Yıllardır yaptığı vagon üretimleriyle ülke ekonomisine büyük katkılar sunan TÜVASAŞ, bir ilke imza atarak Milli Tren Projesi kapsamında Elektrikli Tren Setleri (EMU)ni fabrikasında üretecek. Yerlilik oranı yüzde 60 olarak öngörülen projede her biri dört araçtan oluşan 111 tren dizisi yani toplamda 444 araç üretilecek. Bojiler dahil olmak üzere “alüminyum gövdeye sahip” tren setlerini tamamen bünyesinde üretmeye hazırlanan TÜVASAŞ, proje kapsamında bünyesinde alüminyum gövde üretim tesisi kuracak. Yıllık 75 vagon üreten TÜVASAŞı ziyaretimizde Genel Müdür Vekili Hikmet Öztürk ile yeni proje ve yatırımlarını konuştuk.
TÜVASAŞ, Elektrikli Tren Setleri’ni kendi fabrikasında üretecek. Yeni Nesil EMU setlerinin görsel tasarım çalışmaları tamamlandı. Detay mühendislik çalışmaları ile ilgili sözleşme imzalanarak, TÜVASAŞ tarafından yönetilen mühendislik çalışmalarına başlandı.
Milli Tren Projesi kapsamında bir ilke imza atan TÜVASAŞ, Elektrikli Tren Setleri’ni kendi fabrikasında üretecek. Adını dünyaya duyuracak olan proje için TÜVASAŞ’ın bünyesinde alüminyum gövde üretim tesisi kurulacak. Yerlilik oranı yüzde 60 olarak öngörülen proje, bojiler dahil olmak üzere tamamen TÜVASAŞ tarafından imal edilecek. Yeni Nesil EMU setlerinin görsel tasarım çalışmaları tamamlandı. Detay mühendislik çalışmaları ile ilgili sözleşme imzalanarak, TÜVASAŞ tarafından yönetilen mühendislik çalışmalarına başlandı. Ortalama yıllık 75 vagon üreten TÜVASAŞ`ın Genel Müdür Vekili Hikmet Öztürk ile görüştük.
TÜVASAŞ’ta son yıllarda yurt dışına vagon ihracatı çalışmalarına hız veriliyor. TÜVASAŞ 80 bin 779 metrekaresi kapalı alan olmak üzere toplam 359 bin 73 metrekare alan içinde yıllık ortalama 75 vagon imalat ve 500 vagon onarım kapasitesine sahip.
Söz konusu fabrikada 2011 yılında üç set, toplam dokuz araçlık dizel tren set üretiminin yanında, 144 adette (EUROTEM ile ortak) Marmaray aracı üretimini gerçekleştirmiş. 2012 yılı içinde 28 adet dizel tren set aracı üretimi, 20 adet K50 yataklı vagon modernizasyonunun yanında 49 adette (EUROTEM ile ortak) Marmaray aracı üretimini gerçekleştiren firma, ayrıca 2012 yılında Bulgaristan Demiryolları’na 30 adet yataklı vagon üretimini tamamlamış. Hem sermayedarı, hem de tek müşterisi konumunda olan TCDD için 31.12.2014 tarihi itibariyle bin 870 adet yolcu vagonu imalatı ile 36 bin 964 adet yolcu vagonu bakım, onarım, revizyon ve modernizasyonunu yapmış olan TÜVASAŞ, ülkemizi raylı taşıtlar alanında dışa bağımlı olmaktan çıkarmanın yanında milli ekonomimize de önemli miktarda katkı sağlıyor.
TÜVASAŞ’ta gerçekleşen üretim ve hatlarınızla ilgili genel bir bilgi alabilir miyiz? Burada yalnızca vagon mu üretiliyor?
Ülkemizde 1866 yılında başlayan demir yolu ulaşımı, tamamı ithal, bakım-onarımları da dışa bağımlı olarak sürdürülen araçlarla yapılmıştır. Bu durum demir yolu işletmeciliğinde sürekli sorun ve kesintilere yol açmış, maliyetleri yükseltmiştir. TÜVASAŞ’ın ilk tesisleri bu sorunların yok edilmesi amacı ile 25 Ekim 1951 tarihinde Vagon Tamir Atölyesi adıyla faaliyete geçirilmiştir. 1961 yılından itibaren Adapazarı Demiryolu Fabrikası’na (ADF) dönüştürülen kuruluşta, 1962 yılında ilk vagon üretilmiştir. 1975 yılında “Adapazarı Vagon Sanayi Müessesesi” (ADVAS) adını alan tesislerde uluslararası standartlarda RIC tipi yolcu vagonlarının üretimine geçilmiştir.
