Son 20 yılda sana ne oldu? Belki aşık oldunuz, kalbiniz kırıldı, şehir ve hatta ülke değiştirdiniz, bir veya iki çocuğunuz oldu, yeni bir tutku keşfettiniz, depresyonla uğraştınız, sevdiğiniz birinin acısını çektiniz. Facebook artık yirmi yıllık. Genç nesillerle kültürel ilgisizliğin yavaş yavaş azalmasına rağmen, dünyadaki en büyük sosyal ağ olmaya devam ediyor. Bugün 3 milyardan fazla aktif aylık kullanıcısı var; bu da dünya nüfusunun üçte biri anlamına geliyor.
Ancak Facebook’un yaşı kendini göstermeye başlıyor ve tanıdığınız birçok insan gibi o da asıl amacı olan insanları bir araya getirmek (ücretsiz olarak) ve arkadaşların iletişim halinde kalmasına yardımcı olmak yolundan sapmış durumda.
Bugün Facebook’ta gezindiğinizde gerçek arkadaşlarınızdan daha az gönderi, internette aradığınız şeyleri satın almanız için sizi taciz eden daha fazla sponsorlu reklam, komplo teorisyenlerinin binlerce yorumunu içeren sahte haber makaleleri ve eski aile dostlarınızın her şeyi belgelediğini göreceksiniz. Bulanık fotoğraflar ve utanç verici başlıklarla hayatlarının özeti.
Facebook’u kullandığım yaklaşık on iki yıl boyunca profilim, Myspace’in daha az eğlenceli bir versiyonundan, bir üniversite öğrencisi olarak günlük şikayetlerimi dile getirdiğim ve nokta atışı ile çekilmiş yüzlerce berbat fotoğrafın yayınlandığı bir yere dönüştü. “Zaman Çizelgesi”ndeki son yorumun eski bir meslektaşımdan gelen üç yıllık doğum günü dileği olduğu dijital bir çorak araziye kamera çekin.
O zamandan beri, yılda bir kez yabani ot gibi ortaya çıkan düzinelerce yarı yabancı kişiye teşekkür etme stresinden kaçınmak için doğum tarihimi özel hale getirdim. Ve eğer işim için Facebook’a ihtiyacım olmasaydı muhtemelen şimdiye kadar profilimi silerdim.
Profilim toz toplarken ve Facebook 20. yılını kutlarken şunu merak ediyorum: Sosyal ağ hâlâ kültürel açıdan anlamlı olduğunu iddia edebilir mi? Facebook elbette ilk sosyal ağ değildi, ancak bir virüs gibi sınırlara ve nesillere yayılan, insanların birbirleriyle etkileşimini, toplumsal hareketleri organize etme ve haber tüketme biçimini değiştiren ilk sosyal ağdı.
Twitter ile birlikte sosyal değişimin bir aracı haline geldi ve Arap Baharı, Wall Street’i İşgal Et ve 2023’te Brezilya kongresine yapılan saldırı gibi hareketlere yol açan tartışmaları ateşledi.
Facebook’u 19 yaşında bir üniversite öğrencisiyken kuran kurucu Mark Zuckerberg, Facebook’un yanlış bilgiyle mücadele etmek için yeterince çaba göstermediği yönündeki eleştirilerin ortasında, birdenbire kendisini ifade özgürlüğünün sınırlarıyla ilgili bir tartışmanın merkezinde buldu. Nefret söylemi.
ABD ve AB’deki düzenleyiciler, Coronavirüs salgını sırasında sitede ortaya çıkan yanlış bilgi konusunda hâlâ Zuckerberg’in peşine düşüyor. AB’nin yeni Dijital Hizmetler Yasası uyarınca Meta, platformlarındaki yanlış bilgileri ve yasa dışı içeriği izlemek ve kaldırmaktan sorumludur.
Facebook’un misyonuna gelince, Zuckerberg platformun işlevlerini geçerli bir iş modeli sürdürmek için genişletti ve gerçek kullanıcı etkileşimi yerine reklam gelirlerine ve veri toplamaya öncelik verdi.
Zuckerberg, 2019 yılında platformun sloganını “Ücretsiz ve her zaman öyle kalacak” yerine “Hızlı ve kolay” olarak değiştirerek Facebook’un yeni ücretli, reklamsız abonelik modelinin önünü açtı. İki yıl sonra, metaveri araştırmasına büyük bir yatırım yaptığı için Facebook’un ana şirketinin adını “Meta” olarak değiştirdi.
