Türkiye genelinde konut satışlarındaki artış, vergi idarelerini yeni bir denetim dalgasıyla karşı karşıya bıraktı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), özellikle tapu işlemlerinde beyan edilen satış bedellerinin, piyasa koşullarıyla uyumsuzluk gösterdiği durumları yakından takip ediyor. Bu kapsamda, son birkaç ay içerisinde yüz binlerce tapu devri sırasında gerçek satış tutarlarının doğru şekilde beyan edilip edilmediği incelenmeye başlandı.
2025 yılında gerçekleşen toplam konut satışı sayısı 1 milyon 688 bin 910 olarak kayıtlara geçti. Ancak, yüksek harç avantajı sağlamak amacıyla bazı taraflar, tapuda gösterilen değeri gerçek satış bedelinden düşük tutarak maliyetleri azaltmak istiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu uygulamaların bütçeye olumsuz etkilerini göz önüne alarak denetim ve kontrol işlemlerini sıklaştırdı.
GİB tarafından tapu süreçlerine ilişkin gönderilen resmi yazılarda, beyan edilen tutarların piyasa fiyatlarıyla uyuşmadığı tespit edilen işlemler için taraflardan detaylı açıklama talep ediliyor. Bu yazılarda, alıcı ve satıcıların, kendilerine tanınan 5 günlük sürede savunmalarını hazırlayıp iletmeleri isteniyor.
Vergi Ziyaı Cezası Yüzde 100’e Çıkartıldı
Son zamanlarda TBMM’de kabul edilen yasa değişiklikleriyle, tapuda usulsüz beyanlarda bulunanlar için cezai yaptırımlar önemli ölçüde artırıldı. Önceden %25 olan vergi ziyaı cezası, artık %100 seviyesine çıkarıldı. Ayrıca, satış bedeli ile gerçek bedel arasındaki farkın iki katı kadar ödeme yapmak zorunluluğu getirildi. Bu düzenleme, özellikle büyükşehirlerde hızla yükselen konut fiyatları ve yüksek meblağlar nedeniyle sahte beyanların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Uzmanlar, bu yeni düzenlemelerin uygulama alanını geçmiş yıllara da genişletmesi nedeniyle, olası risklerin büyük olduğunu belirtiyor. Çok sayıda kişinin, yanlış beyanda bulunması nedeniyle ciddi mali yaptırımlarla karşılaşacağı öngörülüyor.
Pişmanlık Seçeneği ve Süreç
GİB, tebligatlarına yanıt verme şansı tanıyıp, “pişmanlık” yolunu da açık tutuyor. Teşhise maruz kalan kişiler, kendilerine ulaşan tebligatın ardından 5 gün içinde GİB’e başvurursa, usulsüz beyanda bulunduklarını kabul ederek vergi ziyaı cezası ödemekten kurtulabilirler. Bu durumda, yalnızca gerçek satış bedeli ile beyan edilen tutar arasındaki fark ve yasal faiz ödenerek işlem tamamlanabilir. Ancak, bu süre geçtikten sonra, hem ceza hem de gecikme faizleriyle beraber daha yüksek mali sorumluluklar gündeme gelir.
Uzmanlar Uyarıyor
Vergi uzmanlarına göre, tebligatı alanların zaman kaybetmeden GİB’e başvurması büyük önem taşıyor. Aksi takdirde, hem alıcılar hem de satıcılar, ciddi para cezalarıyla karşılaşabilir. Denetimlerin artarak devam edeceği öngörüldüğü için, bundan sonra tapu işlemlerinde “gerçek bedel” beyan etmenin kaçınılmaz hale geldiği ve sahte beyanların risklerinin arttığı ifade ediliyor.