Bugünkü statüsünü 1986 yılında kazanan Türkiye Vagon Sanayi Anonim Şirketi (TÜVASAŞ), yolcu vagonları elektrikli-dizel tren setleri ve elektrikli banliyö dizilerinin imalatlarının yanı sıra araştırma geliştirme faaliyetleri ve mühendislik hizmetleri konularında da çalışmalar yaparak, yeni projeler üretmeyi hedeflemektedir.
Yıllık üretim rakamlarınız hakkında bilgi alabilir miyiz?
Yıllık üretim rakamları TCDD’nin talebi ve fabrikamızın yurt dışına yaptığı ihracata göre değişmektedir. Yıllık imalat ve modernizasyon kapasitemiz ise 80 bin 779 metrekaresi kapalı alan olmak üzere toplam 359 bin 73 metrekare alan içinde yıllık 75 vagon imalat ve 500 vagon onarım kapasitesine sahip bulunmaktadır.
Parkurunuzda kullandığınız makinaların satın alma sürecinde hangi firmalarla iş ortaklıklarınız bulunuyor?
Makina alımları kamu kurumu olmamız hasebiyle 4734 sayılı Kamu İhale Kurumu (KİK) mevzuatınca belirlenen maddeler çerçevesinde yapılmaktadır. Bu nedenle açılan ihalelere gelen talepler değerlendirilip ona göre işlem süreci yürütülmektedir.
Satın almalarınızı yaparken özellikle dikkat ettiğiniz en önemli kriterler nelerdir?
Bizler için öncelik şartnamede belirtilen taleplerdir. Her alımın kendine göre farklı şartname talepleri bulunmaktadır. Satın alınan makinaların amaca uygun üretilmiş olması ve oluşturulan şartnamelere uygun olması önceliğimizdir.
Satın alım sonrası bakım süreçleriniz nasıl işliyor?
Garanti kapsamında olan makinaların, satın alınan firma tarafından bakım ve onarımları üstlenilmektedir. Bu nedenle gerekli olan bakım ve onarımlar için ihaleye açılan ürünlerde belirli maddelerde bu hususlar gözetilmiştir. Dolayısıyla bu noktada satın alımların yapıldığı firma bunu taahüt etmektedir. Bunun yanı sıra garanti kapsamından çıkan makinaların bakım ve onarımı ise fabrikamızdaki Yardımcı İşletmeler bünyesinde kurulan ünite tarafından yapılmaktadır. Burada bu tür işler için ayrılmış bir bölüm ve çalışanlarımız bulunmaktadır.
Ürettiğiniz ürünlerin kontrol sürecinin nasıl işlediğini anlatır mısınız?
Üretimde kullanılacak olan ham madde ve yarı mamullerin ölçü, fonksiyon ve malzeme açısından kalite kontrol işlemleri personelimiz tarafından yüklenici iş yerinde veya şirketimizde yerine getirilmektedir. Nihai ürünlerimizin üretim sırasında ve üretim sonrası olmak üzere iki aşamada kalite kontrolleri gerçekleştirilmektedir. Üretim aşamasında ölçü kontrolleri, kaynak dikişlerinin tahribatsız muayeneleri, kumlama ve boya grubu malzemelerin uygulanması ile ilgili kontroller ile bağlantıların ve elektrik ve elektronik sistemlerin kontrolleri yerine getirilmektedir. Üretim sonrası ise nihai ürünün fren sistemi, elektrik ve sıhhi tesisatları, klima ünitesi ve otomatik kapı sisteminin fonksiyonel kontrolleri yapılmaktadır.
Peki, alımlarınızdaki tercihiniz yerli mi olur yoksa yabancı mı olur?
Fabrika olarak ülke ekonomisine katkıda olması amacıyla ve yerli yatırımcının desteklenmesi adına yerli makina tercihimiz olur. Ancak Türk makina sanayi henüz demir yolu sektörüne yavaş yavaş adapte oluyor. Hatta ben yerli makina sanayinin, demir yolu sektöründe henüz istenilen seviyede makina üretimi yapamadığını gözlemliyorum. Vagonların altındaki ekipmanların montajı için vagonları istenilen yüksekliğe kaldırmak amacıyla kullanılan vagon kaldırma krikoları daha önce yabancı menşeli iken yerli üretimde istenilen kalite yakalanması nedeniyle yerli krikolar kullanılmaya başlanmıştır.
Son projeniz hakkında kısaca bilgilendirme yapar mısınız?