Ayrıca Facebook ve Instagram’da (aynı zamanda bir Meta markası) video içeriğini artırdı, insanların ürün alıp satabileceği Facebook pazar yerini ekledi ve Messenger’ın geliştirilmesi ve WhatsApp’ın satın alınmasıyla mesajlaşma yeteneklerini genişletti.
Franken platformu, Reddit, TikTok, Twitter ve Snapchat gibi diğer popüler sosyal medya sitelerinin özelliklerini bir araya getirdiği için artık geçmiş yılın Facebook’una çok az benzerlik gösteriyor.
Yaşlanan bir kullanıcı tabanı, giderek küresel erişim
Facebook hâlâ herhangi bir sosyal medya pazarlama kampanyasının temel taşı olabilir ancak kullanıcı tabanı yaşlanıyor.
Y kuşağı kullanıcılarının sayısı azalsa da Y kuşağı hala uygulamayı tercih ediyor. 2022’de yapılan bir anket, 2021’de %75 olan bu oranın %69’unun Facebook’u diğer sosyal medyaya tercih ettiğini ortaya çıkardı.
Genç nesiller Facebook’a daha da az ilgi duyuyor; Z kuşağı kullanıcılarının yalnızca %37’si Facebook’ta aktif olduklarını söylerken, Z kuşağı kullanıcılarının %65’i TikTok’ta olduklarını söylüyor.
Bu, şirket için çok gerçek bir sorun olmasına ve “Facebook’un öldüğü” yönündeki açıklamalara yol açmasına rağmen, Şubat ayının başındaki son kullanıcı rakamları bunun dışında bir şey ifade ediyor.
Her gün 2,11 milyar insan Facebook’a giriş yapıyor; bu bir yılda %6’lık bir artış. Ancak bu günlük kullanıcıların dörtte üçü ABD, Kanada ve Avrupa dışındadır.
Yani Facebook Avrupa’da kullanıcı kaybederken, ABD ve Kanada’da yavaşlayan bir büyüme görürken, dünya çapında on milyonlarca kullanıcı kazanıyor. Facebook’un en büyük pazarı 315 milyon kullanıcıyla Hindistan’dır.
İnsanların Facebook’u kullanma şekli de değişiyor ve platformun arkadaşlıktan çok viral içeriğe odaklanan yeni Algoritmasına uyum sağlanıyor.
Facebook yöneticisi Tom Alison geçen Mart ayında bir basın bülteninde yeni bir yapay zekayı duyurarak şunları yazdı: “Son birkaç yılda insanların Facebook’a daha çok eğlenmek, yeni bir şeyler keşfetmek veya dünyada neler olup bittiğini görmek için geldiği bir değişim oldu.” güçlendirilmiş keşif özelliği.
Alison, “Daha önce bir arkadaşınız tarafından bir (Facebook) Grubuna davet edilebiliyordunuz, belirli bir ihtiyaç veya ilgi alanına göre bir Grup arayabiliyordunuz” diye açıkladı. “İlgi alanlarınıza göre herkese açık Grup içeriğini bulmak için AI’yı kullanarak, artık herhangi bir arama yapmanıza veya bir Grubu ortaya çıkarmak için kulaktan kulağa dolaşmanıza gerek kalmadan, Akışınızdaki herkese açık Gruplardan son derece alakalı içerikleri gösterebiliriz.”
Görünüşe göre Alison’ın Facebook’un geleceğine ilişkin vizyonu arkadaşlık değil. En azından insanlarla değil.
Şimdilik Facebook’un geleceği, size görmek istediklerinizden daha fazlasını gösterecek algoritmalar tarafından yönlendirilecek gibi görünüyor. İnsanların platformda kalmasını sağlamak için iyi bir strateji, aynı zamanda kullanıcıları seçilmiş yankı odalarına ve kendi seçtikleri önyargılara bölmeye yönelik bir adım daha ileri.
Facebook’un yeni yapay zeka odaklı stratejisinin kullanıcı davranışları ve inançları üzerindeki etkilerini görmek muhtemelen 20 yıldan az zaman alacak.
Ama o zamana kadar dünyanın nerede olacağını kim bilebilir? Ya da Facebook profillerimiz kapatmayı unuttuğumuz o uzun zamandır unutulmuş tarayıcı sekmelerinde toz toplamaya devam ederken hepimiz daha ne kadar kalp kırıklığı ve zafer yaşayacağız?
