Androloji, erkek üreme sistemi hastalıkları yanı sıra erkeklerde ve kadınlarda cinsel işlev bozuklukları ile ilgilenen bir bilim dalıdır. Bu bilim dalının temelde ilgi alanını üreme ve cinsel sağlık oluşturmaktadır. Bu kapsamda özellikle pelvik bölge olarak bilinen leğen bölgesindeki tüm organların fizyolojik ve patolojik durumu bu bölgenin sağlıklı çalışması konusunda etkilidir.
Androloji terimi Yunanca’dan türetilmiştir. Yunanca -andros ( erkek) ve logos (bilim) anlamına gelmektedir. Androloji ürolojinin bir üst ihtisas dalıdır. Üroloji uzmanları Androloji için, uzmanlık eğitimlerinin üzerine takiben daha çok üreme ve cinsel sağlık konuları ile ilgilenmeleri, bilgi, cerrahi deneyim ve tecrübelerini artırmaları gerekmektedir.
Androlojik Hastalıklar
Erkek kısırlığı (İnfertilite) : Bir yıl düzenli cinsel ilişkide bulunmaya rağmen gebelik durumunun gerçekleşmemesine infertilite adı verilmektedir. Çiftler düzenli cinsel birlikteliklerine rağmen çocuk sahibi olamamaktadırlar.
Tüm dünyada çiftlerin yaklaşık % 15 inde görülür. Çocuk sahibi olamama daha çok kadınların sorunu gibi algılansa da sorunun yaklaşık olarak %40’da sadece kadınlarda, %40’da sadece erkeklerde ve %20’de ise her ikisinde birden sorun olmasına bağlı olarak geliştiği bilinmektedir.
Bu istatistikler bize infertilite sorununun yaklaşık olarak % 50 kadarının erkekden kaynaklandığını göstermektedir.
Erkek kısırlığı sperm üretiminin yetersizliğinden, spermin normal işlev göstermeyişinden veya sperm yollarındaki tıkanıklıklardan kaynaklanabilir. Varikosel, enfeksiyon, boşalma sorunları, sperm antikorları, tümörler, inmemiş testis, kromozom kusurları ve önceden geçirilmiş ameliyatlar erkek kısırlığının nedenleri arasındadır. Andrologun görevi tüm bu nedenlerin hastada bulunup bulunmadığını araştırmaktır.
Erkek kısırlığının teşhisinde Sperm Testi (Spermiogram) en sık kullanılmaktadır. 3 günlük cinsel perhiz sonrasında bakılan testte spermler başta sayı, hareketlilik ve şekil bozukluğu olmak üzere pek çok açıdan değerlendirilmektedir.
Sperm testi aynı zamanda meni testi, semen analizi ya da spermiogram olarak da bilinmektedir. Bu testte hiç sperm görülmemesi yani menide sperm bulunmaması durumu Azospermi olarak bilinmektedir. Azospermi (Kısırlık) Tedavisi, azospermiye yol açacak durumun tespit edilmesi ile mümkündür.
Azospermi durumu 2 başlıkta incelenmektedir. Tıkayıcı olan azospermi durumunda tedavi temelini tıkanıklığın giderilmesi oluşturmaktadır. Tıkayıcı olmayan azospermide ise çeşitli hormonal ya da hormonal olmayan ilaçlar ile tedavi yapılmaktadır.
İnmemiş testis erişkin yaş döneminde hem infertilite hem de testis kanseri açısından önemli risk oluşturmaktadır. Normalde vücut sıcaklığından daha düşük derecede tutulan testisler skrotuma inişlerini tamamlayamadıkları zaman sperm oluşum süreçlerini tam olarak gerçekleştiremezler.
Testosteron adlı hormon üretiminin azaldığı klinik durum olan Hipogonadizm de erkek faktör infertilite için risk teşkil etmektedir. Erkeklerde sık görülen infertilite nedenlerinden biri de varikoseldir. Varikosel yumurtaya giden damarlarda anormal genişleme olması demektir. Erkek faktör infertilitenin cerrahi olarak tedavi edilebilir önemli sebeplerinden biridir. Varikosel ameliyatı infertilite için bir çözüm seçeneği sunmaktadır.
