ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmenin ardından, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının geleceği hakkında önemli bir açıklama yaptı. Trump, görüşmenin olumlu ve verimli geçmesi durumunda, yaptırımların “hemen” kaldırılabileceğini söyledi. Bu açıklama, iki ülke arasındaki en gergin konulardan biri olan yaptırımlar meselesinde potansiyel bir çözüm yolunun sinyallerini verdi.
Türkiye’ye CAATSA Yaptırımları Neden Uygulanmıştı?
ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası’nın İngilizce kısaltması olan CAATSA, Aralık 2020’den bu yana Türkiye’ye karşı uygulanıyor. Bu yaptırımların temel sebebi, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemini satın alması.
ABD Kongresi, bu S-400 alımının CAATSA’nın 231. maddesini ihlal ettiğini savunmuştu. Bu madde, Rusya’nın istihbarat veya savunma sektörleri ile alışveriş yapan kişi veya kurumlara yaptırım uygulanmasını öngörüyor.
CAATSA, aslında 2017 yılında ABD Kongresi’nin onayıyla yasalaşmış ve Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye uygulanan yaptırımların yolunu açmıştı. Yasanın çıkarıldığı dönemde, ABD’deki 2016 başkanlık seçimlerine Rusya’nın müdahale ettiği yönündeki tartışmalar yoğunlaşmıştı. Bu yasa, aynı zamanda, Başkan’ın bu üç ülkeye uygulanan yaptırımları kaldırma yetkisini de sınırlıyordu. CAATSA, daha önce 2016’da Başkan Barack Obama döneminde Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi ve Ukrayna’daki ayrılıkçıları desteklemesi üzerine uygulamaya konan yaptırımları da güvence altına almıştı.
CAATSA’nın Türkiye’ye Getirdiği Kısıtlamalar Nelerdi?
CAATSA kapsamında uygulanan yaptırımlar, Türkiye’nin savunma ve ekonomik alanlarında ciddi kısıtlamalar getirdi:
Kurumsal ve Ekonomik Kısıtlamalar
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) yaptırım listesine eklendi.
SSB’nin ABD’den ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alması engellendi.
Başkanlığın uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden faydalanması kısıtlandı.
Yaptırım kapsamına alınan kurumlarla ABD’nin ihale veya sözleşme yapması yasaklandı.
Bireysel Kısıtlamalar
SSB Başkanı İsmail Demir ile üst düzey yetkililer Mustafa Alper Deniz, Serhat Gençoğlu ve Faruk Yiğit de yaptırım listesine dahil edildi.
Bu kişilere ABD’ye giriş yasağı getirildi.
ABD’den gayrimenkul edinmeleri ve döviz üzerinden işlem yapmaları da engellendi.
Başkan Trump’ın “hemen” kaldırma vaadi, S-400 krizinin yol açtığı bu kapsamlı kısıtlamaların sona ermesi için diplomatik bir kapı aralamış oldu.
