Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları bölümünden, Uzm. Dr. Fatih Yıldız ‘Kış mevsiminde karşılaşılan enfeksiyonlar hakkında merak edilenlere cevap verdi. Solunum yolu enfeksiyonları neden çabuk yayılır sorusuna cevap veren Uzm. Dr. Fatih Yıldız, “Bu enfeksiyonlar havada asılı kalan damlacıklar şeklinde hastalardan çevreye yayılır. Bu damlacıklar belirli bir süre sonra havadan yer, masa, tezgah gibi düz zeminlere inerler, bu yüzeylere insanlar dokununca eller gözle fark edilmeyecek şekilde kirlenir, eller yıkanmadan burun ve göze temas ettiğinde mikrop vücuda girmiş olur. Bunun dışında hastaların burun akıntısı, tükürük ve balgamında yer alan mikroplar hastalardan eşyalara ve diğer insanlara bulaşır. Dolayısıyla, hem havayla hem temasla bu enfeksiyonlar yayıldığı için çok sayıda kişi aynı anda hasta olur.” diye konuştu.
Solunum yolu enfeksiyonu yapan mikropları açıklayan Uzm. Dr. Fatih Yıldız, “Çok sayıda virüs ve bakteri solunum yolu hastalığına yol açar. Kimisi daha ağır hastalığa yol açsa da çoğunlukla belirtiler benzerdir. İnfluenza (grip virüsü), nezle, A grubu streptokoklar ve SARS-CoV2 (Covid-19) en çok bilinenlerdir. En sık görülen solunum enfeksiyonu aslında nezledir ve sebebi Rhinovirüstür. Bunun dışında pnömokok, parainfluenza, RSV, adenovirus, koronaviruslar, metapneumovirus, kızamık, kızamıkçık, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Chlamidya, Mycoplasma, Bordetella (boğmacanın etkeni), sitomegalovirüs (CMV), Ebstein-Barr virüs (EBV) gibi ismini saydığımız ve saymadığımız birçok mikrop solunum yolu hastalığına sebep olur.” ifadelerini kullanıyor.
Soğuk algınlığı ya da gripten korunmanın yüzde 100 mümkün olmadığını ama kış aylarında bazı önlemlerle solunum yolu enfeksiyonlarını azaltabileceğini söyleyen Uzm. Dr. Fatih Yıldız, hasta kişilerden uzak durmanın, her gün yeterli sıklıkta el yıkamanın, salgın dönemlerinde kalabalık olan ortamlarda maske kullanmanın esas önlemler olduğunu belirtti.
Bunların dışında ise doğru beslenme, düzenli spor, yeterli uyku, stres kontrolü ve zararlı alışkanlıklardan uzak durmak bağışıklık sisteminin düzgün çalışması için çok önemli olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Fatih Yıldız, ilave olarak, kronik hastalığı olanların veya 65 yaş üzerindeki kişilerin her yıl grip aşısı olarak hastalanma riskini azaltabilecklerini söyledi.
Aşılar konusunda ise Yıldız, şunları söyledi:
“Hiçbir aşının koruyucu etkisi %100 veya sonsuz değildir. Grip aşısının etkinliği ise o yıl hastalık oluşturan influenza virüslerine göre değişir, 2022 yılı için grip aşısının etkinliği %60a yakın bulunmuştur. Kızamık aşısı gribe karşı korumadığı gibi, grip aşısı da soğuk algınlığı, boğaz iltihabı ya da diğer mikropların yol açtığı hastalıklara karşı korumayacaktır. Bu açıdan; bu yıl grip aşısı oldum ama önceki yıllardan daha çok hastalandım demek anlamsızdır. Doğru olan risk altındaki kişilerin kış başlamadan veya hastalanmadan önce grip aşılarını olması ve diğer önlemlere uymaya devam etmesidir. Aşının faydası; hastalığı tamamen önlemek üzerinden değil, ağır geçirilecek hastalığın hafif seyretmesi, hastaneye yatış ve ölümlerin azalması, hastada mevcut olan kronik hastalıkların kontrolden çıkmaması şeklinde de olmaktadır.”
Uzm. Dr. Fatih Yıldız, solunum yolu enfeksiyonlarında ne zaman doktora başvurmak lazım sorusuna, “Özellikle ileri yaştakiler, küçük yaştaki çocuklar, kronik hastalığı olanlar, kanser tedavisi görenler ve organ nakli yapılanlar ağır hastalık geçirebilirler. 2-3 günden uzun süren yüksek ateş, koyu renkli balgam çıkarma, nefes darlığı, baygınlık hissi, giderek artan iştahsızlık ve beslenme problemi, kan şekeri veya kan basıncında aşırı değişimler ağır hastalığı gösterir. Bu durumda sağlık kurumlarından yardım almak gerekir.” dedi.
Solunum yolu hastalıklarının çoğu virüslere bağlı geliştiği için her durumda antibiyotik kullanmanın gereksiz olduğunu belirten Uzm. Dr. Fatih Yıldız, gerekmediği halde antibiyotik kullanmanın antibiyotiklere direnç gelişmesine, kişinin bakteriyel florasının (mikrobiyomunun) bozulmasına ve ilaç yan etkilerine kalıcı olarak sebep olabildiğini söyledi.
Uzm. Dr. Fatih Yıldız, enfeksiyonlara karşı güçlü bağışıklık için şunları önerdi:
“Taze sebze ve meyve yemek, şeker eklenmiş gıdalardan uzak durmak, vücuda her gün yeterli miktarda kaliteli protein ve yağ almak sağlıklı kalmanın ve güçlü bir bağışıklık sisteminin olmazsa olmazıdır.
Fiziksel olarak aktif olmak ve spor yapmak insanın kendini iyi hissetmesini, kaliteli uyumasını sağlar ve gerginliğini azaltır. Bu değişikliklerden bağışıklık sistemi olumlu etkilenir.
İdeal kilonuza geri dönün. Şişmanlık bağışıklık sistemini zayıflatır ve aşıların etkili olmasını engeller.
Yeteri kadar uyumak vücudun enerjiyi doğru yerde kullanmasını ve kişinin sağlıklı seçimler yapmasını sağlar.
Sigara bağışıklık sistemini olumsuz etkiler, başta solunum sistemi olmak üzere birçok organa zarar verir. Sigarayı bırakmak, çocuk ve yaşlıların yanında sigara içmemek sağlıklı olmak için eşsiz bir çabadır.
Alkol aşırı alınırsa diyabet, siroz, şişmanlık, kanser ve yaralanmalara yol açtığından enfeksiyonlar daha ağır seyreder. Alkolü sınırlamak ve mümkünse hiç kullanmamak hayatımız için çok iyi bir seçimdir.”
