekler, hazır makarna ve çorbalar ile işlenmiş et ürünlerinden kaçınılması gerektiğini belirtti. Gündüz, Akdeniz diyeti tarzında beslenmeyi önerdi ve şu önerilerde bulundu:
- Haftada en az 2 gün balık tüketin.
- Mevsiminde bulunan, çeşitli sebze ve meyvelerle zenginleştirilmiş bir diyet uygulayın.
- Zeytinyağı, avokado, kuruyemişler, kurubaklagiller ve tam tahıllardan oluşan işlenmemiş veya minimum işlenmiş gıdalar tercih edin.
- Market alışverişlerinde hazır paketlenmiş gıdalar yerine taze ürünlere yönelin.
- Yemek hazırlarken çeşniler yerine doğal baharatları kullanın.
Diyetisyen Gündüz, “Unutmayın ki, soframızdaki gıdalar yalnızca beden sağlığımızı değil, aynı zamanda beyin sağlığımızı da doğrudan etkilemektedir. İşlenmiş gıdaların tüketimini azaltarak, doğal ve mevsime uygun gıdalara yönelerek sağlıklı bir zihin için adım atabiliriz” diye konuştu.
