Mayıs 2024’te Tanzanya’nın Darüsselam kentinde düzenlenen Afrika Birliği Komisyonu (AUC) Altyapı ve Enerji Bakanlığı (IED) Afrika Entegre Demiryolu Ağı’nın (AIRN) Uygulanmasına İlişkin Kıta Çalıştayı’nda konuşan Uganda Demiryolu Şirketi (URC) Kıdemli Ticaret Sorumlusu Jesca Bakazibazira, URC’nin demiryolu programı ve bölgesel bağlantı projeleri hakkında bilgi verdi.
Uganda Demiryolları Şirketi’nin Projeleri ve Bölgesel Bağlantılarına İlişkin Görüşler
Jesca Bakazibazira, Uganda Railways Corporation (URC) Kıdemli Ticaret Görevlisi
Bakazibazira konuşmasında URC’nin tarihini, iş kollarını, demiryolu koridorlarını, devam eden ve son projelerini, gelecekteki projelerini ve temel müdahalelerini ayrıntılı olarak anlattı. Uganda demiryollarının tarihi, demiryolunun 1931’de Kampala’ya ve 1956’da Kasese’ye ulaştığı zamana kadar uzanıyor. Uganda Demiryolu, nihai varış noktasına göre adlandırılmış olsa da, orijinal 1.060 kilometrelik (660 mil) uzunluğunun tamamı günümüz Kenya’sında yer almaktadır. İnşaat, 1896’da Britanya Doğu Afrikası’ndaki liman kenti Mombasa’da başladı ve 1901’de hattın son durağı olan Victoria Gölü’nün doğu kıyısındaki Kisumu’da tamamlandı. Uganda’daki metrelik demiryolu (MGR) ağı çoğunlukla 1920’ler ve 1960’lar arasında Uganda ve Kenya’nın iç kesimlerini Kenya’daki Hint Okyanusu limanı Mombasa’ya bağlamak için döşenmiştir. Önemli kilometre taşları şunlardır:
- 1926: Jinja
- 1929: Tororo’dan Soroti’ye
- 1931: Kampala
- 1948: Doğu Afrika Demiryolları ve Limanlar Şirketi’nin (EARH) kuruluşu
- 1956: Kampala’dan Kasese’ye
- 1964: Pakwach
- 1977: Doğu Afrika Topluluğu’nun (EAC) dağılması
- 1992: Uganda Demiryolları Şirketi (URC) Yasası
- 2006-2018: Rift Valley Railways (RVR) imtiyazı
- 2018’den bugüne: URC’nin mevcut operasyonları
- 2006’da URC, Rift Valley Railways altında Kenya Railways ile bir imtiyaz anlaşmasına girdi ve bu 2018’de sonlandırıldı ve URC’nin faaliyetlerine devam etmesine yol açtı. Şu anda URC, 1.266 kilometrelik şebekesinin yalnızca 269 kilometresini işletiyor ve hükümet, çalışmayan 997 kilometreyi yenilemek için çalışıyor.
Önemli projelerden biri, 375 kilometrelik bir bölüm olan Tororo-Gulu hattının rehabilitasyonudur. Bakazibazira, mevcut metrelik demir yolu (MGR) ve Ruanda ve Güney Sudan’a bağlantıyı geliştirmeyi amaçlayan önerilen standart ölçülü demir yolu (SGR) hatları da dahil olmak üzere Uganda’nın daha geniş ağının bir parçası olan bu hattın stratejik önemini vurguladı.
URC’nin iş segmentleri yük, yolcu hizmetleri ve deniz operasyonlarını kapsar. Demiryolu atölyesi hem iç hem de dış ihtiyaçlara hizmet eder ve banliyö hizmeti şu anda 13 kilometreyi kapsar ve Haziran 2024’e kadar Mukono’ya kadar genişletilmesi planlanmaktadır. URC kapsamındaki deniz operasyonları, Uganda’yı Mwanza Limanı, Port Bell ve Jinja İskelesi üzerinden Tanzanya’ya bağlayan iki roll-on/roll-off raylı gemi olan MV Pamba ve MV Kaawa’yı içerir. Bu deniz bağlantısı, demiryolu ağını tamamlayarak Dar es Salaam ve Uganda arasındaki kargo hareketini destekler.
Bakazibazira ayrıca, Güney Sudan ve Doğu Kongo’ya hizmet vermeyi amaçlayan yakın zamanda tamamlanan Gulu Lojistik Merkezi gibi URC kapsamındaki önemli lojistik merkezlerinden bahsetti. Mukono İç Konteyner Deposu (ICD) ve Kampala Mal Deposu da ağdaki önemli düğümlerdir. Merkezi Koridor, esas olarak Mwanza üzerinden, Uganda’nın yük tonlarının %20’sine katkıda bulunur ve rekabet gücünü artırmak için iyileştirmelere ihtiyaç vardır. Beş günlük DAR-MZA transit ve suda 17-18 saat. Varlık kullanılabilirliği ~200 vagon (Merkezi Koridor Transit Kolaylaştırma Ajansı tarafından 20 URC düz yataklı vagonun rehabilitasyonu).
Mombasa’dan Kampala’ya uzanan Kuzey Koridoru, Kenya’daki MGR ve SGR hatlarını kullanarak Uganda’nın yük taşımacılığının büyük bölümünü gerçekleştiriyor ve Naivasha’da aktarma yapıyor.
