Intel’in Magdeburg Yarı İletken Tesisleri İnşaatının Ertelenmesi
Amerika Birleşik Devletleri merkezli çip üreticisi Intel, Almanya’nın Doğu bölgesinde yer alan Magdeburg kentinde inşa etmeyi planladığı yarı iletken üretim tesislerinin inşaatını ertelediğini açıkladı. Intel’in Üst Yöneticisi Pat Gelsinger, çalışanlarına gönderdiği bir notta, 30 milyar Euro değerindeki çip fabrikasının inşaatının başlangıcının gecikeceğini ve beklenen talep doğrultusunda inşaat sürecinde yaklaşık iki yıllık bir gecikme yaşanacağını vurguladı.
Intel, 2023 yılında Avrupa Birliği (AB) sınırları içinde yarı iletkenlerin araştırma, geliştirme ve üretimi için 80 milyar Euro’luk yatırım planının bir parçası olarak, Magdeburg’da yarı iletken üretim tesisleri için 30 milyar Euro yatırım yapmayı planladığını duyurmuştu. Şirket, bu tesis için Alman hükümeti ile 10 milyar Euro’luk teşvik almak üzere bir niyet mektubu imzalamıştı. Ancak, AB Komisyonu’nun bu teşvik konusundaki onayı hala bekleniyor ve fabrika için temel atma töreninin bu yıl içinde gerçekleştirilmesi planlanmıştı. Almanya’daki yeni tesislerin, Avrupa Komisyonu’nun Alman hükümetinin teşvik paketini onaylamasından 4-5 yıl sonra faaliyete geçmesi bekleniyordu.
Fabrikanın inşaatı sırasında 7 bin, tesis tamamlandığında ise 3 bin kişiye istihdam yaratılması öngörülüyordu. Başlangıçta 17 milyar Euro olarak planlanan yatırım miktarının, 30 milyar Euro ile neredeyse iki katına çıkması dikkat çekti. Eylül 2021’de, Intel’in önümüzdeki 10 yıl içerisinde Avrupa’ya 80 milyar Euro’ya kadar yatırım yapabileceklerini açıklamış olması, bu stratejik hamlenin önemini artırıyor.
Öte yandan, Avrupa Birliği’nin (AB) 2030 yılına kadar küresel çip üretimindeki payını iki katına çıkararak %20’ye ulaştırma hedefi, bu süreçte önemli bir motivasyon kaynağı. AB, şirketleri çekmek amacıyla 40 milyar Euro’dan fazla sübvansiyon sağlamayı planlıyor ve bu durum, Avrupa’nın ABD ve Asya’dan çip tedarikine olan bağımlılığını azaltma çabalarının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Intel Teşvikleri Üzerine Tartışmalar
Intel’in fabrika inşaatının ertelenmesinin ardından, Alman koalisyon hükümetinde, Sosyal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller Partisi ve Hür Demokrat Parti (FDP) tarafından önerilen milyarlarca Euro’luk teşviklerin bütçede nasıl kullanılacağına dair tartışmalar başlamış durumda. 2025 bütçesinde harcama ve gelir arasındaki 12 milyar Euro’luk açığı kapatmak için mücadele eden Alman hükümeti, Intel’e ayrılan milyarlarca Euro’nun ne şekilde değerlendirileceğini tartışıyor.
Bakanlardan Açıklamalar
FDP’li Maliye Bakanı Christian Lindner, konuya ilişkin X hesabından yaptığı paylaşımda, “Intel için gerekli olmayan tüm fonlar, açık mali sorunları azaltmak için federal bütçede ayrılmalıdır. Başka türlüsü sorumlu bir politika olmaz” ifadelerini kullandı. Almanya Ekonomi Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Robert Habeck ise Lindner’in görüşüne karşı çıkarak, Alman hükümetinin fonların “mantıklı ve dikkatli bir şekilde nasıl kullanılacağını ve ülkenin faydası için nasıl değerlendirileceğini” göz önünde bulunduracağını belirtti.
Ekonomi Bakanlığı, ayrılan fonların İklim ve Dönüşüm Fonu’na (Ktf) tahsis edildiğini ve ana bütçe için kullanılamayacağını ifade etti. Bu fon, Habeck’in mensubu olduğu Yeşiller Partisi için kritik önemde olan birçok iklim projesini finanse etmek amacıyla kullanılıyor. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi’nin, Kasım 2023’te Alman hükümetinin Covid-19 salgını döneminden kalan 60 milyar Euro’luk kullanılmamış krediyi bir iklim fonuna aktarma kararının anayasaya aykırı olduğuna hükmetmesi, hükümet içinde tartışmalara neden olmuş ve 2024 bütçesinde tasarruf yapma zorunluluğu doğurmuştur.
