Avrupa genelinde etkili olan aşırı sıcaklar, elektrik talebini artırırken enerji piyasalarında kış öncesi endişeleri de güçlendirdi. Kuraklık nedeniyle hidroelektrik üretiminin azalması ve yüksek sıcaklıkların bazı nükleer santrallerin üretimini sınırlaması, elektrik açığının doğalgaz santralleriyle karşılanmasına yol açtı.
Yaz döneminde normal şartlarda kış için depolanması gereken doğalgazın daha fazla tüketilmesi, Avrupa’nın stoklama sürecini zorlaştırırken fiyatlar da yükseldi.
Doğalgaz Fiyatları Yüzde 120 Arttı
Avrupa’nın temel doğalgaz göstergesi Hollanda TTF vadeli işlemlerinde fiyat, yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 120 yükseldi. 18 Ağustos’ta megavatsaat başına yaklaşık 63,7 euro seviyesine ulaşan fiyatlar, 2022’deki enerji krizinde görülen 350 euroluk zirvenin halen oldukça altında bulunuyor.
Buna karşın Avrupa’nın kışa daha düşük stoklarla girmesi ve arz tarafındaki sorunların devam etmesi, piyasadaki riskleri artırıyor.
Yaz Tüketimi Kış Hazırlığını Etkiledi
Avrupa ülkeleri normal koşullarda yaz aylarını doğalgaz depolarını doldurmak için kullanıyor. Kış aylarında artan tüketimin karşılanmasında önemli rol oynayan depolar, bu yıl sıcak hava nedeniyle daha fazla baskı altında kaldı.
Aşırı sıcaklar elektrik kullanımını artırırken kuraklık hidroelektrik santrallerinin üretimini sınırladı. Bazı nükleer santrallerde de yüksek sıcaklıklar nedeniyle üretim kısıntıları yaşandı. Elektrik talebi ile üretim arasındaki açığın bir bölümünün doğalgaz santrallerinden karşılanması, depolama için ayrılabilecek gaz miktarını azalttı.
Arz Riskleri De Artıyor
Avrupa’nın enerji görünümünü zorlaştıran tek unsur yüksek tüketim olmadı. Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması ve Norveç’teki doğalgaz sahalarında yaşanan kesintilerin uzaması, kış öncesinde stokların artırılmasını güçleştiren faktörler arasında yer aldı.
Arz ve talep tarafındaki bu gelişmeler, Avrupa’nın önümüzdeki aylarda küresel doğalgaz piyasasındaki rekabetini artırabileceği beklentisini güçlendiriyor.
Doğalgazda 60 Euro Beklentisi
Oxford Economics ekonomisti Daniel Kral, arz tarafındaki olumsuz risklerin bir bölümünün gerçekleştiğine ve Avrupa’nın ısıtma sezonuna tarihsel olarak düşük depolama seviyeleriyle yaklaşabileceğine dikkat çekti.
Oxford Economics, Avrupa doğalgaz fiyatlarının 2026’nın son çeyreği ile 2027’nin ilk çeyreğinde ortalama 60 euro/MWh civarında seyretmesini bekliyor.
Avrupa 2022 Krizine Göre Daha Hazırlıklı
Avrupa’nın enerji sistemi, 2021-2022 dönemindeki enerji krizine kıyasla daha dayanıklı hale geldi. Kıtanın doğalgaz tüketimi 2021’e göre yaklaşık yüzde 15-20 azalırken yenilenebilir enerji kapasitesi ve LNG ithalat altyapısı genişletildi.
Isı pompalarının yaygınlaşması da doğalgaza olan bağımlılığın azaltılmasına katkı sağladı. Bu nedenle geçmişte olduğu gibi doğrudan fiziksel gaz kıtlığı yaşanması ihtimali daha düşük değerlendiriliyor.
Soğuk Kış Fiyatları Yeniden Yükseltebilir
Bununla birlikte Avrupa’nın özellikle sert kış koşullarında doğalgaza olan bağımlılığı devam ediyor. Geçen kış sıcaklıkların uzun dönem ortalamasının altına indiği dönemlerde gaz tasarrufunun yüzde 5-10 seviyelerine kadar gerilemesi, hava koşullarının enerji talebi üzerindeki etkisini gösterdi.
Önümüzdeki kışın normalden daha soğuk geçmesi ve depoların yeterli seviyeye ulaştırılamaması durumunda Avrupa’nın küresel LNG piyasasında daha fazla gaz için rekabet etmesi gerekebilir. Böyle bir senaryo, doğalgaz fiyatlarında yeni yükselişleri beraberinde getirerek Avrupa’nın enerji maliyetlerini artırabilir.
