Chengdu J-20, Chengdu Aircraft Industry Group tarafından geliştirilen beşinci nesil çift motorlu hayalet avcı uçağıdır. J-20, ilk uçuşunu 11 Ocak 2011 tarihinde gerçekleştirmiştir ve 2017 yılında hizmete girmiştir.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri’nin 5. nesil yerli gücü J-20, Çin’in eriştiği teknolojik gücün bir göstergesi. 1990’lar da başlatılan J-XX projesinin amacı Çin’in ihtiyaç duyduğu gelişmiş bir avcı uçağı için gerekli teknolojiyi elde etmekti. J-XX programı 2000’li yıllardan sonra belirli zaman aralıkları ile 3 adet yeni proje ortaya çıkarttı. Bunlar: J-20, J-31 ve H-20 oldu.
F-35, F-22, Su-57, TF-X, HAL AMCA, KF-X muadili 5.nesil savaş uçağı J-20, 2008’de tasarım olarak Çin Hava Kuvvetleri’nce kabul edildi ve prototip olarak üretilmesi kararlaştırıldı. İlk uçuşunu başarılı bir şekilde 2011 yılında gerçekleştiren J-20, 2009 yılında üretilmişti ve 2 yılda prototip uçuşa hazır hale getirildi. Taxi (yer/pist) testleri 2010 yılında başarı ile gerçekleşti. Hizmete giriş tarihi olarak 10 Mart 2017 kayıtlara geçildi. Program başlatıldığında birim maliyeti (2011 yılı verilerine göre) 120 milyon dolar iken 2016 yılı verilerine göre 60 milyon dolar tutarında.
Hizmete girene kadar uçak üzerinde bazı tasarım değişiklikleri meydana geldi. 2011’de ilk uçuşunu gerçekleştirdikten sonra Ekim 2017’ye kadar pek çok yapısal tasarım, donanımsal özellikler ve ekipmanlar değişikliğe uğradı. Çin medyası uçağın tam olarak savaş kabiliyetini 2017 yılının Ekim ayında kazandığını bildirdi.
Hali hazırda Çin Hava Kuvvetleri envanterinde 28 adet J-20 bulunuyor. Seri üretim devam ederken uçağın geliştirme faaliyetleri de devam ediyor. Geçtiğimiz haftalarda J-20, ‘radarda görünmezlik’ özelliği bakımından daha güçlü olan WS-10C motoru ile test edildi. Ancak WS-10C, itki yönlendirme özelliğine sahip değil.
J-20’nin teknik özelliklerine göz atacak olursak
J-20’nin sahip olduğu radar tipi kamuoyu ile paylaşılmadı.Ancak askeri uzmanlar J-20’nin Type 1475 (KLJ-5) AESA radar ile donatıldığını bildiriyor.Bazı askeri uzmanlar ise Type 1475’in geliştirilmiş bir versiyonunun hali hazırda J-20’ye entegre edilmeye çalışıldığını bildiriyor.
Uçak, elektro-optik hedefleme sistemlerine sahip.Çinli bir firmanın geliştirdiği EOTS-86 elektro-optik hedefleme sistemi F-35’te kullanılan AN/AAQ-37 ile benzer özelliklere sahip.
Çift motor olarak tasarlanıp üretilen J-20 için Rusya menşeli Saturn AL-31F motoru tercih edildi. Çin’in ilk ürettiği prototipler J-10’da kullanılan WS-10B olmuştu. Yeni ve radarda görünmezlik özelliğini riske atmayacak bir motor üzerinde çalışan ve bu motora WS-15 adını veren Çin motorun testlerine devam ediyor ancak askeri yetkililer Çin’in 2020’ye kadar bu motoru yetiştiremeyeceğini düşünüyor. 2020 yılına yetişmeyeceği düşüncesi ile Çin’in ‘ara çözüm’ olarak nitelendirdiği WS-10C adı verilen bir motoru J-20’ye entegre etme çabalarından geliyor. WS-10C, radarda görünmezlik teknolojisinde daha iyi bir performans gösteriyor ve 14(+) ton sınıfında hizmet veriyor. Ancak WS-10C’nin itki yönlendirme teknolojisine sahip olmadığı bildiriliyor.