Androloglar aynı zamanda yardımcı üreme teknikleri konusunda uzman kişilerdir. Mikroskobik Testiküler Sperm Eldesi (Mikro Tese), Testiküler Sperm Aspirasyonu (TESA) andrologların yaptığı işlemler arasındadır.
Ereksiyon sorunları (Erektil disfonksiyon): Cinsel birleşme esnasında penisin sertleşmemesi veya kısa bir sürede sertliğinin kaybolması durumudur. Halk arasında iktidarsızlık olarak adlandırılır. Ereksiyon problemleri ev ve işyerindeki sorunlarla ilgili olarak psikolojik kökenli olabileceği gibi altta yatan bir hastalık da bulunabilir.
Aşırı alkol, sigara tüketimi, şeker hastalığı, kalp damar hastalığı ve sinir sistemi hastalıkları sertleşme sorununa yol açabilirler. Androloglar sertleşme sorununu, ağızdan verilen bazı ilaçlar, penise iğne enjeksiyonu, şok dalga tedavisi ve penil protez ( mutluluk çubuğu) kullanarak tedavi edebilirler. Sertleşme tedavisi günümüzde pek çok şekilde tıbbi olarak yapmak mümkündür.
Ağızdan alınan çeşitli ilaçların yanı sıra penis içine sıkılan ilaçlar da vardır. Bunun dışında ESWT (şok dalga tedavisi) gibi çeşitli tedavi seçenekleri de bulunmaktadır. Tüm bu tedavilere yanıt alınamadığı durumlarda Penil Protez (mutluluk çubuğu) cerrahi bir tedavi seçeneği olarak hastalara sunulmaktadır.
Kadın cinsel işlev bozuklukları: Kadınlarda cinsel istek bozuklukları, uyarılma bozuklukları, orgazm bozuklukları, ağrı ve tiksinti bozuklukları olarak sınıflandırılan cinsel işlev bozuklukları konusunda fizyopatolojik süreçlerin belirlenmesi ve buna uygun tedavilerin başlanmasında Androloji bilimi katkı sağlamaktadır. Vajinismus ağrılı vajinal kasılma ile ilk cinsel birlikteliğin gerçekleşmemesi durumudur. Vajinismus tedavisi deneyimli ilgili hekimler tarafından başarı ile yapılmaktadır.
Cinsel isteksizlik: Cinsel dürtüye libido adı verilir. Temelde testesteron hormonu tarafından kontrol edilir. Hormonal faktörler, çevresel ve psikolojik faktörler libidoyu etkilemektedir. Bazı sistemik hastalıklar cinsel isteksizlik yapabilmektedir.
Hem kadınlarda hem de erkeklerde oldukça yaygın görülen bir cinsel işlev bozukluğudur. Cinsel istek üzerine etkili normal fizyolojik süreçler de bulunmaktadır. Kadınlarda menstrüel siklus, gebelik, laktasyon ve menopoz sürecinde cinsel istek düzeylerinde farklılık oluşabilmektedir.
Erkeklerde ise yaşlanma ile birlikte testosteron seviyesinde azalma ya da etkinliğinde belirgin düşüş nedeniyle benzer şekilde cinsel istekte artış görülmektedir. Bununla birlikte sadece istek azalması değil kimi durumlarda cinsel istek artışı da sorun oluşturabilmektedir. Andrologların görevi tüm bu olasılıklardan hangisinin hastada etkili olduğunu bulmaktır.
Penisteki yapı bozuklukları: En sık görülen problemler küçük penis ve penis eğriliğidir. Penis boyutu pek çok erkeğin kafasını kurcalamaktadır. Gerçek mikropenis vakası sanıldığının aksine daha nadirdir. Penis uzunluğu genetik ve hormonal nedenlere bağlı olarak farklılık gösterebilir. Gömük penis bir başka penis görünüm bozukluğudur. Uygun bir şekilde tedavi edilmektedir. Penis küçüklüğünde penis büyütme ameliyatı (uzatma ve kalınlaştırma) cerrahi yöntemle yapılabilmektedir.