2010 yılında üretimine başlanan Dizel Tren Set (DMU) araçları projesi, 12 adeti 3lü, 12 adeti ise 4lü olmak üzere toplam 84 araçtan oluşmaktadır. Bu araçların 2013 yılı sonuna kadar üretimi tamamlanarak TCDD’ye teslim edilmiştir. Bu projenin devamı olarak şu anda TCDD için 124 adet aracın üretimine devam edilmektedir. Bu araçların üretimi bittikten sonra ilk teslim edilen 84 adet araç ile konfigürasyonu yapılarak toplamda 52 adet Dizel Tren Seti 2017 yılı sonuna kadar TCDD’ye teslim edilmiş olacaktır.
2014 yılı sonunda üretimi tamamlanan 6 pulman, 4 kuşetli, 2 yataklı, 2 yemekli olmak üzere toplam 14 yolcu vagonu 23 Nisan 2015 tarihi itibariyle Iraka gönderildi. TÜVASAŞın yurt dışı vagon ihracatına hız vererek uluslararası piyasalardaki pazar payını artırmaya yönelik çalışmalar yaparak ülkemiz ekonomisine katkıda bulunmaya devam edecek. Proje ve tasarımı tamamen TÜVASAŞ tarafından gerçekleştirilen ve 160 kilometre hıza kadar çıkabilen bu lüks yolcu vagonlarında, klima, otomatik kapı sistemi, havalı fren sistemi ve her vagonda çift tuvalet bulunmaktadır.
Alman VOITH firmasınca ortaklaşa kurduğumuz şanzıman Bakım Onarım ve Montaj Atölyesi ile dışa bağımlılığı azaltmak, yerli istihdamı artırma ve teknoloji transferi açısından ülkemize ciddi katkı sağlayacak bir yatırım olduğuna inanıyoruz.
2015-2016 arasında herhangi bir yatırım yapma düşünceniz var mı? Hedefleriniz nelerdir?
Fabrikamızda yıl içerisinde birçok proje hayata geçirilmektedir. Dolayısıyla alımlarımız devamlılık göstermektedir. Fabrikamızda Milli Tren Projesi kapsamında üretilmesi planlanan Elektrikli Tren Setleri’nin imalatına yönelik yeni yatırımlar düşünülmektedir.
Türkiye’nin hızlı tren atılımının ardından, yerli tren projelerinin de gerçeklemesi için daha önce başarılı projelere imza atan TÜVASAŞ deneyimli ve birikimli kadrosu ile TCDD’nin ihtiyacı olan Yeni Nesil EMU setlerini üreterek bir milli gurura daha imza atmaya hazırlanıyor.
Ülke ekonomisine büyük katkıları bulunan TÜVASAŞ, bir ilke imza atarak Milli Tren Projesi kapsamında Elektrikli Tren Setleri (EMU)`ni fabrikamızda üretecek. Maksimum işletme hızı 160 km/h olacak tren setlerinin her biri dört araçtan oluşacak şekilde 111 tren dizisi üretilecek olup toplamda 444 araç olması planlanmaktadır. Yerlilik oranı yüzde 60 olarak öngörülen proje, bojiler dahil olmak üzere tamamen TÜVASAŞ tarafından imal edilecektir.
Yeni Nesil EMU setlerinin görsel tasarım çalışmaları tamamlandı. Detay mühendislik çalışmaları ile ilgili sözleşme imzalanarak, TÜVASAŞ tarafından yönetilen mühendislik çalışmalarına başlandı. Proje geliştirme süreci TCDD ile iş birliği içerisinde devam etmektedir.
Bu projenin en büyük özelliği alüminyum gövdeye sahip olması. Türkiye’nin adını dünyaya duyuracak olan proje kapsamında TÜVASAŞ bünyesinde alüminyum gövde üretim tesisi kurulacak. Yeni kurulacak olan bu tesisler modern kaynak teknolojilerini, gövde işleme merkezini, boya ve kumlama teknolojilerini de içine alacak. Bu tesis, demir yolu araçları üretim sanayi için Türkiye’de bir ilk olacak. TÜVASAŞ, kaynak otomasyon ve büyük ebatlarda işletme merkezi ile son teknoloji üretim yeteneklerine sahip olmuş olacak.
Projenin TSI (Karşılıklı İşletilebilirlik Teknik Şartları) belgesine sahip bir proje olması, uluslararası pazarlarda kabul görmesini sağlayacak. TSI sertifikası ayrıca tren setlerinde yüksek güvenlik ve konfor standartlarını da beraberinde getiriyor. Üretilecek olan tren dizilerinde; elektronik yolcu bilgilendirme sistemleri, büfe ve yiyecek içecek otomatı, engelli yolcular için bölmeler, internet ulaşım imkanı, ergonomik koltuklar, otomatik kapı sistemleri, otomatik klima sistemleri, vakumlu tuvalet sistemleri gibi yolcu konforunu arttıran sistemler bulunacak.
