Türkiye’nin ilk Ay yörüngesi görevi kapsamında geliştirilen AYAP-1 uzay aracı için önemli bir aşama daha geride kaldı. İsveç Uzay Fiziği Enstitüsü (IRF) tarafından geliştirilen Lunar Neutrals Telescope (LNT) bilimsel görev yükünün uçuş modeli, kabul testlerini başarıyla tamamlayarak uzay aracına entegrasyon sürecine hazır hale geldi.
2027 yılında fırlatılması planlanan AYAP-1 görevi kapsamında kullanılacak sistem, Ay’ın yüzeyi ile Güneş rüzgarları arasındaki etkileşimleri inceleyerek bilim dünyasına önemli veriler sunacak.
LNT Görev Yükü TÜBİTAK UZAY’a Teslim Edildi
İsveç’in Kiruna kentindeki İsveç Uzay Fiziği Enstitüsü (IRF) tarafından geliştirilen Lunar Neutrals Telescope’un (LNT) uçuş modeli, Haziran ayında TÜBİTAK UZAY’a teslim edildi.
Ankara’ya ulaştırılan sistem üzerinde IRF ve TÜBİTAK UZAY uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilen teslim-kabul testleri başarıyla tamamlandı. Böylece projenin geliştirme sürecindeki önemli kilometre taşlarından biri geride bırakılırken, uzay aracına entegrasyon ve çevresel test aşamasına geçildi.
Ay’daki Güneş Rüzgarları ve Su Oluşumu Araştırılacak
AYAP-1 üzerinde görev yapacak LNT sistemi, atmosferi ve güçlü manyetik alanı bulunmayan gök cisimlerinin uzay ortamıyla etkileşimini incelemek amacıyla geliştirildi.
Görev kapsamında elde edilecek veriler sayesinde;
- Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi,
- Ay’da su oluşum süreçleri,
- Mini manyetosferlerin oluşumu,
- Toz plazmalarının davranışı,
- Ay’ın yüzey yapısı ve ekzosferi
gibi temel bilimsel konularda ayrıntılı araştırmalar yapılabilecek.
İki Ayrı Model Geliştirildi
IRF tarafından LNT’nin iki farklı modeli hazırlandı.
Uzay görevinde kullanılacak Uçuş Modeli, AYAP-1 uzay aracına entegre edilerek Ay yörüngesinde görev yapacak. Yer operasyonları sırasında hassas dedektörleri nem ve kirleticilerden korumak amacıyla sisteme sürekli saf azot gazı sağlayan özel bir tüp bulunuyor.
Daha önce, 2024 yılında TÜBİTAK UZAY’a teslim edilen Elektriksel Model ise uzay aracının görev bilgisayarı ve güç sistemiyle haberleşme altyapısının geliştirilmesi ile test süreçlerinde kullanıldı.
“Ay Yolculuğu İçin Heyecanlıyız”
LNT’nin Baş Araştırmacısı ve IRF Kiruna’da görev yapan Dr. Manabu Shimoyama, teslim sürecinin tamamlanmasının ardından yaptığı açıklamada uzun yıllara yayılan çalışmaların önemli bir aşamaya ulaştığını belirtti.
Shimoyama, LNT ekibinin özverili çalışmaları ile TÜBİTAK UZAY arasındaki güçlü iş birliğinin bu başarıyı mümkün kıldığını ifade ederek, bilimsel yükün uzay aracına entegre edilerek Ay yolculuğuna hazırlanacağı yeni süreci heyecanla beklediklerini söyledi.
AYAP-1 Üç Ay Boyunca Ay Yörüngesinde Görev Yapacak
2027 yılında fırlatılması planlanan AYAP-1 uzay aracının, Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki dairesel yörüngede üç ay boyunca görev yapması planlanıyor. Bilimsel ihtiyaçlar doğrultusunda bu sürenin altı aya kadar uzatılması öngörülüyor.
Görev sonunda uzay aracının kontrollü şekilde Ay yüzeyine iniş yaparak görevini tamamlaması hedefleniyor.
Ay’ın Kimyasal Yapısı ve Kutup Bölgeleri İncelenecek
LNT tarafından toplanacak bilimsel veriler sayesinde araştırmacılar;
- Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyi ve manyetik anomaliler üzerindeki etkilerini,
- Ay’ın son derece ince atmosferi olan ekzosferin oluşum mekanizmalarını,
- Ay yüzeyinin farklı bölgelerindeki kimyasal bileşim değişimlerini,
- Kutup bölgelerinde sürekli gölgede kalan ve su ile uçucu maddeleri barındırabileceği düşünülen alanların uzay ortamına verdiği tepkileri
ayrıntılı biçimde analiz edebilecek.
Türkiye’nin Uzay Hedeflerinde Yeni Bir Aşama
AYAP-1 görevi, Türkiye’nin Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen en önemli projeler arasında yer alıyor. LNT görev yükünün başarıyla teslim alınması ve entegrasyon sürecine geçilmesi, Türkiye’nin Ay araştırmalarına yönelik uluslararası iş birliklerini güçlendirirken, bilimsel kapasitesini de ileri taşıyan önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. 2027’de gerçekleştirilecek fırlatma sonrasında elde edilecek verilerin, Ay’ın oluşumu, yüzey yapısı ve uzay çevresi hakkında uluslararası bilim dünyasına önemli katkılar sunması bekleniyor.