Penis eğriliği ise cinsel ilişkiye engel olacak şekilde penisin eğri durmasıdır. Konjenital doğuştan görülen yapısal bir bozukluk olarak olabileceği gibi ilerleyen yaşla birlikte peniste eğrilik oluşabilir. İleri yaşlarda görülen bu durum Peyronie hastalığı olarak bilinmektedir.
Boşalma bozuklukları: Erkeklerde orgazm halinde boşalma olmasına ejekülasyon denir. Erken ejakülasyon (erken boşalma), boşalmanın olmaması, içe ya da geriye boşalma, geç ejakülasyon, ağrılı ejekülasyon, kanlı ejekülasyon gibi farklı ejakülasyon sorunları görülebilmektedir. Boşalma sorunları içerisinde en sık erken boşalma görülmektedir.
Erken boşalma tedavisi Androloji uzmanı muayene ve tetkikleri ile altta yatan sebep belirlendikten sonra başlamaktadır. Boşalma sorunlarının nedenini bulmak ve tedavisini Androloji planlamaktadır. Bununla birlikte kadınlarda boşalma / rahatlama olarak bilinen orgazm ve orgazm sorunları da Androloji biliminin ilgi alanı içerisindedir.
Varikosel: Kısırlık sorunuyla doktora başvuranların yaklaşık %30-40’ında rastlanan varikosel, testislerdeki kanı boşaltan toplardamarların varisleşmesidir. Sperm ve testosteron üretimini bozarak kısırlığa yol açabilir. Androloglar mikrocerrahi yöntemi ile bu anormal damarları tedavi edebilirler. Varikosel ameliyatı sonrası hastaların önemli bir bölümünde gebelik ve canlı doğum oranlarında artış olduğu bilinmektedir.
Prostat hastalıkları: Prostat iltihabı olan prostatit ve prostat kanseri bu organın en sık görülen hastalıklarıdır. Bu grup hastalıklar içerisinde özellikle genç yaş grubu hastaları etkileyen hastalık kronik prostatittir.
Testis hastalıkları: Testis torsiyonu testisin kendi kanalı etrafında dönmesidir. Acil ve ağrılı bir tablodur. Testis torsiyonu, travması, iltihapları ve testis kanseri andrologların görev tanımları arasındadır.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar: Aktif cinsel hayatı olan ve pek çok partneri bulunan erkekler bu yönden risk altındadır. Oluşan enfeksiyonlar tedavi edilmezlerse sperm kanallarında tıkanma, kronik enfeksiyon varlığı gibi faktörlerle ileride kısırlığın nedeni olmaktadırlar.
Yaşlı erkeklerde görülen problemler: Erkekler yaşlandıkça kadınlardaki menopoza benzer bir durum yaşarlar. Vücutlarındaki testosteron hormonu azalır. Bu durum kas ve kemiklerde zayıflamaya ve ruh halinde bozulmaya neden olabilir. Yaşlanan erkekte görülen hipogonadizm (testosteron azlığı) sadece cinsel işlevlerde azalma yapmaz beraberinde kemik yapıda bozulma, yağlanmada artış, depressif duygulanım gibi belirtileri de oluşturmaktadır.
Hidrosel: Testisleri barındıran skrotum adı verilen kese içinde su toplanmasıdır. Şişlik olarak kendini belli eder. Genellikle ağrı yoktur. Hasta başlangıçta bu şişliğin geçebileceğini düşünerek doktora başvurmaz. Ancak zaman içerisinde giderek artış olması nedeniyle panikleyerek hekimle görüşme kararı alır. Tedavisi çoğunlukla cerrahi olan bir hastalıktır. Ayırıcı tanısında testis iltihapları, kord kistleri, kasık fıtığı ya da testis kanserleri akılda bulundurulmalıdır.
