Günümüzde girişimci insanlar, yapacakları işi kurumsallaştırmak için şirket kurma yoluna yönelmektedir. Kurulan şirket ile müşterilerin gözünde kurumsal disiplinli bir kimlik oluşmakta ve devletin çeşitli imtiyazlarından faydalanılmaktadır. Örneğin, şirket kurma halinde ödenecek gelir vergisi oranı, gerçek kişi olarak çalışırken ödenecek gelir vergisi oranından daha azdır. Ayrıca devlet, çeşitli kurumlar aracılığıyla şirket kurulurken ve şirketin işleyişi sırasında mali destek sağlamaktadır. Tüm bu desteklerden yararlanmak isteyen girişimciler, şirket kurma yoluna girmektedir.
Biz bu yazımızda, şirket kurmayı düşünen ve yeterli mali gücü olmayan girişimci adayları için çeşitli önerilerde bulunacağız. Sizde şirket kurmayı düşünüyorsanız, kuruluş aşamasında dikkat etmeniz gereken tüm hususları yazımızda bulabilirsiniz. Ayrıca şirketlerin hukuki prosedürleri ile ilgili bir bilginiz yoksa Mıhcı Hukuk Bürosu tarafından yazılmış şirketler hukuku yazılarını okuyabilirsiniz.
- Size En Uygun Şirket Türünü Belirleyin!
Şirket kurmaya karar vermişseniz yapmanız gereken ilk şey, size uygun şirket türünü belirlemektir. Şirket türleri; anonim, limited ve şahıs şirketlerinden ibarettir. Anonim şirket ve limited şirket, sermaye şirketi olduğundan günümüzde en çok tercih edilen şirket türleridir. Zira sermaye şirketinde, şirket hissedarları, şirketin borçlarından sorumlu değildir. Şahıs şirketlerinde ise ortaklar tüm mal varlıklarıyla şirketlerin borçlarından sorumludurlar.
Şirket türünü belirlerken dikkat etmeniz gereken bir diğer nokta, şirket kurma amacınızın ne olduğudur. Eğer birkaç kişi bir araya gelip, vergi yükümlülüğünü azaltmak için şirket kurmaya karar vermişseniz limited şirket kurmak sizin için daha mantıklı olacaktır. Zira limited şirketlerin kurulması ve yönetilmesi, anonim şirketlere nazaran daha az maliyetli ve daha kolaydır. Eğer ileride halka açılmayı düşünüp büyük yatırımcılar toplamayı düşünüyorsanız, hiç şüphesiz anonim şirket kurmalısınız. Anonim şirketlerde, yatırımcıların şirkete dahil olması (pay devri) limited şirketlere göre çok daha kolaydır.
Açıklamalarımıza ek olarak belirtmeliyiz ki, maddi gücünüz şirketin türünün belirlenmesinde önemli bir yere sahiptir. Zira anonim şirket kurarken 50.000 TL sermaye gerekir ancak limited şirkette 10.000 TL sermayeye ihtiyaç duyulmaktadır. Şahıs şirketlerinde, sermaye değil şahıslar ön plana çıktığında sermaye koyma şartları yoktur.
- Ticaret Unvanını Kontrol Etmeyi Unutmayın!
Şirket kurarken dikkat etmeniz gereken en önemli noktalardan birisi ticaret unvanıdır. Kuracağınız şirkete hukuka uygun bir ticaret unvanı belirlemek zorundasınız. Ticaret unvanı belirlerken, unvanın mutlaka ilgi çekici ve hedef kitleye hitap edici olması gerekir. Bu unvanın girişimcilik boyutudur.
Hukuki boyutu ise sizin koymak istediğiniz ünvan daha önce başka girişimciler tarafından kullanılmış olabilir. Bu halde uzun süre düşünüp bulduğunuz unvan tescil edilmeyecektir ve Ticaret Sicil Memurluğundan eliniz boş dönmenize neden olacaktır. Bir diğer ihtimalde ise Ticaret Sicil Memurluğu aynı isimde başka bir unvan olduğunu gözden kaçırıp sizin unvanınızı da kabul edebilir. Bu halde, önceden açılmış unvan sahipleriyle çeşitli hukuki uyuşmazlıklar yaşayabilirsiniz. Dolayısıyla öncelikle aynı unvana sahip bir başka şirket olup olmadığını kontrol etmelisiniz. Ticaret unvanını kontrol etmek için, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’ nin resmi internet sitesinde arama yapabilirsiniz.
Unvan belirlerken uyulması gereken bazı şartlar vardır. Örneğin, ahlaka ve adaba aykırı unvanların tescili mümkün değildir. Bu tarz durumların araştırılarak, kanuna uygun olup olmadığı değerlendirildikten sonra tescil için başvuru yapılmalıdır.
- KOSGEB’e Başvurarak Mali Destek Talep Edin!
