Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC), enerji ve iklim alanındaki sektörel yol gösterici faaliyetleri çerçevesinde, 18 Eylül’de ‘Sürdürülebilir Bilgi Teknolojileri için Veri Merkezi-Şebeke Koordinasyonu’ temalı bir webinar düzenledi. Bu önemli etkinliğe, Kurucu Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Yusuf Leblebici, Sabancı Holding CEO’su Cenk Alper ile iş dünyası ve akademik camianın önde gelen isimleri katıldı.
Webinarın konuşmacısı olarak Boston Üniversitesi Bilgi ve Sistem Mühendisliği Merkezi Direktörü Prof. Ayşe Kıvılcım Coşkun yer aldı. Prof. Coşkun, veri dünyasındaki ve yapay zekâdaki son trendleri, elektrifikasyon ile yenilenebilir enerji alanındaki büyümeyi ve bu gelişmelerin sonucunda güçlenen veri-enerji etkileşimlerini katılımcılarla paylaştı. Ayrıca, bu alanda geliştirilen yenilikçi sürdürülebilir çözümlere dair kapsamlı bilgiler sundu.
Bilişim ve teknoloji alanından önemli isimlerin katıldığı seminer, Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Yusuf Leblebici’nin açılış konuşmasıyla başladı. Açılış konuşmasında, Prof. Coşkun’un Sabancı Üniversitesi’nin ilk mezunlarından olduğunu vurgulayan Leblebici, Coşkun’un ABD’deki çalışmalarını ve başarılarını dikkatle takip ettiklerini belirtti. Coşkun’un geldiği noktanın hepimiz için bir gurur kaynağı olduğunu ifade etti. Prof. Leblebici, Coşkun’a katılımından ve paylaştığı bilgilerin değerinden dolayı teşekkür etti.
Yapay Zekâ Çağının Etkileri
Dünya genelinde yapay zekânın yaygınlaşması, enerji talebi üzerindeki etkilerini giderek daha belirgin hale getiriyor. Yapay zekâ teknolojisindeki gelişmeler, enerji talebinde ve elektrik şebekeleriyle etkileşimlerde yeni dinamikler ortaya çıkarmaktadır. Prof. Ayşe Kıvılcım Coşkun, her ChatGPT aramasının tipik bir Google aramasından yaklaşık on kat daha fazla enerji tükettiğini belirterek, yapay zekânın ses ve video oluşturma gibi yeteneklerinin gelişmesiyle bu artışın hızlanacağının altını çizdi. Yapay zekâ teknolojileri, benzeri görülmemiş düzeyde elektrik talep ettiği için elektrik şebekesi üzerindeki etkileri yeni boyutlara ulaştı.
Prof. Coşkun, enerji sistemindeki ve diğer yeni trendlerdeki gelişmelere dair önemli bilgiler vererek, yapay zekâ teknolojilerinin yüksek elektrik talebi nedeniyle elektrik şebekeleri üzerinde oluşan etkilerin yönetiminin önemine dikkat çekti. ABD’deki veri merkezlerinde yaşanan ciddi büyümeye atıfta bulunarak, birçok şebekenin kapasitesine yaklaştığını ve bu durumun stabilite sorunlarına yol açtığını ifade etti. Dünya genelinde ülkelerin, artan enerji talebini karşılarken bir yandan da karbonsuzlaştırma hedeflerine ulaşma gibi iki yönlü bir zorlukla karşı karşıya olduğuna dikkat çekti. Bu bağlamda, rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji sistemine entegrasyonunun hayati öneme sahip olduğunu vurguladı. Rüzgar ve güneş enerjisinin her zaman mevcut olmamasının kritik bir faktör olduğunu belirtti. Ayrıca, uygun fiyatlı ve geniş ölçekli enerji depolama çözümlerinin eksikliğinin, şebekedeki talep ve arzın dengelenmesini daha karmaşık hale getirdiğini ifade etti.
Bilgi İşlem Donanımında Verimlilik İlerlemesi
Prof. Coşkun, veri, yapay zekâ ve enerji kesişimindeki bu önemli yeni trendler çerçevesinde, zorlukların üstesinden gelmek için umut verici gelişmeler olduğunu vurguladı. Bu gelişmelerden birinin bilgi işlem donanımının verimliliğindeki ilerlemeler olduğunu belirtti. “Veri merkezleri, daha verimli sıvı soğutma sistemleri inşa ederek soğutma için harcanan güç miktarını azaltmıştır; ancak bu verimlilik kazanımları, sürdürülebilirlik sorununu çözmek için tek başına yeterli değildir. Ayrıca, çip teknolojisinde sağlanan verimlilik artışının yavaşlamasıyla birlikte, enerji verimliliği sorununu çözmek de daha karmaşık hale gelmektedir” dedi.
Prof. Ayşe Kıvılcım Coşkun, yapay zekâda daha sürdürülebilir bir geleceğin önünü açmak için “esnek bilgi işlem” çözümlerinin önemini vurguladı. Prof. Coşkun, konuşmasında yapay zekâ veri merkezlerinin inşasında yenilikçi bir yaklaşım olan “esnek bilgi işlem” çözümlerinin önemine dikkat çekti. Bu strateji, bilgisayar sistemlerinin bilgi işleme hızını ve kapasitesini, sürdürülebilir enerjinin mevcudiyetine, maliyetine ve çevresel etkilerine göre ayarlamayı içeriyor. Böylece, veri merkezlerinin elektrik şebekelerinde “esnek” yükler haline gelmesi, elektrik taleplerinin daha iyi yönetilmesini ve şebekeye daha fazla yenilenebilir enerji kaynağının entegre edilmesini mümkün kılıyor.
Prof. Coşkun, konuşmasında ayrıca, yapay zekâ veri merkezleri için yeni esnek hesaplama yöntemlerinin geliştirilmesinin, küresel ölçekte yapay zekâ teknolojisinde daha sürdürülebilir bir geleceğe kapı aralayabileceğine vurgu yaptı.
