TÜİK 2023 Gelir Dağılımı İstatistikleri Açıklandı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2023 yılına ait Gelir Dağılımı İstatistikleri’ni kamuoyuyla paylaştı. Bu istatistikler, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın 2023 yılı sonuçlarını temel alarak hazırlanmış olup, gelir hesaplamaları 2022 yılı referans alınarak yapılmıştır. Gelir hesaplamalarında, hanehalkı gelirleri, büyüklükleri ve kompozisyonları göz önünde bulundurularak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüştürülmektedir.
ZENGİNLERİN GELİR PAYI ARTMIŞTIR
Son araştırma sonuçlarına göre, en yüksek eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20’lik grubun toplam gelirden aldığı pay, bir önceki yıla göre 0,7 puan artarak yüzde 48,7’ye yükselmiştir. Öte yandan, en düşük gelire sahip yüzde 20’lik grubun aldığı pay ise 0,1 puan artarak yüzde 6,1 olmuştur.
YILLIK ORTALAMA GELİRLERDE GÖRÜLEN ARTIŞ
Yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirlerinde en yüksek gelir, geçen yıla göre 49 bin 415 TL artarak 111 bin 969 TL ile tek kişilik hanehalklarına ait olmuştur. Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 106 bin 700 TL iken, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarında bu değer 92 bin 043 TL olarak belirlenmiştir. En düşük yıllık ortalama eşdeğer kullanılabilir hanehalkı fert gelirine sahip hanehalkı tipi ise 70 bin 115 TL ile en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarıdır.
GELİR KAYNAKLARI VE PAY DAĞILIMI
Toplam gelirden en yüksek payı yüzde 48,5 ile maaş ve ücret geliri almıştır. Bu gelir, bir önceki yıla göre 2,3 puan artış göstermiştir. İkinci sırayı yüzde 22,1 ile önceki yıla göre 1,1 puan artan müteşebbis geliri alırken, üçüncü sırayı yüzde 17,6 ile önceki yıla göre 2,6 puanlık azalış gösteren sosyal transfer geliri oluşturmuştur. Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı yüzde 20,5 olurken, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı ise yüzde 88,4 olarak gerçekleşmiştir.
EĞİTİM DURUMU VE GELİR İLİŞKİSİ
Yıllık ortalama esas iş gelirleri, eğitim durumuna göre sıralandığında; yükseköğretim mezunlarında 157 bin 851 TL, lise ve dengi okul mezunlarında 114 bin 374 TL, lise altı eğitimlilerde 89 bin 012 TL, bir okul bitirmeyenlerde 63 bin 425 TL ve okur-yazar olmayan fertlerde 45 bin 637 TL olarak hesaplanmıştır. Geçen yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış, yüzde 89,7 ile lise altı eğitimlilerde, en düşük artış ise yüzde 79,6 ile okur-yazar olmayan fertlerde olmuştur.
SEKTÖREL GELİR DAĞILIMI
Esas iş gelirleri sektörel bazda incelendiğinde; en yüksek yıllık ortalama gelir 121 bin 013 TL ile hizmet sektöründe, en düşük yıllık ortalama gelir ise 92 bin 632 TL ile tarım sektöründe kaydedilmiştir. Bir önceki yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış, yüzde 100,9 ile tarım sektöründe gözlenirken, bunu yüzde 86,7 ile sanayi sektörü izlemiştir. Ayrıca hizmet sektöründe yüzde 83,2, inşaat sektöründe ise yüzde 74,3 oranında artış olmuştur.
İŞVEREN GELİRLERİ
Yıllık ortalama esas iş gelirleri ise işverenlerde 408 bin 174 TL, kendi hesabına çalışanlarda 115 bin 622 TL, ücretli maaşlılarda 102 bin 821 TL ve yevmiyelilerde 53 bin 334 TL olarak hesaplanmıştır. Geçen yıla göre en yüksek artış, yüzde 108,1 ile yevmiyelilerde, en düşük artış ise yüzde 80,7 ile ücretli maaşlılarda olmuştur.
EN DÜŞÜK GELİR DOĞU İLLERİNDE GÖRÜLMEKTEDİR
Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye’de yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 2023 yılında 90 bin 116 TL iken, en düşük yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 41 bin 385 TL ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari illerinde tespit edilmiştir.
GELİR GRUBU DEĞİŞİKLİKLERİ
Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre sıralı yüzde 10’luk gelir grupları itibarıyla fertlerin bir önceki yıla göre yüzdelik geçişleri incelendiğinde; bir önceki yılda birinci yüzde 10’luk grupta bulunan fertlerin 2023 yılında yüzde 52,1’inin, son yüzde 10’luk grupta bulunan fertlerin ise yüzde 67,3’ünün gelir grubu değişmemiştir. Ayrıca 2022 yılında birinci yüzde 10’luk grupta olan fertlerin yüzde 26,4’ü 2023 yılında gelir grubunu birden fazla yükseltmiştir. Son yüzde 10’luk grupta bulunan fertlerin ise yüzde 12,1’inin gelir grubu birden fazla düşmüştür.
İŞSİZLİK VE ÇALIŞMA DURUMU
Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması panel verilerinden elde edilen sonuçlara göre, 2022 yılında işsiz olan fertlerin yüzde 42,4’ü 2023 yılında çalışmaya başlamıştır. Faaliyet durumu 2022 yılında çalışan olarak belirlenen fertlerin 2023 yılında yüzde 90,6’sı çalışma hayatına devam etmiştir. Bir önceki yıl işgücüne dahil olmayan fertlerin ise yüzde 10,2’si işgücüne katılmıştır.