Şirket kurmaya karar veren genç girişimcilerin en büyük sorunu sermaye bulmak olacaktır. Sermaye, bir şirketin kurulması ve kar sağlaması için gerekli olan en önemli unsurdur. Sermaye ayni veya nakdi olarak getirilebilir. Günümüzde devlet politikaları, girişimi artırmaya yönelmiştir.
KOSGEB, genç girişimcileri eğitmek ve maddi destek sağlamak amacıyla 1990 yılında kurulmuş devlet destekli kuruluştur. Mali zorluk yaşayacağını düşünen girişimcilerin KOSGEB ile iletişime geçerek, hibe ve kredi desteği almaları mümkündür. Kredi miktarları 5.000- 150.000 lira aralığındadır. İleri düzey girişimciler için bu miktar 370.000 TL ye kadar çıkabilmektedir. Kredi talebi için gereken şartlar ve kredinin geri ödenmesi için şartlar hakkında KOSGEB’e başvuru yapılması gerekir.
Önemle belirtmeliyiz ki, maddi zorluk yaşayacak girişimcilerin başvurması gereken ilk kurum KOSGEB’ tir. Pek çok girişimci KOSGEB desteğiyle büyük gelişmeler göstermiştir.
- Ana Sözleşmeyi Hazırlarken Olası Tüm Riskleri Değerlendirin!
Şirketin işleyişini, amacını, merkezini, sermaye miktarını ve şirket hakkında önemli herşeyi barındıran resmi evrak ana(esas) sözleşmedir. Esas sözleşme ile şirket ortaklarının birbirlerine karşı hakları, şirketin devamı, şirket sermayelerinin dağıtımı, kar oranları, kar paylarının dağıtımı, şirketin iç ve dış ilişkileri hakkında düzenlemeler, şirket politikası gibi pek çok hususa yer verilecektir.
Sayılan durumlar belirlenirken, tüm riskler değerlendirilmeli, gelecekte yaşanacak olası olumsuzluklara karşı koyabilen bir sözleşme ortaya konulmalıdır. Önemle belirtmeliyiz ki, esas sözleşme hazırlarken kanunda yer alan emredici düzenlemelere aykırı hükümler getirilmemelidir. Aksi halde getirilen düzenlemeler, geçersiz kabul edilecektir. Ayrıca ana sözleşme değişikliği, ortakların pek çoğunun onayını gerektirdiğinden (TTK’da esas sözleşme değişiklikleri için gerekli çoğunluklar yer alıyor) sözleşme ilk hazırlanırken en doğru şekilde hazırlanmalıdır.
Sözleşmenin düzenlenmesi sırasında, daha önce şirket kurmuş veya yönetmiş kişilerin tecrübelerinden yararlanmak çok doğru olacaktır. Yahut alanında uzman bir startup avukatı ile iletişime geçerek, ana sözleşmeyi düzenlemesini talep edebilirsiniz.
- Şirketiniz Resmiyet Kazanmadan Harcama Yapmaya Başlamayın!
Şirketler, ticaret siciline yapılacak tescille resmiyet kazanır. Ancak tescil zamanı beklemeden önce, işlerin aksamaması için şirkete yönelik pek çok harcama yapılmaya başlanmış olabilir. Örneğin, işyeri kiralama, istihdam yaratma ve şirketin işleyişi için gerekli olan pek çok hususta harcama yapılabilir.
Söz konusu harcamaların önceden yapılması bazı küçük riskleri beraberinde getirecektir. Ancak daha da önemlisi, vergi muafiyeti konusunda ortaya çıkacaktır. Zira şirketlerin kurulma amacı aslında, vergi yükümlülüğünü azaltmaktır. Örneğin, şirketin elde ettiği 500.000 TL’den 100.000 TL gelir vergisi talep edilir. Ancak gerçek kişinin elde ettiği 500.000 TL’den 180.000 TL gelir vergisi talep edilir. Dolayısıyla tescilden önce yapacağınız harcamaların belirli bir düzeyi aşması halinde, vergi muafiyetinden yararlanmanız mümkün olmayacaktır.
Ayrıca TTK hükümlerine göre, şirketin kuruluşu için harcanan giderlerin şirketten tahsil edilmesi mümkün değildir. Özellikle sermaye şirketleri kurulurken bu kural sermaye şirketinin sağladığı, şirketin borçlarından sorumlu olmama ayrıcalığını ortadan kaldırmaktadır. Şirket giderleri için diğer ortaklardan ücret talep edilmesi de mümkün değildir.
- Ekonomik Risklerin Her Zaman Var Olduğunu Unutmayın!
Girişimciler risklere rağmen kar etmeyi amaçlayan kişilerdir. Dolayısıyla girişimcilikte daima çeşitli riskler söz konusu olacaktır. Bu riskler, hukuki, sosyal, siyasi veya ekonomik riskler şeklinde ortaya çıkabilir. Ancak bir girişimciyle alakalı olan en büyük risk grubu ekonomik risklerdir.