Her 5. nesil uçağın sahip olduğu ‘radarda düşük görünürlük’ özelliği J-20’nin de sahip olduğu özelliklerden biri. Bunun için iç silah istasyonuna sahip olan J-20’nin bu özellikteki en büyük sorunu motorları idi. Motorlar bu özelliğin istenirlerini karşılayamıyor ve özelliği tehlikeye atıyordu. Çin bunun için yeni motor geliştirme çabalarında.
J-20’nin Silah Sistemleri
- PL-8 Kısa Menzilli Hava-Hava Füzesi
- PL-10 Kısa Menzilli Hava-Hava Füzesi
- PL-12 Orta Menzilli Hava-Hava Füzesi
- PL-21 Uzun Menzilli Hava-Hava Füzesi
- LS-6 Hassas Güdümlü Bomba
Bu silah sistemleri J-20’nin ‘Stealth’ yani radarda görünmezlik özelliğini destekleyen sistemler.
Amerika Birleşik Devletleri, J-20 programına özellikle 2011 yılında yapılan ilk uçuşa ‘programı takip ediyorduk ilk uçuş sürpriz değil’ açıklamasında bulunmuş ve devamında ‘J-20 hava-hava mücadelelerinde başarısız olacaktır ve ne kadar gizli bir program olabilir’ açıklamaları ile uçağı hafife almıştı. Pentagon 2011 yılında yayınladığı faaliyet raporlarında J-20’ye ”uzun menzilli ve karmaşık hava savunmalı sahalarda görev yapabilen bir platform” olarak belirtmişti.
2014-2015 yıllarında yayımlanan raporlarda uçağın hafife alınışının bir hata olduğu, uçağın ilk görünümüne bakılarak yapılan yorumların hatalı olduğu bildirildi. J-20’nin gelişen ve değişen teknolojisi ile ABD deniz unsurlarını tehdit ettiği, bundan ötürü ABD’nin kıyı bölgelere F-22 takviyesi gerçekleştirildiği bildirildi. Radarda görünmezlik özelliğine sahip J-20 için ABD E-2D Advanced Hawkeye havadan erken uyarı uçağına güveniyor.
J-20 ile ilgili başka bir bilgi daha bulunuyor. J-20’nin teknolojisinin Çinli hacker’lar tarafından F-35 teknolojisi ile donatıldığı belirtiliyor. 2009 yılında yayınlanan Wall Street Journal raporunda Çin tarafından ABD’ye gerçekleştirilen bir siber saldırıda F-35’in kritik teknolojik yazılım ve bilgileri Çinli hacker’lar tarafından ele geçirildi. Geçtiğimiz haftalarda ortaya çıkan habere göre bir İngiliz F-35 pilotu, Tinder uygulaması üzerinden bazı korsanlara F-35’in bazı kritik teknolojilerini söyledi. Bu bilgiler 3. kişilerlede paylaşıldı.
Kadın pilotun Tinder hesabı ele geçirildi ve aynı bölgede görevli olan bir başka hava kuvvetleri görevlisi ile konuşmalar başlatıldı. Buradan da kritik dijital yazılım bilgileri ele geçirildi.Kraliyet Hava Kuvvetleri, sızdırılan bilgilerin üçüncü taraflarla paylaşıldığını doğruladı. Uzmanlar bu olayın 2009’da yaşanan olayı unutturmak ve hatayı/suçu başka bir tarafa yönlendirme girişimi olduğunu düşünüyor.
Teknik özellikler
- Mürettebat: 1 (pilot)
- Uzunluk: 20 m (66.8 ft)
- Kanat Açıklığı: 13 m (44.2 ft)
- Yükseklik: 4.45 m (14 ft 7 in)
- Kanat alanı: 78 m2 (840 sq ft)
- Boş ağırlık: 19,391 kg (42,750 lb)
- Yüklü ağırlık: 32,092 kg (70,750 lb)
- Maksimum kalkış ağırlığı: 36,288 kg (80,001 lb) upper estimate
- Güç ünitesi: 2 × Shenyang WS-10G (prototype), AL-31F (prototype) or Xian WS-15 (production) afterburning turbofans, 76.18 kN (17,125 lbf) thrust each dry, 122.3 or 179.9 kN (27,500 or 40,450 lbf) with afterburner
- Maksimum hız: 2,100 km/h (1,305 mph; 1,134 kn)
- Wing loading: 410 kg/m2 (84 lb/sq ft)