Devam eden projeler arasında China Rail and Road Bridge Corporation tarafından yönetilen ve M/STYPSA tarafından denetlenen 375 km’lik Tororo-Gulu MGR hattının rehabilitasyonu yer alıyor. Bu proje Kasım 2023’te başladı ve şu anda %30 seviyesinde. Kampala-Mukono hattının rehabilitasyonu, özellikle 43 km’lik demir yolu hattının beton traverslere yükseltilmesi, Mart 2023’te başladı ve şu anda bildirilen ilerleme %75 seviyesinde.
URC ayrıca bir kapasite geliştirme ve varlık iyileştirme projesi üzerinde çalışmaktadır. Consultrans liderliğindeki URC Kapasite Geliştirme projesi, danışmanlık hizmetleri aracılığıyla Uganda Demiryolu Şirketi’nin performansını artırmayı amaçlamaktadır. 25,9 milyon avro değerindeki proje, şu anda %80’lik ağırlıklı fiziksel ilerlemeyle kusur sorumluluk dönemindedir. Consultrans, Şirketi ve gelecekteki gelişimini iyileştirmek için garantili teknoloji ve bilgi birikimi transferini kolaylaştırmaktadır. Uganda Hükümeti (GoU), kuruluşu dönüştürmek ve personeli kendi alanlarında eğitmek için devam eden kapasite geliştirme programlarını desteklemektedir. Proje, Consultrans SAU tarafından sağlanan kapasite geliştirme ile önemli bir insan kaynakları bileşeni içermektedir.
Gelecekteki projeler, ağı genişletmeye ve yükseltmeye odaklanıyor. Kampala-Port Bell ve Kampala-Kyengera hatları için Afrika Kalkınma Bankası’ndan alınan fonla yolcu hizmetlerini desteklemek üzere traverslerin betonlanması planları yapılıyor. AfDB fonu, lokomotifler, vagonlar, deniz araçları ve kurumsal geliştirme satın alımı da dahil olmak üzere MGR operasyonlarının kapsamlı bir yenilenmesidir.
Son zamanlarda, Uganda, Ruanda ve Kenya bakanları, Kampala-Malaba bölümüyle başlayarak, gelecekte Kasese, Mpondwe ve Ruanda ve Güney Sudan’a kadar uzanan SGR projesini ilerletmeyi taahhüt ettiler. URC, finansman mevcudiyetine bağlı olarak bu projeyi mali yıl içinde başlatmayı umuyor.
Bakazibazira, URC’nin hedeflerini tam olarak gerçekleştirmek, ağın sürdürülebilirliğini ve bölgenin daha geniş bağlantı çerçevesinde etkinliğini sağlamak için sürekli müdahalelere ve finansmana ihtiyaç duyulduğunu vurgulayarak sözlerini tamamladı.
Önemli konular arasında Uganda’nın demir yolu sistemi ile komşuları Tanzanya ve Kenya’nın demir yolu sistemleri arasındaki birlikte çalışabilirlik yer alıyor. Uganda, Kenya Demiryolları’nın Kuzey Koridoru için kullandığı standartları benimsiyor. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, Kenya’nın SGR projelerinde yer alan aynı Çinli şirketin istihdam edileceğini gösteriyor. Bazı finansman sorunları olmasına rağmen, Kenya Demiryolları ile Uganda’nın standartlarını ağın kuzey kısmı için Kenya’nın standartlarıyla uyumlu hale getirmek için görüşmeler devam ediyor.
Orta Koridor için, Port Bell’i geliştirmek için Afrika Kalkınma Bankası tarafından geliştirme çabaları desteklenmektedir. Bu proje, Tanzanya ile aynı ölçü ve standartları uygulayacaktır. Orta Koridor haritası, Tanzanya’dan Victoria Gölü üzerinden Port Bell veya Jinja İskelesi’ne giden rotayı gösterir ve sorunsuz bağlantı için hem Tanzanya hem de Kenya demir yolu standartlarını barındırır.
Tororo’dan Kampala’ya, Tororo’dan Gulu’ya ve Pakwach’tan Güney Sudan’a giden demir yolu hattı, Kuzey Koridoru ile uyumlu olarak Kenya Demiryolları (KRC) standartlarını takip edecektir. Şu anda, Nairobi’den Kampala’ya giden rota için, kargo Mombasa’dan Naivasha’ya standart ölçü üzerinden hareket ediyor. Naivasha’da, standart ölçüden metre ölçüye aktarılıyor, ardından Naivasha’dan Malaba’ya taşınıyor ve burada Uganda vagonları devralıyor.
Bu sistem müşterilere verimli bir şekilde hizmet vermek için SGR’yi kullanır. Naivasha’da bir aktarma olmasına rağmen, gelecekteki planlar bunu ortadan kaldırmayı ve vagonların aktarmaya gerek kalmadan Mombasa’dan Kampala’ya doğrudan hareket etmesini sağlamayı amaçlıyor. Mevcut düzenlemeye rağmen, özellikle bu şekilde elleçlenmesi daha kolay olan konteynerize kargo için operasyonlar önemli gecikmeler olmadan yönetiliyor.
