Rus Demiryolları (RZD), on yılların en büyük kriziyle karşı karşıya. OSINT analisti ChrisO_wiki‘nin araştırmasına göre, RZD’nin filosunun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan 300.000 boş vagon atıl durumda bekliyor. Bu vagonlar, rayları, depoları ve manevra alanlarını tıkayarak operasyonları felç ediyor. Krizin temelinde ise ciddi personel eksikliği, düşen yük hacmi ve Ukrayna’ya karşı yürütülen savaşın getirdiği yaptırımlar yatıyor.
Rusya Ekonomisi Üzerindeki Etkisi
RZD, boru hatları hariç tutulduğunda Rusya’nın tüm kargosunun yüzde 87’sini taşıyan hayati bir arter konumunda. Ancak yük taşımacılığı hacmi, 2021’e kıyasla 2024’te yüzde 8 düşerek 2009 küresel mali krizinden bu yana en keskin düşüşünü yaşadı. 2025’in ilk beş ayında ise bu düşüş yüzde 7 daha derinleşti. Bu istikrarsızlık, sadece lojistik sektörünü değil, tüm Rus ekonomisini ve askeri operasyonlarını doğrudan etkiliyor.
Savaş ve Yaptırımlar Ticaret Akışını Değiştiriyor
Analistlere göre, krizin temel nedeni Ukrayna’daki savaş. Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar, Rusya’nın Avrupa ile olan ticaretini büyük ölçüde durdurdu. Ukrayna’nın Karadeniz limanlarına yönelik düzenli saldırıları da deniz trafiğini azalttı. Artık batı yönlü demiryolu sevkiyatları ağırlıklı olarak askeri kargodan oluşuyor. Askeri yükler artış gösterse de, bu artış sivil ticaretteki büyük kayıpları telafi etmekten çok uzak.
Yaptırımlar, kereste (%18), demirli metaller (%8), cevher ve kömür (%5) gibi temel ihracat kalemlerinde sert düşüşlere neden oldu. Hatta yaptırıma tabi olmayan ürünler bile etkilendi; gübre hacimleri yüzde 7 düşerken, tahıl sevkiyatları yüzde 30 oranında azaldı.
Personel ve Lokomotif Krizi
RZD, operasyonlarını aksatan ciddi bir personel kıtlığıyla boğuşuyor. Şirkette 2.500 makinist ve 3.000 lokomotif mürettebatı açığı bulunuyor. Bu nedenle her gün yaklaşık 200 tren seferi iptal ediliyor. Birçok vasıflı çalışan, daha iyi maaş ve koşullar sunan askeri görevlere yöneliyor.
Personel krizine ek olarak, lokomotif üretimi de düşüşte. Kremlin’in üretim artırma emirlerine rağmen, 2025’in ilk dört ayında elektrikli lokomotif üretimi yüzde 13, dizel lokomotif üretimi ise yüzde 6 azaldı. Bu durum, emekli olan eski lokomotiflerin yenilenememesine ve binlerce yeni vagonun atıl kalmasına neden oluyor.
Gelecek Görünümü
RZD’nin içinde bulunduğu bu durum, sadece operasyonel bir sorun değil, aynı zamanda stratejik bir krize işaret ediyor. Şirketin 2024’teki yatırım bütçesinin bir kısmını kritik lokomotif alımları yerine Moskova’da bir gökdelen inşaatına harcaması gibi şüpheli kararlar da durumu kötüleştiriyor. Yüksek tarife artışları, müşterileri karayolu taşımacılığına yönlendirerek krizi daha da derinleştiriyor.
Analistler, savaş sona erse ve yaptırımlar kalksa bile RZD’nin toparlanmasının yıllar alacağını öngörüyor. Acil iş gücü takviyesi, lokomotif üretiminin artırılması ve altyapıya yönelik hedefli yatırımlar yapılmazsa, Rusya’nın demiryolu ağındaki bu düşüşün devam etmesi kaçınılmaz görünüyor.