Ülke içerisinde yaşanan siyasi krizler, aynı alanda faaliyet gösteren diğer şirketlerin durumu gibi çeşitli nedenler girişimcilerin olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Bazen hiçbir neden olmaksızın, olumsuz durumlar ortaya çıkabilir. Örneğin; reklamı iyi yapılmış, ücreti ve konumu iyi bir gıda işletmesinin tutunamayıp birkaç ay sonra kapandığına şahit olmuşsunuzdur. Bu nedenle, girişimcilerin bu riskleri göze alarak şirket açmaları gerekir. Zira beklemediğiniz, ön görmediğiniz pek çok durum, siz şirketi kurduktan sonra ortaya çıkabilir. Önemli olan sizin bu olumsuz durumlara karşı olan tutumunuzdur. Bugün adı duyulmuş pek çok girişimci iş hayatında birkaç kez başarısız olup batmıştır.
- Yapılacak Usuli İşlemlerin Sırasına Riayet Edin!
Şirket kuruluş aşamasında çeşitli usuli işlemlerin yapılması gerekecektir. Bu işlemler, noter onayı, ticaret siciline başvuru gibi çeşitli işlemlerden ibarettir. İşlemlerin değişik zamanlarda sıraya uyulmadan yapılması herhangi bir kayba neden olmaz. Ancak bir takım maddi kayba ve zaman kaybına neden olabilir. Bu nedenle yapılacak usuli işlemlerde sıraya uymak daha doğru olacaktır.
Örneğin, esas sözleşmenin hazırlandıktan sonra noterce onaylanıp ardından ticaret siciline tescilinin yapılması gerekir. Ancak esas sözleşmenin kanunun emredici hükümlerine uygun olup olmadığı denetimini Ticaret Sicil Müdürlüğü yapacaktır. Bu nedenle noterle onaylamış bir sözleşme, Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından kabul edilmezse hazırlanacak yeni sözleşmenin yine notere onaylatılması yeni giderler ortaya çıkaracaktır. Dolayısıyla, öncelikle Ticaret Sicil Müdürlüğüne esas sözleşmeyi götürmeli, kanuna uygunluğu konusunda onay aldıktan sonra noter onayı alınmalıdır.
- İstihdam Sağlayacaksanız SGK’ya Başvurmayı Unutmayın!
Kurduğunuz şirketin çeşitli işlerini yürütmek için çalışana ihtiyaç duyabilirsiniz. Bilindiği üzere, sigortasız işçi çalıştırmak yasaklanmış ve ciddi yaptırımlara bağlanmıştır. 1 gün bile sigortasız işçi çalıştırmak büyük yaptırımlarla karşılaşmanıza neden olabilir. Bu nedenle sigortasız işçi çalıştırmaktan kaçınmalısınız.
İşçinin sigortasını yapabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu’na işveren olarak başvurmalı ve işçi çalıştıracağınızı bildirmelisiniz. Bu bildirim en geç işçinin çalışmaya başladığı gün yapılabilir. Dolayısıyla, işçinin 2. çalışma gününde SGK’ya başvurmak bile hukuki problemler yaşamanıza neden olabilir.
- Web Sitesi Tasarlamayı Unutmayın!
Günümüzde insanların sıkça kullandığı ve artık sanal hayattan çıkıp gerçek hayat haline gelmeye başlayan internet, pek çok girişimci için gelişme kaynağı olmuştur. İnsanlar zamanlarının büyük bir çoğunluğunu internette geçirdiğinden, reklamlar yine internet üzerinden yapılmaktadır. Bu şekilde insanların reklamlara ve reklamlarında insanlara ulaşımı kolaylaşmıştır. Neticede internet pazarı denilebilecek bir piyasa yaratılmıştır.
Yapacağınız iş her ne olursa olsun, web adresi kurmak bu nedenle ciddi öneme sahiptir. Tamamen gerçek hayata yönelik bir şirketiniz olsa dahi, internet dünyasında yer almak bir zorunluluk halindedir. Dolayısıyla bir web adresi oluşturmalı ve web adresinizin de geliştirilebilmesi için yoğun çaba harcamalısınız.
- Avukat ve Mali Müşavir Olmadan Şirket Kurma Yoluna Girmeyin!
Şirketin kuruluşu aşamasında pek çok usuli işlemin yapılması gerektiğini ifade ettik. Ancak belirtmeliyiz ki, reel hayatta hiç öngörülemeyecek sorunlarla karşılaşılabilir. Örneğin, Ticaret Sicil Müdürlüğü memurunun beklenmeyen hatası, işlerin rayından çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle özellikle şirketler hukuku alanında uzmanlaşmış avukatların desteğini almalısınız. Ayrıca yapacağınız harcamaların ve giderlerin önceden belirlenmesi gerekir. Vergi miktarları, vergi oranları gibi çeşitli hallerde şirketin ihtiyacı olacak maddi gücün belirlenmesi gerekir. Ardından bu maddi güce göre şirket hareketlerinin yönlendirilmesi gerekecektir.
