Lavabo açıcıların yanlış kullanımı, ciddi patlama ve zehirlenme risklerini beraberinde getirebilir. Uzmanlar, lavabo açıcıyı tuz ruhu ve kezzap gibi kimyasallarla karıştırmaktan kesinlikle kaçınılması gerektiğini vurguluyor.
İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Dr. Rüştü Uçan, lavabo açıcı ürünlerin dikkatlice kullanılması gerektiğini belirterek, “Kullanıcının sağlığı ve güvenliği açısından, 70-100 gramlık bir paket lavabo açıcı maddenin, lavabonun içine serpilip ardından üzerine sıcak su dökülmesi önemlidir. Sıcak suyun en az 1 metre mesafeden dökülmesi, eldiven ve koruyucu gözlük kullanılması gerekmektedir” dedi.
Kimya Yüksek Mühendisi Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen, lavabo açıcı ürünlerin ilk kullanımda tıkanıklığı açmadığı durumlarda aynı işlemin tekrarlanması gerektiğini ifade etti. Gezen, “Bu ürünler kesinlikle yağ çözücü, tuz ruhu ve kezzap gibi temizlik ürünleriyle karıştırılmamalıdır” şeklinde uyardı.
Bahçelievler’deki Kaza: Bir Uyarı Niteliği Taşıyor
Geçtiğimiz günlerde İstanbul Bahçelievler’de 78 yaşındaki bir kişinin, tıkanan mutfak lavabosunu açmaya çalışırken kullandığı kimyasal lavabo açıcı nedeniyle meydana gelen patlama, birçok kişi için bir uyarı niteliği taşıyor. Dr. Rüştü Uçan, bu patlama sonucunda vücudunun yüzde 40’ı yanan kişinin hastaneye kaldırıldığını ve benzer kazaların son yıllarda arttığını vurguladı.
Lavabo Açıcıların Kimyasal Yapısı
Piyasada bulunan lavabo açıcıların büyük bir kısmı, halk arasında “boncuk kostik” olarak bilinen yüzde 95-99 oranında sodyum hidroksit içermektedir. Dr. Uçan, “Bu madde, oldukça güçlü bir alkalin kimyasaldır. Kullanım şekli, öncelikle 70-100 gramlık küçük bir paketin dikkatlice lavabonun içine serpilip üzerine sıcak su dökülmesi ile başlar. Bu esnada kabarma ve köpürme ile birlikte yoğun bir kimyasal reaksiyon gerçekleşir ve zehirli gazlar açığa çıkar” dedi.
Açıcı ile Tuz Ruhu veya Kezzap Kullanımına Dikkat!
Uzmanlar, sıcak su yerine tıkanan lavabonun daha iyi açılması için tuz ruhu veya kezzap gibi kuvvetli asitlerin kullanılmasını kesinlikle önermiyor. Dr. Uçan, “Bu tür ürünler kullanıldığında, şiddetli asit-baz tepkimesi sonucu kabarma ve patlama meydana gelebilir. Ciltte ve gözlerde yakıcı kimyasal sıçramalar görülebilir ve hatta bu durum kullanıcının ölümüne neden olabilecek zehirli klor gazının açığa çıkmasına yol açabilir” şeklinde uyardı.
Olası Kazalarda Ne Yapılmalı?
İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Mustafa Cüneyt Gezen, bu tür ürünlerin güvenli kullanımı için gerekli önlemlerin alınmasının önemine vurgu yaparak, “Ambalaj üzerindeki uyarı ifadeleri dikkatlice okunmalıdır. Eldiven takılması, başka ürünlerle karıştırılmaması ve gıda maddeleri ile çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklanması büyük önem taşır” dedi.
Olası bir kaza durumunda, kazazedenin etkilenen bölgeleri derhal en az 15 dakika boyunca su altında yıkanmalı ve acil sağlık hizmetleri için 112 ya da Ulusal Zehir Merkezi (UZEM) için 114 numaralı telefon aranmalıdır. Bu ürünler, alüminyum, magnezyum, çinko gibi metallerden uzak tutulmalı ve kesinlikle hipoklorit, yağ çözücü, tuz ruhu, kezzap gibi temizlik ürünleriyle karıştırılmamalıdır. Lavabo açıcılarla temas, ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açabilir.
İlk Kullanımda Açılmazsa Ne Yapılmalı?
Lavabo açıcı ürün ilk kullanımda tıkanıklığı açmazsa, aynı işlemin tekrar uygulanması gerektiğine dikkat çeken Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen, “Sonuç alınamıyorsa, başka kimyasal maddeler kullanmak yerine, lavabonun altındaki S borusu açılarak mekanik temizlik yapılmalıdır. Bu işlemi tek başına yapamayanlar mutlaka bir sıhhi tesisat ustasından yardım almalıdır” dedi.
Uzmanlar, lavabo açıcı ürünlerin kullanımı sırasında dikkatli olunması, yeterli sağlık ve güvenlik önlemlerinin alınması ve uygun kişisel koruyucu donanımlar (eldiven, gözlük vb.) kullanılmasının önemini vurguladı.
